Kıbrıs Cumhuriyeti, perşembe ve cuma günleri tarihinde ilk kez bir AB liderler zirvesine ev sahipliği yapıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy zirveye bizzat katılıyor, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron adaya bir Fransız devlet başkanının ilk resmi ziyaretini gerçekleştiriyor ve Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda 25 yıllık aradan sonra Kıbrıs'a geliyor.
Zelenskyy, perşembe akşamı Ayia Napa'daki gayri resmi çalışma yemeğine başlangıçta video bağlantısıyla katılacaktı. Ancak AB üye devletlerinin daimi temsilcileri (Coreper) çarşamba günü Ukrayna'ya 90 milyar euroluk kredi verilmesini kabul ettikten sonra planlarını değiştirdi ve bizzat katılma kararı aldı.
Zirve perşembe akşamı Ayia Napa marinasında başlıyor. 27 AB lideri saat 18:15'ten itibaren çalışma yemeği için toplanıyor. Zirve cuma günü Lefkoşa'daki Filoxenia Konferans Merkezi'nde sona eriyor.
Perşembe gündeminde Madde 42(7) ve enerji güvenliği
Perşembe akşamı çalışma yemeği jeopolitik gelişmelere odaklanıyor. Gündemin merkezinde AB Antlaşması'nın karşılıklı savunma maddesi olan Madde 42(7) ve enerji güvenliği yer alıyor.
Cumhurbaşkanı Christodoulides, Associated Press'e yaptığı açıklamada maddenin pratikte nasıl uygulanacağının hâlâ belirsiz olduğunu söyledi. "Madde 42.7'ye sahibiz ama bir üye devlet bu maddeyi tetiklerse ne olacağını bilmiyoruz" dedi. Kıbrıs, farklı kriz senaryolarında nasıl hareket edileceğini gösteren somut bir operasyonel plan hazırlanmasını talep ediyor. Kıbrıs, mart ayındaki insansız hava aracı (İHA) olayının ardından bu maddeyi ilk kez işleten üye devlet olmuştu.
Christodoulides ayrıca Madde 42(7) ile NATO'nun 5. Maddesi arasındaki etkileşim sorusunu da gündeme getirdi. Bu konu her iki örgüte de üye olan devletler açısından önem taşıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in enerji bağımsızlığı ve İran'daki savaşın etkilerinin yönetimi konusunda öneriler sunması bekleniyor.
Macron'un tarihi ilk ziyareti
Macron, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana adayı resmi olarak ziyaret eden ilk Fransız cumhurbaşkanı olma unvanını taşıyor. Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis'e göre Macron 45 gün içinde adaya ikinci kez geliyor ve ikili ilişkiler "en üst düzeyinde" bulunuyor.
İki ülke Aralık 2025'te 2026-2030 dönemini kapsayan güncellenmiş bir Stratejik Ortaklık ve Eylem Planı imzalamıştı. Perşembe günü Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki görüşmelerde savunma ve güvenlik iş birliği, enerji, bölgesel güvenlik, Kıbrıs Dönem Başkanlığı kapsamındaki AB gündemi ve Kıbrıs sorunu ele alınacak. Fransa, BM Güvenlik Konseyi kararları temelinde Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik çabaları destekliyor.
Fransa, Shahed İHA olayının ardından Kıbrıs'a İHA karşıtı sistemlere sahip bir savaş gemisi göndererek somut destek sağlamıştı.
Nausėda 25 yıllık araya son veriyor
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, perşembe günü erken saatlerde Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı ziyaret ediyor. Bu ziyaret, 25 yılda bir Litvanya liderinin Kıbrıs'a ilk gelişi olma özelliği taşıyor. Gündemde savunma sanayii iş birliği ve teknoloji yer alıyor. Litvanya, 2027'nin ilk yarısında AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nı devralacak.
Cuma: çok yıllık bütçe ve Orta Doğu zirvesi
Cuma günü Filoxenia Konferans Merkezi'ndeki oturumda 2028-2034 dönemi AB Çok Yıllık Mali Çerçevesi (MFF) ele alınacak. Amaç nihai bir anlaşmaya varmak değil, Avrupa Konseyi'nin aralık ayında belirlediği takvime uygun olarak 2026 sonuna kadar anlaşma sağlanmasına olanak tanıyacak siyasi yönü belirlemek. Kıbrıs Dönem Başkanlığı, teknik altyapı çalışmalarının tamamlandığını ve müzakerelerin siyasi düzeye taşındığını açıkladı.
Cuma günü ayrıca bir AB-Orta Doğu zirvesi de düzenleniyor. Mısır, Ürdün, Lübnan ve Suriye liderleri ile Körfez İş Birliği Konseyi temsilcilerinin katılacağı çalışma öğle yemeğinde Orta Doğu ve Körfez'deki durum değerlendirilecek.
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, Cumhurbaşkanı Christodoulides ve Von der Leyen'in basın açıklamaları cuma günü saat 15:40'ta planlanıyor.
