Devletin Kıbrıs’ta gerçekte ne kadar yeraltı suyunun pompalandığını tespit edemediği, soruşturmacı habercilik ağı Ciren tarafından Cuma günü yayımlanan araştırmada ortaya çıktı.
Araştırma, Su Geliştirme Dairesi WDD verileri ve Sayıştay bulgularına dayanıyor. Buna göre sulama suyunun %76’sı özel sondajlardan karşılanıyor.
Kıbrıs’taki 22 yeraltı su kütlesinden 14’ü kötü durumda kaldı. 2016 değerlendirmesinde bu sayı 16’ydı. Nitrat kirliliği ve deniz suyunun sızması birkaç akiferi olumsuz etkiliyor.
WDD, Kıbrıs’ta 137.548 lisanslı sondaj olduğunu bildirdi. Bunların 98.720’si 2010’dan önce lisanslandı; o dönemde süreç ilçe makamlarınca yürütülüyordu.
Ciren’e konuşan eski Ekolojist Milletvekili Charalambos Theopemptou, birçok eski sondajın veri tabanında yer almadığını söyledi. Bu durum dairenin bir bölgedeki sondajların bütünsel resmini tutmasını sınırlıyor.
Daha güncel kayıtlara göre 31 Mart 2026 itibarıyla 46.353 su alma noktasında onaylı yıllık pompalama limiti bulunuyor. Toplamı yaklaşık yıllık 149,4 milyon metreküp ediyor.
Sayıştay, yetersiz izlem nedeniyle Kıbrıs yeraltı su kütlelerinden her yıl gerçekte ne kadar hacmin çıkarıldığının doğru hesaplanamadığını tespit etti.
Veriler pompalama haklarında yoğunlaşma gösteriyor. Su alma noktalarının yaklaşık %66’sı yılda en fazla 500 metreküp pompalamaya yetkili ve bu noktalar toplam yetkili hacmin sadece %4,4’ünü oluşturuyor.
Buna karşılık, yılda 30 bin metreküp ve üzeri pompalama yetkisi olan noktalar toplam noktaların %1,4’ünü oluşturmasına rağmen toplam yetkili çekimin yaklaşık %68’ini tek başına karşılıyor.
Limasol ilçesinde Monagroulli köyünde görülen bir örnekte, iki şirket 2015’ten itibaren beş lisanslı sondajdan izin verilenin üzerinde su pompaladı. Bu durum komşu kuyularda verimin düşmesine yol açtı.
Denetçiler pompalamanın zaman zaman izin verilenin 26 katına ulaştığını tespit etmesine rağmen şirketten biri 2021’de 400 euro, 2023’te 2 bin euro para cezasına çarptırıldı.
WDD, bu tür açıkları kapatmak için kadrosuna 54 personel eklediğini açıkladı.
Parlamentoda görüşülen bir yasa tasarısı, izinler için 12 yıllık gözden geçirme döngüsü ve yeni bir su alma kaydı öngörüyor.
Bu adım, Kıbrıs’ın su izinlerinin periyodik gözden geçirilmesini zorunlu kılmaması nedeniyle Avrupa Komisyonu’nun Kasım 2024’te başlattığı ihlal sürecinin ardından geldi.
