Kıbrıs'ın Münhasır Ekonomik Bölgesi'ndeki 6. blokta bulunan Kronos doğal gaz sahasının geliştirilmesine yönelik nihai yatırım kararı, adanın kalan gaz rezervlerinin yerel ihtiyaçlar için kullanılması fırsatını beraberinde getiriyor. Enerji uzmanı Charles Ellinas, bu kararın Kıbrıs'ın açık deniz gaz kaynaklarının daha geniş çaplı geliştirilmesinin önünü açabileceğini söyledi.
Kıbrıs Haber Ajansı'na (CNA) konuşan Ellinas, Eni ve TotalEnergies konsorsiyumunun nihai yatırım kararını önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Ellinas, "Bu kesinlikle tarihi bir gelişme çünkü 15 yıl sonra nihayet doğal gaz ihracatı sürecine geçiyoruz" dedi.
Kronos sahasından yıllık üretimin yaklaşık 5 milyar metreküp doğal gaz olması bekleniyor. Bunun yaklaşık 4 milyar metreküpünün başta Avrupa pazarlarına gönderilmesi planlanıyor. Ellinas, "Avrupa her yıl yaklaşık 300 milyar metreküp gaz ithal ediyor. Biz 4 milyar metreküp göndereceğiz, yani bu Avrupa için bir çözüm değil, küçük bir katkı" ifadelerini kullandı.
Ellinas, bu ihracatın Kıbrıs'ı bir enerji merkezine dönüştürmeyeceğini, bu rolü Mısır'ın üstleneceğini vurguladı. "Hem Kıbrıs'tan hem de İsrail'den gelen doğal gaz Mısır'a taşınıyor" diyen Ellinas, "İsrail, Mısır'a 20 milyar metreküp doğal gaz ihraç etmek için anlaşma imzaladı. Bu, Kıbrıs'ın ihraç edeceği miktarın yaklaşık dört ila beş katı. Mısır daha sonra bu gazı kendi üretimiyle birlikte ya kendi ihtiyaçları için kullanıyor ya da ihraç ediyor" şeklinde konuştu.
Projenin mali etkisine değinen Ellinas, Kıbrıs'ın müzakereler sırasında verdiği tavizler nedeniyle sınırlı ekonomik fayda elde edeceğini savundu. Ellinas, "Maalesef Kıbrıs'ın bu projeden elde edeceği gelir çok düşük olacak çünkü projenin ilerlemesi için Kıbrıs önemli mali tavizler verdi ve ek riskler üstlendi, bu da ülkenin faydasını önemli ölçüde azalttı" dedi.
Uzman, "Üretimin zirveye ulaştığı dört ila beş yıl içinde Kıbrıs'ın faydasının GSYH'nin yüzde 0,5'ini geçmesini beklemiyorum. Çünkü ilk üç yılda neredeyse tüm gelirler şirketlerin maliyetlerini karşılamaya gidecek, Kıbrıs'ın payı ise 2031 veya 2032'ye kadar çok düşük kalacak" ifadelerini kullandı.
Ellinas, Eni'nin Kronos sahasını geliştirmesinin, 6. bloktaki diğer doğal gaz keşifleri olan Zeus ve Kalypso'nun da ticarileştirilme olasılığını artırdığını söyledi. "Bu, Kıbrıs hükümetine bir fırsat veriyor" diyen Ellinas, "Halihazırda bu tavizleri vermişken ve Zeus sahasını ilerletmek için Eni'ye daha fazla taviz verilmesi muhtemelken, hükümet Kalypso'nun yalnızca Kıbrıs'ın yerel ihtiyaçlarını karşılamak için geliştirilmesinde ısrar etmeli" şeklinde konuştu.
Vasiliko üzerinden doğal gaz ithalatı planının sürekli ertelendiğini ve aşırı pahalı hale geldiğini belirten Ellinas, yerel üretimin daha uygun maliyetli bir seçenek olduğunu savundu. "Ucuz doğal gaz istiyorsak kendi gazımızı getirmeliyiz" diyen Ellinas, "Kalypso nispeten küçük bir saha ancak 2030'dan sonra Kıbrıs için doğal gaz sağlanması amacıyla müzakereler için bir fırsat yaratıyor" dedi.
Elektrik fiyatlarına ilişkin Ellinas, yenilenebilir enerji ve depolama teknolojilerine yapılan yatırımların artmasına rağmen yakın gelecekte maliyetlerin düşeceğine dair çok az işaret olduğunu söyledi. "Enerji depolama, enerjinin israf edilmesini önlemeye yardımcı olacak ancak yeni enerji üretmediği için enerji sorununu çözmeyecek" diyen Ellinas, "Elektrik fiyatlarının piyasa tarafından belirlenme şekli değişmediği sürece de faydası olmayacak" ifadelerini kullandı.
Ellinas, "Şu anda yenilenebilir enerjinin ürettiği karlar, yenilenebilir enerji projelerine sahip olanların cebine gidiyor, tüketiciler ise hiçbir fayda görmüyor. Yenilenebilir enerjinin faydalarının daha adil paylaşılması için yasanın değişmesi gerekiyor" dedi.
Kıbrıs'ı Yunanistan ve İsrail'e bağlayacak elektrik enterkonneksiyonu projesine de değinen Ellinas, projenin faaliyete geçmesinin en az altı yıl daha alacağını söyledi. "Bu, Avrupa Yatırım Bankası'nın nihayetinde ilerlemeye karar vermesi koşuluyla, en erken 2031 yılına bakıyoruz. Bankanın karar vereceğine inanıyorum" diye konuştu.
Geleceğe bakan Ellinas, elektrik fiyatlarını önemli ölçüde düşürebilecek önlemlerin bu on yılın sonundan önce hayata geçirilmesinin pek mümkün olmadığını belirtti. "Elektrik fiyatlarını düşürecek çözümler 2030'un ötesinde" diyen Ellinas, "O zamana kadar, Kıbrıs'ta elektriğin nasıl üretildiği, ticaretinin yapıldığı ve kullanıldığı konusunda değişiklik yapmaya odaklanmalıyız ki talebin üretimi aşması nedeniyle yaşanan mevcut elektrik kesintileri veya sistemdeki tekrarlanan arızalar gibi bu çıkmazlara girmeyelim. Elektrik şebekesinin de iyileştirilmesi gerekiyor" dedi.
Ellinas, "On yılın sonuna hazır olmak için düzgün bir şekilde hazırlanmalı ve her şeyi yoluna koymalıyız" diyerek sözlerini tamamladı.
