Enerji uzmanı Dr. Charles Ellinas Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Kıbrıs Rum yönetiminin çokuluslu enerji şirketlerini ada açıklarında doğal gaz aramaya ikna etmek için 'sürekli tavizler' verdiği uyarısında bulundu.
Ellinas, ExxonMobil ve QatarEnergy'nin Kıbrıs'ın Münhasır Ekonomik Bölgesi'ndeki (MEB) 10. Blok'ta bulunan 'Pegasus' ve 'Glaucus' sahalarını ortaklaşa 'pazarlanabilir' ilan etmesinin ardından konuştu ve bu gelişmeyi küçümsedi.
Kıbrıs Haber Ajansı'na konuşan Ellinas, 'Doğrulama sondajını yaptıktan ve iki sahanın 6 ila 8 milyon fit küp arasında gaz içerdiğini açıkladıktan sonra, sahanın ticari olarak uygun olup olmadığını duyurmak için bir süreleri vardı ve bunu yaptılar. Ancak bu, geliştirmeye devam edileceği anlamına gelmiyor' dedi.
İki şirketin sondajla ilgili nihai yatırım kararının 2029'dan önce alınmasının beklenmediğini, iki sahadan doğal gaz ihracatının ise en erken 2033'te başlayabileceğini kaydetti.
'Beni endişelendiren ise kabul ettiğimiz koşullar. Çünkü son zamanlarda şirketlere büyük tavizler veriyoruz. Anlaşmaların ticari kısmından ziyade siyasi kısmıyla ilgileniyor gibiyiz' dedi.
Bu görüşünün dayanağını sorgulayanlara, ExxonMobil'in 'Mısır terminali üzerinden doğal gaz ihraç etmek için Mısır'la mutabakat zaptı imzaladığını' söyledi. Bu terminalin, Mısır'ın Dimyat liman kentindeki Segas sıvılaştırma terminali veya Port Said'de planlanan yeni bir terminal olabileceğini belirtti.
'ExxonMobil'in ihracata başladığı dönemde beklenen sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarına bakıldığında, marjlar çok dar' uyarısında bulundu.
'Bunun ticari olarak uygun hale gelmesi için Kıbrıs'ın taviz vermesi gerekiyor' diye ekledi.
'Sektörden, bu alanda çalışan şirketlerden duyduğum kadarıyla, özellikle LNG fiyatının beklenen düşük marjlarda ve Brent petrol fiyatının da o dönemde düşük olması halinde, Kıbrıs'ın kârdan alacağı pay çok düşük olacak' dedi.
Hükümetin taviz vermeye devam etmesi halinde şirketlerin daha fazlasını talep edeceğini sözlerine ekledi.
'Ticari faydalara o kadar önem vermediğimiz bir noktaya geldik. Biz Kıbrıs olarak siyasi faydalara daha fazla önem veriyoruz. Yani yıllar önce doğal gaz keşfetmiş olmamıza rağmen hiçbir şey yapmadık ve şimdi ihracata gidiyoruz' dedi.
İtalyan çokuluslu şirketi Eni'nin Kıbrıs MEB'inin 6. Bloku'nda bulunan 'Kronos' gaz sahasıyla ilgili henüz nihai yatırım kararı imzalamadığına dikkat çekti.
'Çalışmalar tamamlandığı halde şirket nihai yatırım kararı açıklayamıyor. Bu, ticari anlaşmazlıklar olduğu anlamına geliyor' diyen Ellinas, Eni'nin de Kıbrıs Rum yönetiminden 'daha fazla taviz' için baskı yapıyor olabileceğini söyledi.
Ayrıca, önümüzdeki yıllarda piyasaya giren LNG miktarının yüzde 40 oranında artabileceğini ve bu 'büyük miktarların' piyasaya girmesiyle 'LNG fiyatlarının önemli ölçüde düşmesinin beklendiğini' kaydetti.
Bu nedenle, Kıbrıs MEB'inin 12. Bloku'nun haklarına İsrailli enerji şirketi NewMed Energy ile birlikte sahip olan Amerikalı çokuluslu şirket Chevron ile Royal Dutch Shell'e ait BG Group'un da daha fazla taviz isteyeceğini beklediğini söyledi.
12. Blok, 'Afrodit' gaz sahasını içeriyor. Ellinas, Chevron'un, denizde saha üzerinde yüzer bir işleme ünitesi kurulmasa bile sahada gazın çıkarılması ve ihraç edilmesinin 4 milyar avroya mal olacağını öne sürdüğünü belirtti.
Ancak, 'onları bir platform kurmaya zorladık ve kurdular, ancak gelip bizden daha fazla taviz isteyeceklerine inanıyorum' dedi.
'Umarım istemezler ama endişeliyim' diye ekledi.
ExxonMobil'in arama faaliyetlerini 4. ve 10A Blokları'na genişletme planlarına dönen Ellinas, şirketin artık 'doğu Akdeniz'in devasa bir alanını' kontrol ettiğini ve bunun 'yeni keşifler için iyi fırsatlar' sunduğunu söyledi.
Bu nedenle, 'bu bloklarda da yakında sondaja başlanması önemli' dedi.
'Pegasus' ve 'Glaucus' sahalarının halihazırda Mısır'a taşınacak 'yeterli' miktarda doğal gaz içerdiğini, ancak 'yeni keşifler yapılır ve miktarlar iki katına çıkarsa' Mısır'daki altyapının yetersiz kalacağını ve ExxonMobil'in 'ihracat için başka yollar arayacağını' söyledi.
Bu nedenle şirketin, 'şimdilik kendini bağlamadan, gelecekte nasıl ilerleyeceği konusunda kendine esneklik tanıdığını' belirtti.
