Avrupa Komisyonu, nükleer teknolojilerin geliştirilmesinde kritik bir adım niteliğindeki 2026-2027 Euratom Araştırma ve Eğitim Programı Çalışma Planı'nı kabul etti.
Program, Horizon Europe'a tamamlayıcı finansman sağlarken geniş bir yelpazede nükleer araştırma ve inovasyon faaliyetlerini kapsıyor.
AB'nin enerji bağımsızlığını, rekabet gücünü ve teknolojik liderliğini güçlendirmeyi amaçlayan program, 2050 yılına kadar karbon nötrlüğe ulaşma hedefini de destekliyor.
Girişim; Topluluk Nükleer Gösterge Programı, Net Sıfır Sanayi Yasası, Temiz Sanayi Anlaşması ve 10 Mart 2026'da Paris'teki Nükleer Enerji Zirvesi'nde sunulan Küçük Modüler Reaktörler Stratejisi gibi temel politika çerçeveleriyle uyumlu olacak.
Program aynı zamanda yaklaşan AB Füzyon Stratejisi için kritik bir adım olarak görülen füzyonla ilgili teknolojilerin geliştirilmesini de destekleyecek.
Programın temel odak noktasını, Avrupa için gelecekteki bir enerji kaynağı olarak füzyon enerjisinin hızlandırılması oluşturuyor.
AB, ilk ticari füzyon santralini şebekeye bağlayarak vatandaşlara ve işletmelere temiz, uygun fiyatlı ve güvenli enerji sunmayı hedefliyor.
Bu hedefi desteklemek için program, teknolojilerin laboratuvarlardan gerçek dünya uygulamalarına taşınmasına yardımcı olmak üzere füzyon enerjisi geliştirmeye 222 milyon euro ayıracak.
Bu kapsamda ticari açıdan uygulanabilir teknolojiler geliştirmek ve Avrupa tedarik zincirini güçlendirmek amacıyla füzyon enerjisi için yeni bir Avrupa kamu-özel ortaklığı kurulacak.
Program, Avrupa İnovasyon Konseyi araçları aracılığıyla füzyon girişimlerini destekleyerek büyümeyi teşvik edecek ve özel yatırımları çekecek.
Bunun yanı sıra program, araştırma tesislerinin ortak kullanımının yanında temel füzyon araştırması ve beceri geliştirmeyi de öncelikli alanlar arasına aldı.
Füzyonun yanı sıra program, güvenlik, atık yönetimi ve radyasyondan korunma konularına odaklanarak nükleer fisyon araştırmalarına 108 milyon euro ayıracak.
Araştırma çalışmaları, mevcut nükleer santrallerin uzun vadeli işletilmesinin yanı sıra küçük modüler reaktörler, ileri reaktörler ve nükleer yakıtların geliştirilmesini de kapsayacak.
Program, yeni tedaviler için AB'nin izotop tedarikinde özerkliğini güçlendirmek amacıyla nükleer tıp alanındaki gelişmeler için de finansman içeriyor.
Marie Sklodowska Curie bursları da dahil olmak üzere AB içinden ve dışından nükleer alanda yetenekli araştırmacıları çekme çalışmaları da yürütülecek.
Girişim, iş birliği ve inovasyonu artırmak amacıyla AB genelinde 230'dan fazla nükleer araştırma tesisine açık erişim sağlayacak.
Ayrıca uluslararası iş birliğini pekiştirmek için Ukraynalı nükleer araştırmacıların Avrupa Araştırma Alanı'na entegrasyonu da desteklenecek.
Euratom Araştırma ve Eğitim Programı, AB'nin füzyon, güvenlik, radyasyondan korunma ve atık yönetimi konularına odaklanan nükleer araştırma ve eğitim alanındaki amiral gemisi girişimi olarak görev yapıyor.
Program, Horizon Europe ile birlikte çalışarak AB'nin enerji güvenliği ve teknolojik liderlik hedeflerine katkı sağlıyor.
Euratom Antlaşması kapsamında program beş yıllık döngüler halinde oluşturuluyor; önceki döngü 2021-2025 yıllarını kapsıyordu ve 2025 yılında iki yıl uzatıldı.
2026-2027 programı, AB'nin 2021-2027 uzun vadeli bütçe çerçevesiyle uyumlu olarak planlandı.
