Lefkoşa Bölge Mahkemesi'nin bir kararı, sınır ötesi şirket anlaşmazlıklarında uygulayıcıların giderek aşina olduğu bir örüntüyü gözler önüne serdi: yargılamayla paralel yürüyen, usul aşamalarına göre zamanlanan ve dava sonuçlandıktan sonra da süren sistematik olumsuz çevrimiçi yayın kampanyası.
Dava Başvuru No. 462/2022, Avestra Group Kıbrıs iş insanı Vadim Gurinov ile rakibi Igor Berezin'i ilgilendiriyordu. Yargılama süresince Bay Gurinov'u hedef alan olumsuz içerikler çevrimiçi platformlarda dolaştı. Hiçbiri Kıbrıslı ya da uluslararası saygın bir medya kuruluşu tarafından taşınmadı. Güvenilir hiçbir yayın organı iddiaları olgu olarak aktarmadı. İçerik, ayırt edilebilir bir editoryal denetim olmadan faaliyet gösteren belirsiz web siteleri ve içerik toplayıcılarında münhasıran görüldü.
Mahkeme Bay Gurinov'dan yana karar verdi. Yayınlar karardan sonra da sürdü.
Örüntü neden işliyor
Asimetri yapısal. Dava aylarca hatta yıllarca sürer; itibar zararı ise derhal oluşur. Sürekli olumsuz içerik akışı, karar verilmeden önce bir tarafın bankalar, muhataplar ve yatırımcılar nezdindeki konumunu zayıflatabilir; böylece hukuki sonuç geldiğinde ticari zarar zaten oluşmuş olur, hüküm ne olursa olsun.
Bu tür kampanyaların işlevi bilgilendirmek değildir. Amacı, hedef kişinin adına yapılan aramada olumsuz içerik duvarı çıkmasını sağlamaktır, böylece herhangi bir merci olguları tespit etmeden sonuç çıkarılır. Kampanya olumsuz bir hükümden sonra da sürerse amacı değişir: yargılama sırasında baskı uygulamaktan, hükmün kendisinin otoritesini zayıflatmaya kayar.
Yayın yeri kanıttır
Kurulu medya kuruluşları ulusal gazeteler, uzman hukuk ve finans yayınları, uluslararası haber ajansları editoryal filtre uygular. İddialar doğrulanmak zorundadır. Kaynaklar tanımlanabilir ya da doğrulanabilir olmalıdır. Konuya yorum için başvurulur. Doğrulanamayan iddialar yayımlanmaz.
Ücretli içerik bu filtrelerin işlemediği yerlere gider. Bir uyuşmazlığın tarafı hakkında zarar verici iddialar yalnızca tanınmayan yayınlarda çıkıyor ve güvenilir habercilikte hiçbir yansıması olmuyorsa bu yokluk kendisi bilgilendiricidir: iddiaların temel editoryal denetimden geçemediğini gösterir. Karşı tarafı değerlendiren bankalar ve durum tespiti yapan şirketler için düşük kaliteli ya da anonim kaynaklarda yoğunlaşan olumsuz sonuçlar, içeriğin konusundan çok kaynağının kökeni hakkında soru uyandırır.
Çözüm yolları var ama geç geliyor
Kıbrıs hukuku iftira davaları, ihtiyati tedbir ve kötüye kullanım gerekçeli başvurular öngörür. Her biri ayrı bir yargılama gerektirir, kendi maliyeti ve gecikmesi vardır ve zarar oluştuktan sonra işler. Şu anda bir mahkemenin ana davanın içinde paralel medya kampanyasını kötüye kullanım olarak nitelendirmesine ve davanın yürütülmesinde bunu dikkate almasına izin veren bir mekanizma bulunmuyor. Dava taktiği olarak kullanılan koordine medya baskısı, diğer usul kötüye kullanımlarından özünde pek farklı değildir ve buna usulî bir yanıtın olmaması mesleğin henüz ele almadığı bir boşluktur.
Bu tür kampanyaların hedefi olan taraflara baştan belgeleme öneriliyor: zaman damgalı yayınları saklayın, kronolojilerini ana davadaki usul olaylarıyla eşleştirin, kaynak kalitesini değerlendirin ve koordinasyon göstergelerini tespit edin. Olumsuz içerik dalgaları ile duruşmalar, dilekçeler ya da uzlaşma görüşmeleri arasındaki korelasyon sıkça belirgindir ve delil niteliği taşıyabilir; en azından bir mahkeme, düzenleyici ya da ticari muhatap tarafından sonradan incelenebilecek somut bir kayıt oluşturur.
