Parlamento, tarım arazilerinde yenilenebilir enerji projelerini kısıtlayan yeni kabul edilen yasayı 23 Nisan Perşembe günü yeniden görüşecek. Cumhurbaşkanlığı, yasayla ilgili hukuki ve anayasal endişelerini dile getirmişti.
Meclis tarım komitesi, konuyu Başsavcı ile tarım, enerji ve içişleri bakanlarının katılımıyla inceleyecek.
Toplantının sonucu, Kıbrıs'ın yenilenebilir enerji hedefleri ile tarım arazilerinin korunması arasındaki dengeyi nasıl kuracağını belirleyecek.
Yasa neyi değiştiriyor?
Değişiklik, belirli arazi kategorilerinde ticari amaçlı yenilenebilir enerji projelerinin kurulmasını yasaklıyor.
Bu kategoriler şunları kapsıyor:
- Verimli veya sürekli sulanan tarım arazileri
- Sulama şebekesi kapsamındaki araziler
- Koruma altındaki imar bölgeleri
- Natura 2000 alanları
Düzenleme büyük ölçekli ticari projeleri hedef alıyor; çiftçilerin kendi ihtiyaçları için kullandığı küçük sistemleri kapsamıyor.
Cumhurbaşkanlığı neden müdahale etti?
Cumhurbaşkanlığı yasayı parlamentoya geri gönderdi ve şu endişeleri dile getirdi:
- Kıbrıs'ın Avrupa Birliği'ne karşı yenilenebilir enerji hedefleri konusundaki yükümlülükleriyle olası çelişki
- Anayasa'nın 23. maddesi kapsamında mülkiyet haklarının olası ihlali
- Arazi kullanımına ilişkin kararların yürütme organının yetkisinde olması nedeniyle kuvvetler ayrılığı ilkesiyle çelişme riski
Hukuk Dairesi de yasanın hukuki kesinliği ve AB hukukuyla uyumluluğu konusunda çekincelerini ifade etti.
Politika anlaşmazlığının özü ne?
Anlaşmazlık, Kıbrıs'ın enerji politikasındaki daha geniş bir gerilimi yansıtıyor.
Bir yandan ülke, Avrupa Birliği'ne verdiği taahhütler ve enerji dönüşümü kapsamında yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılmasını hızlandırma baskısı altında bulunuyor.
Son dönemdeki politikalar, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasına, elektrik sisteminin modernize edilmesine ve yeşil dönüşümün temel bir ekonomik öncelik olarak desteklenmesine odaklandı.
Öte yandan güneş enerjisi parklarının verimli tarım arazileri üzerine kurulması konusundaki endişeler arttı.
Son yıllarda yenilenebilir enerji projelerinin hızlı genişlemesi, çiftçiler ve yerel paydaşlardan tepki çekti. Bu kesimler verimli arazilerin kaybı ve tarımsal faaliyetler üzerindeki olumsuz etkiden duyduğu kaygıyı dile getirdi.
Bu konu neden şimdi gündeme geliyor?
Tartışma, Kıbrıs'ın enerji sistemindeki yapısal kısıtlamaları aşmaya çalışırken yenilenebilir enerjiyi büyütmeye uğraştığı bir dönemde yaşanıyor.
Bu kısıtlamalar şunları içeriyor:
- Sınırlı şebeke kapasitesi
- Enerji depolama ihtiyacı
- Diğer elektrik piyasalarıyla tam enterkonneksiyon eksikliği
Aynı zamanda yenilenebilir projeler için arazi kullanım planlaması giderek daha tartışmalı hale geldi ve projelerin nereye kurulacağı meselesi ön plana çıktı.
Yetkililer ne diyor?
Farklı devlet kurumları değişiklik konusunda farklı tutumlar benimsedi:
- Enerji Bakanlığı, bu hükümlerin uyum yasasına dahil edilmemesi gerektiğini ve konunun imar mevzuatıyla düzenlenmesi gerektiğini savunuyor
- Tarım Dairesi, konunun incelenmekte olan mevcut politika çerçevesinde kalması gerektiğini belirtiyor
- Şehir Planlama Dairesi, meselenin enerji mevzuatı yerine planlama araçlarıyla düzenlenmesini destekliyor
Tarım Bakanlığı ise elektrik üretimini tarımsal üretimle birleştiren agrivoltaik sistemlerin geliştirilmesini desteklemeye devam ediyor.
Bundan sonra ne olacak?
Anayasaya göre parlamento, geri gönderme tarihinden itibaren 15 gün içinde konuyu kabul edip etmeyeceğine ya da yasanın orijinal haliyle yürürlüğe girmesinde ısrar edip etmeyeceğine karar vermek zorunda.
Komitenin 23 Nisan'daki görüşmesi bu sürecin bir sonraki adımı olacak.
