Larnaka ilçesindeki Kofinou-Ayios Heraklios ve Menoyia-Limnes kazılarında Bizans dönemine ait bir kilise ile kil işleme tankı gün yüzüne çıktı.
Eski Eserler Dairesi pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Kazıda, büyük jips levhalardan oluşan neredeyse tamamlanmış bir zemin ortaya çıktı. Zemin üzerindeki kireç harçlı şeritler sayesinde templon (ibadet alanını ayıran perde) konumu da belirlendi” dedi.
Daha önce açığa çıkarılan tek nefli kilisede “önemli buluntular” arasında, “kubbenin davul kısmını oluşturan kavisli kemer taşlarıyla ayırt edilen bir kubbe […] ve ikinci ile üçüncü pilaster çiftinden kalma kare bir göz” yer alıyor.
Kazılan tek nefli yapı, MS 8. ile 10. yüzyıllar arasında inşa edilmiş, altı sütunlu ve kare plan içinde haç biçiminde kompakt bir kilise.
Güney duvarın alt kısımlarında, beyaz zemin üzerinde kırmızı ve yeşil bantlar bulunan, figürsüz freskelerin parçaları ortaya çıktı. Bu parçalar, mermer kaplamaya benzeyen ve duvarların geniş çapta süslendiğine işaret eden bir bezeme. Ayrıca ibadet alanında, erken Bizans bazilikasının eski ve büyük apsisinin içine inşa edilmiş, daha küçük ikincil bir apsis de bulundu.
Çökme tabakalarındaki seramik buluntular, kilisenin terk edildiğini ve kısmen çöktüğünü 14. yüzyılın ortalarına tarihlendiriyor. Çökme tabakası içinde bulunan ocaklar, pişirme kapları ve hayvan kemikleri ise harabenin 14. yüzyılın sonundan 16. yüzyılın ortalarına kadar ibadet dışı başka bir amaçla kullanıldığını gösteriyor.
Kilisenin dış kısmının güneydoğusunda açılan bir hendek, çevrenin Geç Orta Çağ'da mezarlık olarak kullanıldığını doğruladı. Hendekte dağınık insan kemikleri, bir mezar taşı ve 15. ile 16. yüzyıllara ait seramikler bulundu.
Kompleksin ön tarihlendirmesine göre dört ardışık yapı evresi öne çıkıyor. Bunlar şöyle: 6. yüzyılın sonu ile 7. yüzyılın başına ait üç nefli erken Bizans bazilikası; bazilikanın orta nefi üzerine 8. ile 10. yüzyıllar arasında inşa edilmiş, kubbeli kompakt haç planlı kilise; kilisenin çökmesinden sonra 14. yüzyılın ortalarından 16. yüzyılın ortalarına kadar süren mezarlık ve evsel faaliyetler; son olarak da 16. yüzyıldan sonra bazilikanın narteksinin orta kesimi üzerine yapılmış, küçük beşik tonozlu Ayios Heraklios şapeli.
Eski Eserler Dairesi, “Kıbrıs'ta ilk kez, 6. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar kesintisiz kullanılan organize bir mezarlık ile 8. ile 10. yüzyıllar arasındaki sıkıntılı dönemde kült faaliyetine dair kanıtlar arkeolojik olarak belgeleniyor” dedi.
Daire, Menoyia-Limnes'teki çalışmalarda ise şunları kaydetti: “Menoyia-Limnes'te açılan beş yeni hendek, erken Bizans çömlek atölyesine dair bilgimizi önemli ölçüde genişletti. Sezonun en çarpıcı buluntusu, doğrudan doğal kaya üzerine inşa edilmiş ve içinde saf kil ile elenmiş toprağın katman katman birbirini izlediği yapılı bir kil işleme tankı oldu. Bu buluntu, modern öncesi bir çömlek atölyesindeki üretim sürecinin bir bölümüne Kıbrıs'ta ilk kez doğrudan arkeolojik kanıt sağlıyor.”
Tankın içine iki paralel sıra dik taştan oluşan bir su kanalının aktığı ve kanalın havuza beslendiği görüldü. Bu da organize bir üretim tesisinin resmini tamamlıyor. Hendeklerde ayrıca depo ve çalışma alanlarına ait mimari kalıntılar bulundu. Bunlar arasında kamalanmış kil gövdelerin yığınları, yerinde duran büyük bir depolama küpü (pithos), çömlek çarklarının parçaları ve bol miktarda üretim atığı (kusurlu ürünler ile aşırı pişmiş seramik kırıkları) yer alıyor.
Dairenin açıklamasına göre, “2026 sezonunun sonuçları, her iki alanın Bizans ve Orta Çağ Kıbrıs'ında kırsal ve dini yaşam, mezar gelenekleri ve çömlek üretimini anlamak açısından olağanüstü önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Bu sonuçlar ayrıca adanın arkeolojik kayıtlarında büyük ölçüde görünmez kalan, Bizans Kıbrıs'ının sözde Karanlık Çağı'na (MS 8. ile 10. yüzyıllar) ışık tutmaya devam ediyor” dedi.
Kazılar, Kıbrıs Üniversitesi tarih ve arkeoloji bölümünün arkeolojik araştırma biriminin saha projesi ile arkeoloji yaz saha okulu tarafından 15 Haziran–24 Temmuz tarihleri arasında yürütüldü.
