Pafos'un Yukarı ve Aşağı Pafos arasında uzanan Muttalo semti, on yıllar boyu biriken tarih, insan yolculukları ve kolektif travmaların yükünü taşıyor. Muttalo sadece eski evleri ve dar sokaklarıyla bir mahalle değil. 1974'ten sonra burada yeniden kök salan göçmen hikâyeleri, bölgeyi işaretleyen çok dalgalı bir birlikte yaşamanın izleri ve sakinlerin anlatılarıyla hafızanın canlı kaldığı bir yer. Muttalo'da bir yolculuk kaçınılmaz olarak şehrin ruhuna ve geçmişi kaybolmasına izin vermeyi reddeden insanların hikâyelerine açılan bir yolculuğa dönüşüyor. Bölgenin mimari görünümünün ardında çok daha derin bir tarih yatıyor. Bu tarih, toplulukların bir arada yaşamıyla, Kıbrıs sorunundaki sarsıntılarla, yerinden edilmenin acısıyla ve yüzlerce ailenin yaşamını baştan kurma çabasıyla bağlantılı. Yolculuğumuz eski Muttalo'nun kalbinden başlıyor. Her sokak, her taş duvar ve her eski kapı bölgenin geçmişinden bir parçayı anlatıyor gibi. İnsan hikâyeleriyle özdeşleşmiş bir yer. Evlerini, köylerini ve mallarını geride bırakan insanlar burada yeni bir sığınak ve yeni bir başlangıç buldu.
İlk yıllar kolay geçmedi. Yeni bir mahalleye yerleşmek uyum, yoksunluk ve günlük mücadeleler demekti. Ayakta kalabilecek bir topluluk yaratmak için azim, sabır ve kolektif çaba gerekti. Muttalo sakinleri aralarında geliştirdikleri bağlar sayesinde semti canlı bir mahalleye dönüştürmeyi başardı. İnsan ilişkileri bölgenin gerçek temelini oluşturdu. Avlularda, eşiklerde ve dar sokaklarda zamanla dostluklar ve dayanışma ilişkileri gelişti. Bayan Maro, Julia, Bay Yiannis, Bay Kostas, Bay Giorgos ve Bay Panagiotis bu toplu belleğin parçaları. Günlük buluşmalar, komşular arasındaki sohbetler, paylaşılan sevinçler ve zorluklar bugüne kadar süren güçlü bir aidiyet duygusu yarattı. İnsanların birbirini tanıdığı, birbirine baktığı ve günlük yaşamın zorluklarıyla birlikte mücadele ettiği bir mahalleydi.
Muttalo aynı zamanda güçlü bir tarihi iz taşıyan bir alan. Semtin tarihi camisi referans noktası olmaya devam ediyor ve bölgenin çok kültürlü yolculuğunu, Pafos'ta Türk toplumunun uzun süreli varlığını hatırlatıyor. Muttalo mağaraları da özel bir yere sahip. Mağaralar, modern Kıbrıs tarihinin en zor dönemlerinden biriyle bağlantılı. Bu mekânlar 1963-1964 toplumlararası çatışmalarını çağrıştırıyor ve bugün hâlâ güçlü bir sembolizm taşıyor. Birçok kişi için düşünme yeri ve çatışmanın bıraktığı sonuçların hatırlatıcısı.
On yıllarca Muttalo canlı bir Türk semtiydi. Farklı topluluklardan insanlar aynı mahallede yaşadı, çalıştı ve ailelerini kurdu. 1960 ve 1970'li yılların gelişmeleri bölgenin yüzünü kökten değiştirdi, ancak ortak tarihi yolculuğun izleri silinmedi.
Muttalo'da yürüyüş binaları ve sokakları gözlemlemekle sınırlı değil. Pafos'un anılarına yapılan bir gezinti. Her ev, her avlu ve her köşe yerinden edilme, kayıp ama aynı zamanda umut yaşamış insanların hikâyelerini taşıyor. Mahalle, tarihin sadece kitaplarda ya da müzelerde olmadığını hatırlatıyor. Tarih mekânlarda, binalarda, sözlü tanıklıklarda ve onu yaşamışların anılarında yaşıyor.
Bellek ve umut
Pafos'un vekil belediye başkanı Angelos Onisiforou, semtin bugünkü görüntüsüyle ilgili olarak Muttalo'nun her mahalle gibi zamanla değiştiğini belirtiyor. Yeni kuşaklar bölgeye yerleşiyor, bazı sakinler ayrılıyor ve semtin görünümü kademeli olarak dönüşüyor.
Bu değişikliklere rağmen Muttalo'nun tarihi ve toplumsal kimliği Pafos tarihinin ayrılmaz bir parçası olmaya devam ediyor.
Onisiforou, özellikle belleğin korunmasının önemini vurguluyor. Yaşlı sakinlerin anlatıları, aile fotoğrafları, eski evler ve kişisel hikâyeler yerel tarih için değerli belgeler oluşturuyor. Bunlar sayesinde yeni kuşaklar semtin nasıl şekillendiğini ve ilk sakinlerin yerleşim alanını gerçek bir mahalleye nasıl dönüştürdüğünü daha iyi anlayabiliyor.
Bu çerçevede Pafos Belediye Meclisi'nin Kemal Atatürk Caddesi'nin 'Bellek ve Umut' olarak yeniden adlandırılması kararına özel bir sembolizm yükleniyor. Karar çoğunlukla onaylandı ve vekil başkana göre yeni ad, tarihi bilinç ile daha iyi bir gelecek ihtiyacı arasında denge kurmayı amaçlıyor. Açıklamasına göre 'Bellek', geçmişin zor anılarını yaşamış insanlara saygıyı simgeliyor, ancak nefret ya da bölücülük aracına dönüşmüyor. 'Umut' ise toplumun tarihinden ders alarak barış içinde bir arada yaşama koşullarını kurarak ileriye gitme ihtiyacını ifade ediyor.
'Belleği canlı tutmayı ve umudu açık bırakmayı seçiyoruz' dedi. Gerçek saygı, düşmanlığı sürdürmek değil, tarihi bilmekten geçiyor. Muttalo Pafos'un coğrafyasının sadece bir parçası değil. Toplumsal ve tarihi kimliğinin bir parçası. Her göç yolculuğunun arkasında insanlar, aileler, kayıplar, mücadeleler ve yeniden başlama gücü var. İnsanların hikâyeleri dinlenmeye devam ettiği, anılar kuşaktan kuşağa geçtiği ve sakinler geçmişlerini anlatmaya devam ettiği sürece Muttalo Pafos için canlı bir bellek mekânı olmaya devam edecek.
