Devlet tarım veya hayvancılık gelirini nasıl daha etkin destekleyebilir? Yatırımları ve teknolojinin kullanımını nasıl kolaylaştırır? Kuraklık ve iklim değişikliğinin etkileriyle nasıl baş eder? Tarım yeni nesil için nasıl cazip bir meslek seçeneği haline getirilir? Üreticilerin görüş ve önerilerini anket ve tartışma yoluyla kaydederek, ulusal müdahalelerin Kıbrıs tarımı ve hayvancılığının gerçek ihtiyaçlarına yanıt vermesini sağlamak amacıyla yeni Ortak Tarım Politikası 2028-2034 için ilk kamu istişaresi dün akşam gerçekleştirildi. İstişare yeni Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planı çerçevesinde yapıldı. Tarla ve hayvancılık işletmesindeki günlük deneyimden paha biçilmez bilgiyi elde etme niyetiyle hazırlanan anket, aralarında tarımsal gelir, üretim maliyeti, su, kuşak yenilenmesi, yatırımlar, basitleştirme ve diğer politikalarla sinerjilerin de bulunduğu konuları kapsadı.
Ο Χρίστος Σενέκης στον «Π»: Περισσότερο νερό στους γεωργούς, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η ύδρευση
Πρωτογενής τομέας: Κίνδυνος απώλειας του 30% της παραγωγής - Μελέτη του Πανεπιστημίου Κύπρου
Άνω των 60 ετών ο μέσος Κύπριος γεωργός - Οι συνέπειες από τη γήρανση του κλάδου, τα αίτια και τα ζητούμενα
Τουλάχιστον €416 εκατ. για την Κύπρο
Sözünde Tarım, Kırsal Kalkınma ve Çevre Bakanı Hristos Senekis, önerilen payın Kıbrıs için en az 416 milyon euro Avrupa kaynağı öngördüğünü belirtti. Bakan, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planı'nın diğer kullanılabilir kaynaklarından tarım sektörünün finansmanını daha da güçlendirmeyi hedeflediğini ekledi. Kıbrıs ayrıca, kalan kullanılabilir kaynakların en az %10'unun kırsal alana yönelik müdahalelere yönlendirilmesi öngörüsünü destekliyor. Buna karşılık, KAP 2023-2027 Stratejik Planı kapsamında ilgili Avrupa kaynakları tutarı 373 milyon euro olarak gerçekleşti, ancak bu tutar beş yıllık dönemi kapsıyor, yedi yıllık dönemi değil.
Üreticilerin tarladaki ve hayvancılık işletmesindeki günlük deneyimden gelen bilgisi, Tarım Bakanlığı'nın 2028-2034 Ortak Tarım Politikası için yeni planlamasının önemli bir parçası.
En önemli değişiklik
Skarinu'da dün yapılan etkinlikte sunulan bilgilere göre, 2028-2034 dönemi için en önemli değişiklik, KAP'ın artık bugünkü gibi bağımsız bir Stratejik Plan aracılığıyla değil, diğer Avrupa politikaları ve finansman araçlarıyla birlikte daha geniş, tek bir Ulusal Plan içinde uygulanacak olması. Yeni mimari daha fazla tutarlılık, tamamlayıcılık ve esneklik hedefliyor, ancak aynı zamanda önceliklerin belirlenmesinde ve kaynakların dağıtılmasında üye devletin sorumluluğunu da artırıyor. Tarım Bakanlığı uzmanlarına göre bu değişiklik Kıbrıs için olumlu şekilde kullanılabilir ve tarım politikasının su altyapısı, enerji, araştırma ve yenilik, dijitalleşme, eğitim ve kırsal alan altyapısı gibi politikalarla daha fazla sinerji kurmasına olanak tanır.
Kıbrıs'ın emeklilerin dışlanması konusundaki itirazı
Bakan, Kıbrıs'ın devam eden Avrupa müzakerelerindeki temel talebini üreticilere aktardı; yeni çerçevenin esnekliğinin her üye devletin özel koşullarını dikkate alacak şekilde güvence altına alınması.
Bu kapsamda Kıbrıs, emeklilik yaşını doldurmuş ancak aktif olan çiftçilerin doğrudan desteklerden dışlanmamasını istiyor.
«Avrupa Komisyonu'nun bu kategori çiftçilerin dışlanması yönündeki ilk önerisi Kıbrıs kırsalının gerçekliğine uymuyor» diyen Senekis, birçok vatandaşın emeklilikten sonra da toprağı işlemeye devam ettiğini ve üretime aktif katkı sağladığını kaydetti.
«Destek gerçek tarımsal faaliyete bağlanmalı, üreticinin yaşına tek başına bağlı olmamalı» vurgusunu yapan Bakan, Kıbrıs'ın bu hükmün benimsenmemesi için diğer üye devletlerle birlikte çalışmaya devam edeceğini söyledi.
Tarım, Kırsal Kalkınma ve Çevre Bakanı Hristos Senekis, Kıbrıs'ın devam eden Avrupa müzakerelerindeki temel talebini üreticilere aktardı; emeklilik yaşını doldurmuş aktif çiftçilerin doğrudan desteklerden dışlanmaması.
Kuşakların yenilenmesi
Senekis aynı zamanda kuşakların yenilenmesini öncelik olarak gösterdi. Yeni düzenleyici çerçevenin yeni kişilerin tarım ve hayvancılığa girişini kolaylaştırması ve üye devletlerin müdahalelerini kendi özel ihtiyaçlarına göre uyarlamasına izin vermesi gerektiğini söyledi.
«Bir genci birincil sektörle uğraşmaya teşvik etmek yetmez. Sektörde kalması, faaliyetini geliştirmesi ve onurlu bir gelir elde etmesi için gerçek olanak sunmalıyız» dedi.
Bakan, planlamanın bilimsel verilere dayanması ve iklim değişikliğinin etkilerini dikkate alması gerektiğini de ekledi. Kıbrıs Üniversitesi iş birliğiyle tarımda iklim değişikliğinin etkileri ve gerekli uyum önlemleri üzerine bir çalışma yürütülüyor.
Tarım kredilendirme planı
Bakan, üreticilerin finansmana erişimine özel önem verildiğini söyledi; bu erişim sık sık üretken yatırımların hayata geçmesinde engel oluşturuyor. Bakanlar Kurulu'nun 29 Nisan 2026'da «Çiftçilerin yatırım uygulamaları için kredilendirilmesinin kolaylaştırılması planı»nı onayladığını hatırlattı ve planın önümüzdeki dönemde uygulamaya konmasının beklendiğini belirtti.
Aftöz ateşinin ardından yaşanan krizin ardından, Bakan hayvancılığa da benzer vurgu yapılması gerektiğini söyledi. Son zorluklar daha iyi örgütlenme, biyogüvenliğin güçlendirilmesi, risklerin daha etkin yönetimi ve hayvancılık işletmelerinin daha fazla dayanıklılık ihtiyacı ortaya çıkardı.
Bakan bürokrasinin azaltılmasına da özel önem verdi. Ortak Tarım Politikası'nın daha basit, daha işlevsel ve üreticiye daha yakın olması gerektiğini söyledikten sonra, çiftçi ve hayvancıların mevcut destek önlemlerini etkin şekilde kullanabilmesi için bürokrasinin azaltılmasının temel bir önkoşul olduğunu vurguladı.
Senekis son olarak tarım sektörünün artan üretim maliyeti, iklim değişikliği, kuraklık ve su kıtlığı nedeniyle karşı karşıya olduğu baskılara değindi ve tarımsal geliri destekleyecek, üretken yatırımları teşvik edecek ve birincil sektörün dayanıklılığını artıracak bir politika ihtiyacını vurguladı.
İstişarenin ilk aşamasının amacı zamanında şunları kaydetmekti:
Kıbrıs tarımının en önemli ihtiyaç ve zorlukları,
Tarım kesiminin öncelikleri,
Gelecekteki müdahalelerin yönlerine ilişkin görüşler.
Tarım Bakanlığı'na göre istişare, Avrupa mevzuat çerçevesinin hâlâ şekilleniyor olması nedeniyle bu aşamada belirli tedbirleri, müdahaleleri veya finansal dağılımları önceden belirliyor değil. Süreç 2027 içinde devam edecek ve KAP bölümünün daha kapsamlı bir taslağı hazır olduğunda yeni bir istişare aşaması izlenecek.
