Eni ile "Kronos"un Mısır'a bağlantı projelerini üstlenecek şirketler arasındaki sözleşmelerin imzalanma töreni, Kıbrıs'ın münhasır ekonomik bölgesinden doğal gazın taşınması için Lefkoşa'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda sona erdi. Kıbrıs hükümeti yetkilileriyle gazetecilerin bir araya geldiği küçük bir sohbette hükümet kanadından, bir sonraki önemli adımın Kıbrıs münhasır ekonomik bölgesinin 4 numaralı Oluşumunda atılacağı ortaya çıktı.
Birkaç gün önce adanın enerji konularını iyi bilen bir Kıbrıslı yetkiliyle bu konuyu konuşma fırsatı buldum. Önümüzdeki bir buçuk yıl içinde yaşanacak gelişmelerle ilgili olarak konuşmamızdan iki not aldım.
İlk not "Kronos" ve Eni ile ilgili. İtalyan devinin Kıbrıs doğal gazını çıkarmaya devam edeceği kesin ve bu konuda herhangi bir sapma olamaz. İşler sürüyor ve tek kalan konu ne zaman olduğu. Lefkoşa'daki değerlendirmeye göre, İtalyanların da söylediklerine göre, Mart-Temmuz 2028 arasında "Kronos"tan Mısır'a doğal gazın çıkarılması ve taşınması başlayacak.
İkinci not, adanın güneybatısında ve Yunanistan'ın deniz bölgesine bakan Oluşum 4 ile ilgili. Christodoulides hükümeti bugün bu bölgede araştırmalar için doğrudan temin yoluna gitmeye kararlı görünüyor. Kıbrıs hükümetinin varacağı anlaşma, ExxonMobil ve QatarEnergy konsorsiyumu ile olacak.
Amerikan devi konsorsiyumun yöneticisi ve ana ortağı, Katar'ın devlet petrol ve doğal gaz şirketi ise stratejik ortak olarak katılıyor.
Seçim tesadüf değil, çünkü ExxonMobil ve QatarEnergy zaten Kıbrıs enerji programının merkezi direkleri. "Glaucus" ve "Pegasus" yataklarının keşfedildiği 10 numaralı Oluşumda ve komşu 5 numaralı Oluşumda haklara sahipler. 4 numaralı Oluşumun eklenmesi araştırmalarını tek, sürekli bir deniz kuşağında birleştirmelerine olanak tanıyor.
4 numara, Lefkoşa'nın açık ihaleye gitmek konusunda geçmişte şüpheci olduğu bir nokta, Türkiye'nin tepkileri nedeniyle. Türkiye bölgenin bir kısmının kendi kıta sahanlığına girdiğini düşünüyor.
Bu iddiadan dolayı Ankara geçmişte "güç gösterisi" niteliğinde saldırgan adımlar atarak araştırma gemilerini savaş gemileri eşliğinde yasa dışı sismik araştırmalar yapmak üzere göndererek bölgeyi gri hale getirmeye çalıştı.
Lefkoşa'nın bu stratejik seçimi aynı zamanda diplomatik bir karşı ağırlık olarak da işliyor. Bir Amerikan devinin varlığı Türkiye tarafından doğrudan askeri tacizi zorlaştırıyor. Washington, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kaynaklarını geliştirme hakkının açık olduğu konusunda net.
Bu yönde ilerleyerek Lefkoşa, Türkiye'nin askeri güç yoluyla dayatmaya çalıştığı gri alanı silmeye geliyor.
