Larnaka ilçesindeki Pyrga bölgesinde, Stavrovuni Manastırı'na ait arazi, bir taş ocağı alanının yanında uzun çatlaklar ve çökmeler gösteriyor. Jeoloji Araştırma Dairesi'nin raporuna göre alan, 2020'de alınan önlemlere rağmen henüz istikrar kazanmış değil. Manastır, geri dönüşü olmayan hasar yaşanmadan ya da can kaybı yaşanmadan önce kesin ve köklü adımlar atılmasını istiyor.
Dairenin 17 Temmuz 2026 tarihli raporu, 8 Temmuz'da yapılan saha incelemesine dayanıyor. Rapora göre alan, istikrarsızlık belirtileri göstermeye devam ediyor. Avrupa Zemin Hareketi Servisi'nin (EGMS) uydu verileri, birkaç yıldır süren aşağı yönlü hareketin, yani çökmenin ve zemin deformasyonunun olduğunu gösteriyor.
Raporda, ayrışmış ve hava koşullarına maruz kalmış, düşük mekanik dayanıma sahip diyabaz kayaçların derin kazıyla birleşmesinin alanı jeoteknik açıdan son derece savunmasız hale getirdiği belirtiliyor. Rapor, kış mevsimi gelmeden uzmanlarca acil ve kapsamlı bir jeolojik tehlike yönetimi çalışması yapılmasını öneriyor.
Planlama Kurumu, İçişleri Bakanlığı'nın 5 Ağustos tarihli Lefkara Belediyesi'ne gönderdiği yazıya göre, 27 Temmuz 2026'da taş ocağı şirketinin planlama izninin uzatılmasına yönelik başvuruyu yeniden reddetti. Ayrıca, Larnaka Kaza Mahkemesi'nin 23 Aralık 2024 tarihli ve 290/2019 numaralı davadaki kararı uyarınca, sahadaki agrega kırma tesisinin derhal faaliyetine son verilmesi ve alanın 31 Aralık 2027'ye kadar eski haline getirilmesi yönünde uygulama bildirimi tebliğ edildi.
Hasar
Phileleftheros gazetesi, manastır temsilcileriyle birlikte alanı ziyaret etti. Ziyarette, jeolojik istikrarsızlık belirtilerinin ciddi olduğu ve özellikle son dönemdeki şiddetli yağışlardan sonra belirgin biçimde kötüleştiği tespit edildi.
Devlete ait arsa ile manastırın özel arazisi (148 numara, pafta/plan 40/57) arasında uzanan alanda uzun yüzey çatlakları görülüyordu. Arsalar deniz seviyesinden 400 ila 425 metre yükseklikte yer alırken, mevcut taş ocağı 250 ila 275 metre yükseklikte bulunuyor. Taş ocağı, Efkali Devlet Ormanı ile manastırın arazisinin zirvesinin altında kalıyor.
Taş ocağı bölgesinde, geniş ölçüde derin kazı yapılmış bir noktada, mevcut ocaktan neredeyse 150 metre yukarıda yamaçlarda geniş bir heyelan meydana gelmiş.
Manastır binalarının çevresinde zemin yer yer çökerek bir çukur oluşturmuş, binaların etrafındaki kaldırımlar bozulmuş ve alçak duvarlar eski yerlerinden kaymış.
Yazışmalar ve Kutsal Sinod
Lefkara Belediye Başkanı Sofoklis Sofokleus, 6 Nisan 2026 tarihli mektubunda İçişleri Bakanı Konstantinos Ioannou'ya, belediyenin Kornos bölgesindeki mevcut taş ocağı nedeniyle sakinlerin karşılaştığı ciddi ve süregelen sorunları anlattı. Belediye Başkanı, ocağın yasal olarak ve kira sözleşmesinin koşullarına uygun şekilde işletilip işletilmediği konusunda bilgi istedi. Vatandaşların sağlığının ve çevrenin korunmasının herkesin önceliği olması gerektiğini de belirtti.
Manastır ise 1 Mayıs 2026'da Şehir Planlama ve Konut Dairesi müdürüne yazdığı mektupta, ormanlık alanda ciddi bir güvenlik ve sağlık sorununa dikkat çekti. Mektupta, şirketin taş ocağı alanını Stelios Mavromatis askeri kampının güvenlik bölgesi içinde 70 dönüm genişletmeyi planladığı belirtildi. Manastır, atış poligonlarının yanında günlük patlatma yapılmasını eleştirdi ve tüm planlama izinlerinin yeniden gözden geçirilmesini talep etti.
Başpiskopos Georgios başkanlığında 17 Eylül 2026'da yapılan olağan toplantıda Kutsal Sinod, bölgedeki keşiş ve sakinlerin protesto mektubunu ele aldı. Sinod, çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilere ilişkin bu makul endişeleri tümüyle destekledi ve planlanan taş ocağı genişlemesini kınadı.
Sinod, Cumhurbaşkanı'nı, hükümeti ve parlamentoyu "sorumluluklarını üstlenmeye ve bölgedeki taş ocağının genişlemesini durdurmaya" çağırdı. Bunun amacının insan sağlığını, manastır binalarının ve bölgedeki kaya oluşumlarının istikrarını korumak olduğu vurgulandı.
2020 toplantısı
Sorunlar yeni değil. Tarım, Kırsal Kalkınma ve Çevre Bakanlığı'nda 28 Temmuz 2020'de yapılan toplantının tutanakları, çatlakların bölgedeki ocakçılık faaliyetlerinden kaynaklandığını açıkça ortaya koyuyor. Toplantıya bakan, hükümet yetkilileri, Maden Dairesi, Ormancılık Dairesi ve manastır temsilcileri katıldı.
Tutanaklara göre bakan, taş ocağının uygun biçimde işletilmediğini söyledi ve ocağa sahip şirkete güçlü itirazlarda bulunulduğunu belirtti. Yamaç stabilitesi üzerine bir çalışma yapılması için talimat verildi. Tutanaklar ayrıca manastırın arazisinin hiçbir şekilde etkilenmeyeceğini ve çevrenin korunması gerektiğini vurguluyor.
