Kıbrıs Üniversitesi ekonomi profesörü Marios Zachariades, Orta Doğu'daki artan istikrarsızlık ortamında yeşil dönüşümün Kıbrıs'ın ekonomik ve genel güvenliği açısından en kalıcı çözüm olduğunu belirtti.
Zachariades, Kıbrıs Haber Ajansı'na (CNA) yaptığı açıklamada "Yeşil dönüşüm, Kıbrıs için ekonomik ve genel güvenlik perspektifinden en kalıcı çözümü oluşturuyor" dedi.
Orta Doğu'daki çatışmaların ekonomik etkilerine değinen Zachariades, artan jeopolitik gerginliklerin küresel piyasaları çoktan etkilediği ve kalıcı sonuçlar doğurabileceği konusunda uyardı.
Zachariades, petrol fiyatlarının yeniden varil başına 100 doları aştığına dikkat çekerek bunun küresel ekonomi için temel endişe kaynağı olduğunu ifade etti.
"Fiyatlar yine 100 doları aştı, dalgalanmalar yaşanıyor ama endişe yaratan ve ek maliyetler getiren ilk unsur bu. Körfez'deki petrol ve enerji altyapısı tahrip edildiği için bu maliyetler geçici olamaz" diye konuştu.
"Bu artık küresel ekonomiyi etkilemeden bırakamayacak gerçek bir faktör" diye ekledi.
Zachariades, artan belirsizliği büyük bir risk olarak tanımladı ve krizde yer alan tarafların sürekli değişen açıklamalarının piyasa istikrarsızlığını artırdığını belirtti.
"Büyük bir belirsizlik yaratılıyor. Bu durum ay sonuna kadar büyük ölçüde çözülmezse, baharın son ayına girdiğimizde önümüzdeki haftalarda ne olacağını hâlâ bilmiyorsak, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılıp açılmayacağı veya geniş çaplı bir ateşkes olup olmayacağı netleşmezse, bu belirsizlik yatırım kararlarını giderek daha fazla etkileyecek" diye açıkladı.
Zachariades, küresel ticaretteki aksamalara da değinerek deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin etkilenen bölgeden geçtiğini ve bunun gıda üretimi açısından ciddi endişe yarattığını vurguladı.
"Bu durum gıda üretimini olumsuz etkileyebilir ve yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda insani bir krize de yol açabilir" dedi.
Olası tepkiler sorulduğunda Zachariades, özellikle yaşanan krizin boyutu göz önüne alındığında ülkelerin şu anda hareket alanının oldukça sınırlı olduğunu söyledi.
"Avrupa'nın ve her ülkenin çok daha önce yapması gereken şeyler vardı. Ancak şimdi her ülke petrol, gübre ve hatta gıda rezervlerini elinde tutma güdüsüyle hareket ediyor ki bu da uluslararası ticareti daha da zorlaştırıyor" diye açıkladı.
Zachariades, uzun vadeli planlamanın şart olduğunu vurgulayarak yeşil enerjiye yönelik net bir stratejik dönüşüm ihtiyacına yeniden dikkat çekti.
"Zamanında yapılması gereken planlama budur ve Kıbrıs'ta yıllardır tartıştığımız ama uygulamaya koymadığımız şey, yani yeşil dönüşümdür" dedi.
"Her seferinde yeşil dönüşümün aleyhine çalışan enerji sübvansiyonları veriyoruz ve herkes bunları kabul ediyor. Oysa bizi petrol fiyatı dalgalanmalarına bu kadar açık olmadığımız bir noktaya taşıyacak uzun vadeli bir yönelimimiz olmalıydı" diye ekledi.
Zachariades, Ukrayna savaşının ardından yeşil dönüşüm politikalarını hızlandıran bazı Avrupa ülkelerinin mevcut şoku daha iyi karşılayabilecek durumda olabileceğini belirtti.
Ancak acil politika seçeneklerinin kısıtlı kaldığı uyarısında bulundu. "Bir devletin şu anda yapabileceği çok fazla şey yok" dedi.
Aynı zamanda güçlü enflasyonist veya resesyon baskılarının bulunmadığı bu dönemde mali disiplinin önemine vurgu yaptı.
"Şu anda güçlü bir enflasyon veya resesyon yaşamadığımız için kamu maliyesinde çok dikkatli olmalıyız. Bu kriz derinleşirse devletin sosyal ve ekonomik nedenlerle ekonomiyi desteklemesi gerekecek" dedi.
Turizm konusuna değinen Zachariades, belirsizlik devam ederse sektörün yakında somut etkilerle karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
"Bu durum sürdükçe ve baharın son ayına girdikçe, en azından yazın ilk ayı için turist varışlarını kesin olarak olumsuz etkilemeye başlayacak" dedi.
Yetkililerin Kıbrıs'ı jeopolitik belirsizliğe daha az duyarlı pazarlarda tanıtarak yanıt vermesi gerektiğini önerdi.
"Bu, izleme ve ürünü bu belirsizliğe o kadar duyarlı olmayan pazarlarda tanıtma çabası gerektiriyor" dedi.
Aynı zamanda Kıbrıs'ın görece güvenli bir destinasyon olarak algılanmasından fayda sağlayabileceğine dikkat çekti.
"Orta Doğu'daki pazarlar, önümüzdeki dönemde Kıbrıs'ı görece güvenli bir turizm veya yatırım destinasyonu olarak değerlendirebilir. Bölgedeki diğer ülkelerle karşılaştırıldığında daha iyi bir konumdayız ve ayrıca Avrupa ailesinin bir parçasıyız" dedi.
Kıbrıs'ın enerji programı ve yerli kaynak işletmesinin geçici bir çözüm olup olamayacağı sorusuna Zachariades, bunun kısa veya orta vadeli bir seçenek olmadığını söyledi.
"Bu kaynakları işletmekten hâlâ çok uzağız" dedi.
"Bu, Kıbrıs meselesi dahil yönetilmesi güç belirli jeopolitik koşulları gerektiren uzun vadeli bir çözüm. Dolayısıyla ne kısa ne de orta vadeli bir seçenek" diye ekledi.
Profesör, yeşil dönüşümün Kıbrıs için en uygulanabilir uzun vadeli strateji olmaya devam ettiğini yineledi.
"Belirli koşullar altında uzun vadeli bir çözüm olabilir, ancak bizim için daha kalıcı çözüm yeşil dönüşümü ciddiye almaktır" dedi.
"Sistematik olarak ters yönde iten politikalar uygulamamalı ve yeşil dönüşümü yalnızca ekonomik bir mesele olarak değil, hem ekonomik hem de genel ulusal güvenlik meselesi olarak ele almalıyız" diye sözlerini tamamladı.
