Geçtiğimiz Temmuz ayından bu yana küresel füzyon enerjisi yatırımları 4,48 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı. Bu hafta yayımlanan bir ankete göre, yükselen elektrik talebini uzun vadede karşılama umudu, bu yükselişin arkasındaki temel etken.
Deneysel aşamadaki füzyon reaktörleri, hidrojen gibi hafif atomları aşırı ısı ve basınç altında birleştirerek büyük miktarda enerji üretiyor. Bu süreçte sera gazı salınımı olmazken, uzun ömürlü nükleer atık da oluşmuyor.
Washington merkezli Füzyon Endüstrisi Derneği'nin (FIA) anketine göre, 56 özel şirkete yapılan toplam yatırım, anketin 2021'de başlamasından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı ve bir önceki yıla göre yüzde 69 arttı. Anketin başladığı 2021'den bu yana toplam yatırım miktarı ise 14,2 milyar doları aştı.
Yatırımlardaki bu sıçrama, füzyonun laboratuvardan şebekeye geçebileceğine dair güvenin arttığını gösteriyor. Ancak şirketler, ticari ölçekte elektrik üretimi için hâlâ önemli teknik engellerle karşı karşıya.
FIA CEO'su Andrew Holland, “Bu rapor, füzyon endüstrisinin temelde ticarileşme yolunda olduğunu gösteriyor. Bunun arkasındaki en büyük itici güç, yeni elektrik kaynaklarına duyulan ihtiyaç, veri merkezlerinin ve yapay zekanın uzun vadeli büyümesi” dedi.
Füzyon reaktörü kuran şirketler, 2030'ların başında elektrik üretmeye başlayabileceklerine inanıyor. Ancak aşılması gereken pek çok engel var.
Bunların en önemlileri arasında füzyon reaksiyonlarının verimliliğini artırmak ve bu reaksiyonları, tesise verilen enerjiden daha fazlasını üretecek şekilde sürdürmek yer alıyor. Bir diğer engel ise füzyon reaksiyonlarından açığa çıkan nötronların sürekli bombardımanına dayanabilecek malzemeler geliştirmek.
ABD, herhangi bir ülkeden daha fazla füzyon şirketine ev sahipliği yapıyor. Ancak bu şirketler çoğunlukla özel yatırımlara bağımlı; zira ABD'nin devlet fonlaması, Çin'in yaklaşık yarısı kadar.
Füzyona yönelik özel yatırımlardaki büyüme, iki şirketin halka arz sürecine girmesiyle aynı döneme denk geldi. Kanadalı şirket General Fusion, bu yılın başında Spring Valley Acquisition Corp. III adlı boş çek şirketiyle yaklaşık 1 milyar dolarlık bir anlaşmayla ABD'de halka açılacağını duyurdu.
Google destekli TAE Technologies ise geçen yılın sonunda, Başkan Donald Trump'ın geri alınabilir tröstünün çoğunluk hissesine sahip olduğu sosyal medya şirketi Trump Media & Technology Group ile 6 milyar dolarlık ters birleşme yoluyla halka açılacağını açıkladı.
Ankete Çin'den biri yeni olmak üzere dört özel şirket dahil edildi. Ancak FIA, bunun ülkedeki durumu tam olarak yansıtmadığını, basın haberlerine göre Çin'de hem devlet hem de özel fonlarla desteklenen birkaç şirketin daha bulunduğunu belirtti.
