Yemen'deki İran destekli Husilerin güney rotasını tehdit etmesinin ardından Çarşamba günü Kızıldeniz'de dört tanker daha rotasını değiştirdi. Bu durum, ABD ile İran arasında yoğunlaşan savaşın küresel petrol arzına yönelik yeni bir risk oluşturduğunu gözler önüne serdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın barış görüşmeleri konusunda samimi olmadığını söyledi. Arabuluculuk yapan Pakistan ise ikinci bir kritik enerji rotasında yaşanan aksamayı kınadı; Salı günü bu rotada üç tanker geri dönmüştü. Hem Rubio hem de Pakistan, müzakere fikrini hâlâ desteklediklerini belirtti.
Husilerin Salı günü Suudi Arabistan'ın güneye, kontrol ettikleri kıyı bölgelerinden geçerek Bab el-Mendeb Boğazı'na yaptığı petrol sevkiyatlarına yönelik tehdidi, İran'ın Basra Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı'nı neredeyse tamamen ablukaya almasının üzerine geldi.
Petrol fiyatları Çarşamba günü altı haftanın en yüksek seviyesine yükseldi. Brent ham petrol vadeli işlemleri TSİ 16.23'te %2,45 artışla varil başına 93,24 dolara çıktı; gün içinde 95,47 doları da görmüştü. Başkan Donald Trump'ın Kasım ayındaki ara seçim öncesi anketlerine olumsuz yansıyan ABD benzin fiyatları ise galon başına 4 doların üzerine çıktı.
İRANLI YETKİLİ: TRUMP BATALIĞA SAPLANDI
Trump, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir gemiyi vurması halinde İran'daki bir köprü veya enerji santralini yok etmekle tehdit etti. ABD'nin son günlerdeki saldırıları güneyden İran'ın batı ve orta bölgelerine kadar genişledi.
İran Sağlık Bakanlığı'ndan bir yetkili, bu ay 53 sivilin öldürüldüğünü ve 592 kişinin yaralandığını açıkladı. ABD ise sivilleri asla hedef almadığını söylüyor.
İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Emir Hatami, ülkesinin, düşmanlarının anlaşmaları bozacağını öngörerek askeri gücünü artırdığını belirtti. İran medyası ayrıca Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu sözcüsü Hasan Kaşkavi'nin Trump'ın 'bataklığa saplandığını' söylediğini aktardı.
Suudi Arabistan'ın günlük milyonlarca varil petrolü, Hürmüz Boğazı'nı bypass etmek için Kızıldeniz'deki Yanbu limanına yönlendiriliyor. Sevkiyatlar Kızıldeniz'in güneyindeki Bab el-Mendeb Boğazı'ndan geçemezse, kuzeydeki Süveyş Kanalı üzerinden çıkış yapmak zorunda kalıyor; bu da yolculuğa haftalar ekliyor.
İran, Kuveyt'teki hayati su arıtma ve enerji tesislerini vurdu; ayrıca Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'deki ABD askeri varlıklarını hedef aldığını söyledi. Rubio, ABD'nin çıkarlarını koruyacağını belirtti.
Rubio, Güneydoğu Asya ülkelerinin dışişleri bakanları toplantısında yaptığı açıklamada, 'Şu anda sorun şu ki müzakereler konusunda samimi değiller. Samimilerse biz de samimiyiz. Değillerse, çıkarlarımızı ve müttefiklerimizin çıkarlarını korumak için gerekeni yapacağız' dedi.
ANALİST: İRAN MÜZAKERELERDE ELİNİ GÜÇLENDİRMEYE ÇALIŞIYOR
Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, arabulucuların İran'a 10 günlük bir ateşkes önerisi sunduğunu söyledi. Analistler, Husilerin Salı günü deniz taşımacılığına yönelik yeni tehdidinin İran'ın taktiksel bir hamlesi olduğunu belirtti.
İngiltere merkezli Chatham House düşünce kuruluşunun Ortadoğu ve Kuzey Afrika Programı ortak üyesi Mahmud Şehrah, 'Tahran müzakere için koz yaratmaya çalışıyor' dedi.
Öneri, Washington ile Tahran arasında Haziran ayında imzalanan geçici ateşkes anlaşmasını kurtarmayı amaçlıyor. İran İçişleri Bakanı İskender Momeni bu hafta Pakistan'ı ziyaret ederek arabuluculuk çabalarını sürdürmesini istedi. Pakistan Çarşamba günü bunu yapacağını ancak deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanması gerektiğini söyledi.
İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail tarafından başlatılan savaş sırasında kurduğu Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürmekte ısrar ediyor. Rubio, bu tür bir kontrole izin vermenin, Güney Çin Denizi'nde Çin'le toprak anlaşmazlığı yaşayan Güneydoğu Asya da dahil olmak üzere dünya için tehlikeli bir emsal oluşturacağını söyledi.
İRAN HABER AJANSI: TAHRAN ÜZERİNDE PATLAMA SESLERİ DUYULDU
Savaş binlerce kişinin ölümüne yol açtı ve İran'ın Körfez ülkelerinden enerji sevkiyatına getirdiği kısıtlamalar dünya çapında enflasyonu artırdı.
ABD'nin İran'a yönelik bombalamalarının 11. gecesinde, Tahran sakinleri Çarşamba günü erken saatlerde başkent üzerinde etkinleştirilen hava savunma sistemlerinden kaynaklanan patlama sesleri duyduklarını bildirdi. İran'ın yarı resmi Fars haber ajansı bu bilgiyi doğruladı.
İran'ın tek nükleer santraline ev sahipliği yapan Buşehr eyaletinde üç noktanın vurulduğu açıklandı. İran devlet haber ajansı IRNA'ya konuşan bir yetkili, santrale yakın bir elektrik direğinin de vurulduğunu söyledi. İran medyası ayrıca ABD'nin orta Hamedan eyaletindeki Kabudarahang ilçesinde hedefleri vurduğunu, ancak ayrıntı vermediğini bildirdi.
İran ordusu, Ürdün'deki ABD El Azrak Hava Üssü'ndeki konaklama ve depolama tesislerini, Bahreyn'deki Şeyh İsa Hava Üssü'ndeki depo ve uçak bakım hangarlarını ve Kuveyt'teki Kamp Doha'yı vurduğunu açıkladı.
Reuters, saldırıların ayrıntılarını hemen bağımsız olarak doğrulayamadı. Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn, İran saldırılarını önlediklerini söyledi.
Trump daha önce, savaşta şu ana kadar 18 ABD askerinin öldüğünü, bunlardan dördünün son birkaç gün içinde Ürdün ve Irak'taki ABD askeri üslerine yönelik İran saldırılarında hayatını kaybettiğini söyledi.
