Türkiye Hükümeti ve Kıbrıs Türk yetkilileri, Çarşamba günü, kuzeye fiber optik internet altyapısı getirmek amacıyla daha önce imzalanan ilk anlaşmadaki pürüzleri gidermeyi hedefleyen bir "ek protokol" imzaladıklarını duyurdu.
İlk anlaşma, siyasi muhalefetin ve sendikaların sert tepkilerine rağmen Şubat ayında Kıbrıs Türk yasama organında onaylanmıştı. Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Şubat ayındaki oylamaya atıfta bulundu.
Arıklı, "Fiber optik protokolü görüşülürken hem Meclis'te hem de çeşitli medya platformlarında, protokoldeki eksikliklerin ek bir protokolle giderileceğini ifade etmiştik" diye konuştu.
Uzun süren müzakerelerin ardından, paydaşların hassasiyetleri dikkate alınarak hazırlanan ek protokolün bugün Ankara'da Başbakan Ünal Üstel ve Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından imzalandığını belirtti.
Arıklı, "Hükümetimizin Kıbrıs'ı bir bilişim adası haline getirme vizyonunu hayata geçirecek olan bu protokolün halkımıza hayırlı olmasını diliyorum" ifadelerini kullandı.
Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise fiber optik internet anlaşmasını, "KKTC'nin dijital egemenliğini pekiştirecek, ekonomik gücünü artıracak ve dünyayla olan bağlarını güçlendirecek stratejik bir kalkınma girişimi" olarak nitelendirdi.
Yılmaz, "ek" anlaşmanın "uygulama çerçevesini daha da güçlendireceğini" vurguladı.
Başbakan Ünal Üstel de projeyi, "ülkenin dijital dönüşümünün temel altyapısını oluşturacak stratejik bir yatırım" olarak değerlendirdi.
Üstel, "Proje, kamu hizmetlerinden eğitime, sağlıktan turizme, ticaretten finans sektörüne kadar hayatın her alanını doğrudan etkileyecek. Yeni nesil teknolojilerin önünü açacak ve yatırım ortamımızı güçlendirecektir" diye konuştu.
"Ek" anlaşmanın detayları henüz kamuoyuyla paylaşılmazken, ilk anlaşma adada büyük bir muhalefetle karşılaşmıştı. Zira başlangıçta anlaşmanın Kıbrıs Türk vergi mükellefine 26 milyon avroya mal olacağı tahmin edilirken, bu rakam son halinde 110 milyon avroya yükselmişti.
Ayrıca, Türk telekomünikasyon şirketi Türk Telekom'a kuzeyde 2051 yılına kadar evlere geniş bant interneti sağlama münhasır hakkı verilmiş, şirket kâr üzerinden vergiden muaf tutulmuş ve bunun yerine Kıbrıs Türk hazinesinin Türk Telekom'un adadaki kârının yüzde 5'ine eşdeğer ödeme alması kararlaştırılmıştı.
Bu münhasır haklar, kuzeyde internet altyapısının zaten sıkı bir şekilde düzenlendiği bir dönemde geliyor. Elon Musk'ın Starlink'i gibi uydu tabanlı internet sağlayıcılarının kullanımı, halihazırda altı aya kadar hapis cezası gerektiren bir suç olarak kabul ediliyor.
Tartışmalar, Türk Telekom'un fiber optik kablolarını mevcut tünellere döşemeyi planladığını ve bunun da kuzeydeki internet altyapısının genişlemesini sınırlayacağını açıklamasıyla da alevlenmişti.
Bunların yanı sıra, sözleşmede öngörülen 110 milyon avroluk bütçe, fiber optik kabloların çalışmasını kolaylaştırmak için gerekli olan santraller ve soğutma sistemleri gibi diğer ikincil altyapı parçalarının maliyetini kapsamıyordu.
Konu Şubat ayında Meclis'te görüşülürken, muhalefet partisi CTP lideri Sıla Usar İncirli, geçen yıl ilk anlaşma imzalanmadan önce paydaşlarla "hiçbir istişare yapılmadığından" yakınmış ve Türk Telekom'a münhasır haklar verilmesini sert bir dille eleştirmişti.
İncirli, "Bu altyapıyı tek bir yatırımcının yapacağını, bu işi tek bir yatırımcının yapacağını ve telekomünikasyon hizmetlerini tek bir yatırımcının sağlayacağını söylediniz. Sayın milletvekilleri, bunun adı nedir? Bunun adı tekelciliktir" ifadelerini kullanmıştı.
"Telekomünikasyon gibi stratejik bir konunun gerçekten bu ülkede tekele indirilmesini mi istiyoruz?" diye soran İncirli, Türk Telekom'a vaat edilen vergi muafiyetinin hayata geçmesi için ayrı bir yasa tasarısı gerekeceğine de dikkat çekmişti.
İncirli, "Tüm bu ayrıcalıklar karşılığında ne alıyorsunuz?" diye de sormuştu.
Öte yandan Türk Telekom'un yüzde 60'ı Türkiye Varlık Fonu'na, yüzde 25'i Türkiye Hazine ve Maliye Bakanlığı'na ait bulunuyor. Şirketin kalan yüzde 15'lik hissesi ise borsada işlem görüyor.
