Devlet yetkililerinin aldığı çoklu maaşlar ve diğer ödenekler bir süredir kamuoyunun ve siyasetin gündeminde. Hükümet ve siyasi partiler eski görev sahiplerine yönelik bu sistemi sona erdirmek için çaba gösteriyor.
Ancak en az onun kadar tartışmalı olabilecek başka bir konu daha gündeme geldi: Milletvekillerine ödenen seyahat ödeneği. Özellikle de bu ödeneğin nasıl hesaplandığı, nasıl ödendiği ve nasıl denetlendiği merak konusu.
Ödenek, meclis yaz tatili, diğer tatiller veya seçim kampanyaları nedeniyle resmen kapalı olsa bile milletvekillerinin hesaplarına yatmaya devam ediyor.
Her milletvekili ayda 685 avro, yani yılda 8 bin 220 avro seyahat ödeneği alıyor.
56 milletvekilinin tamamı için toplam maliyet ayda 38 bin 360 avro, yılda ise 460 bin 320 avro.
Ödenek vergiden muaf ve en azından kamuya açık şekilde doğrulanabildiği kadarıyla, her milletvekilinin fiili yolculukları veya harcamalarıyla ilişkilendirilmiyor.
Temel soru, milletvekillerinin görevleri kapsamında yaptıkları seyahatler için geri ödeme alıp almamaları değil. Asıl mesele, 685 avro rakamının nasıl hesaplandığı, hangi yolculukları kapsadığı ve yetkililerin bu miktarın her milletvekilinin gerçek maliyetini yansıtıp yansıtmadığını nasıl tespit ettiği.
Resmi Hazine verilerine göre, aynı sabit miktar tüm milletvekillerine, temel maaş, temsil giderleri ve sekreterlik ödeneğini de içeren daha geniş bir ücret paketinin parçası olarak ödeniyor. Bu paket ayda birkaç bin avroya ulaşıyor.
Milletvekilleri yılın 365 günü seyahat etse bile
Ödeneğin büyüklüğü, milletvekilleri için mümkün olan en olumlu varsayım kullanılarak gösterilebilir.
Hiç tatil yapmadıklarını, hastalık veya başka nedenlerle gün kaybetmediklerini, hiç yurt dışına çıkmadıklarını ve Kıbrıs dışında bulunmadıklarını varsayalım.
Yılın her günü, hafta sonları, resmi tatiller, Noel, Paskalya ve meclisin yaz tatili dahil olmak üzere işle ilgili seyahat ettiklerini varsayalım.
Bu uç varsayım altında bile, yıllık 8 bin 220 avro, 365 güne bölündüğünde günlük 22,52 avroya denk geliyor.
Ortalama bir arabanın 100 kilometrede 7 litre benzin tükettiğini ve benzinin litresinin 1,40 avro olduğunu varsayarsak, her 100 kilometrelik yolculuğun yakıt maliyeti 9,80 avro.
Bu hesapla, ödenek yılın her günü yaklaşık 230 kilometrelik yolculuk için yeterli benzine denk geliyor.
Bu da her milletvekili için yılda yaklaşık 83 bin 900 kilometre yapıyor.
Bu hesaplama, milletvekillerinin 84 bin kilometre yol yaptığı iddiası anlamına gelmiyor veya ödeneğin tamamının sadece benzin için olduğu anlamına gelmiyor.
Bu, ödemenin büyüklüğünü göstermek ve gerçek ihtiyaçları yansıtıp yansıtmadığını veya aşırı olup olmadığını değerlendirmek için yakıt maliyetine dönüştürülmesiyle yapılan gösterge niteliğinde bir hesaplama.
Araç aşınma ve yıpranması için günde 2 ila 3 avro (ayda 60 ila 90 avro veya yılda 600 ila 900 avro) ayrılsa bile, bu miktar araç bakımını fazlasıyla karşılıyor.
Bir milletvekilinin yılın 365 günü resmi görevle seyahat ettiği ve araç aşınma ve yıpranmasının da dahil edildiği gerçekçi olmayan varsayım altında bile, ödenek günde yaklaşık 200 kilometreye denk geliyor.
Asıl soru, hangi resmi yolculukların bu mesafeyi haklı çıkarabileceği.
Hükümet kontrolündeki bölgelerin neredeyse 140 turu
Başka bir karşılaştırma, ödeneğin büyüklüğünü daha iyi gözler önüne seriyor.
Kıbrıs'ın hükümet kontrolündeki bölgelerinin bir turunun yaklaşık 600 kilometre olduğu tahmin ediliyor.
Yıllık toplam 83 bin 900 kilometre, bu nedenle bir yılda neredeyse 140 tam tura denk geliyor.
Yakıt açısından, her milletvekiline ödenen ödenek, hükümet kontrolündeki bölgelerin tam bir turunu kabaca her iki buçuk günde bir karşılıyor.
56 milletvekilinin tamamı için karşılık gelen mesafe yılda 4,69 milyon kilometreyi veya hükümet kontrolündeki bölgelerin neredeyse 7 bin 830 turunu aşıyor.
Meclis yılda yaklaşık 200 gün açık
Önceki hesaplama, milletvekilleri için mümkün olan en olumlu senaryoyu sağlamak amacıyla 365 günün tamamını kullanmıştı.
Ancak meclis, yılın her günü komite veya genel kurul oturumu düzenlemiyor.
Daha gerçekçi, ancak yine de olumlu bir hesaplama yaklaşık 200 günü temel alıyor.
Bunlar, her milletvekilinin fiili katılım günleri değil. Meclisin açık olduğu ve komite veya genel kurul çalışmalarının yapıldığı iş günleri.
Her milletvekili meclise 200 günün tamamında katılmıyor. Milletvekilleri aynı komitelerde yer almıyor, komiteler her gün toplanmıyor ve aynı gün birden fazla komite toplanabiliyor.
Milletvekilleri ayrıca hasta olabilir, yurt dışına çıkabilir veya başka taahhütleri olabilir.
200 günlük hesaplama, bu nedenle, bir toplantıya katılıp katılmadıklarına bakılmaksızın, her milletvekilinin meclis çalışmalarının olduğu her iş gününde meclise gittiğini varsayıyor.
200 gün baz alındığında, yıllık 8 bin 220 avroluk ödeme günlük 41,10 avroya denk geliyor.
Aynı yakıt tüketimi ve benzin fiyatı kullanıldığında, 41,10 avro, meclisin açık olduğu her gün yaklaşık 419 kilometrelik yolculuk için yeterli.
Başka bir deyişle, meclisin çalışma günleri baz alındığında, ödenek günde 400 kilometreden fazla yolculuğa denk geliyor.
İşe gidip gelmek resmi seyahatle aynı şey değil
Ödemenin büyüklüğünün ötesinde, bir başka temel soru daha ortaya çıkıyor: Resmi seyahat olarak tam olarak ne nitelendiriliyor?
Standart kamu hizmeti uygulamasına göre, evden işe günlük gidiş-geliş normalde seyahat masrafı olarak karşılanmıyor.
Memurlar genellikle aynı iş günü içinde iş yerlerinden iki veya daha fazla yer arasında yaptıkları seyahatler için geri ödeme alıyor, evden ofise gidip gelmek için değil.
Resmi seyahat bu nedenle, iş yerinden belirli bir görevi yerine getirmek için başka bir yere yapılan yolculuktur, günlük ev-iş arası gidiş-geliş değil.
Bu nedenle 685 avronun neyi kapsadığı açıklığa kavuşturulmalı.
Evden meclise gidiş-gelişi mi kapsıyor? Meclisten bakanlıklara, devlet dairelerine, saha ziyaretlerine ve diğer yerlere yapılan yolculukları mı kapsıyor?
Seçim bölgelerine ziyaretleri, seçim toplantılarını, festivalleri, anma törenlerini veya cenazeleri mi kapsıyor? Yoksa tüm bunları ayrım yapmadan mı kapsıyor?
Ödenek esas olarak ev ile meclis arasındaki seyahati kapsıyorsa, neden meclisin yanında oturan bir milletvekili ile Baf, Limasol veya başka bir bölgeden gelen milletvekiline aynı miktar ödeniyor?
Ödenek esas olarak meclisten diğer yerlere yapılan yolculukları kapsıyorsa, bu yolculuklar nelerdir ve yılda 84 bin kilometre veya her meclis çalışma gününde yaklaşık 420 kilometrelik yakıt nasıl haklı çıkarılabilir?
Denetim boşluğu 2017'de gündeme gelmişti
Milletvekillerinin seyahat ödeneklerinin denetimine ilişkin endişeler yeni değil.
2017 yılında meclis hesaplarına ilişkin bir raporda, dönemin sayıştay başkanı (şu anda milletvekili ve Alma partisinin lideri) sabit oranlı ödeneğin gerçek seyahat maliyetiyle ilişkili olmadığını belirtmiş ve gerçek seyahat harcamalarına bağlanmasını önermişti.
Raporda ayrıca, ödeneğin milletvekillerinin komite ve genel kurul oturumlarına katılımına bakılmaksızın ödendiği de belirtilmişti.
Kendisi şimdi bir milletvekili ve hem kendisi hem de Alma'nın diğer milletvekilleri bu ödeneği alıyor.
Normal şartlar altında, Alma'nın bu konuyu mecliste gündeme getirmesi ve tartışılıp düzenlenmesi beklenir.
