NASA'nın Perseverance keşif aracı sayesinde bilim insanları, Mars'ta tespit edilen organik karbonun — bilinen tüm canlı organizmaların moleküler temeli — doğası hakkında daha fazla bilgi ediniyor. Bu çalışmalar, Dünya'nın komşusu olan bu gezegenin geçmişte yaşam barındırıp barındırmadığı sorusunu araştırıyor.
Yeni araştırma, geçen yıl keşif aracının potansiyel bir biyo-imza — geçmiş mikrobiyal yaşamın olası bir işareti — içeren tortul kayada bulduğu organik karbonun yapısını tanımlıyor. Bu çamurtaşı, Mars'ın kuzey yarımküresindeki Jezero Krateri'nde, artık yok olmuş bir su kütlesinin altında, yaklaşık 3,2 ila 3,8 milyar yıl önce oluşmuş olabilir.
Organik karbon, DNA, hücreler ve proteinleri oluşturan moleküllerin kimyasal temelini oluşturduğu için Mars'ın geçmişte yaşam barındırıp barındırmadığına dair bir ipucu olabilir. Ancak varlığı, yaşamın kanıtı değildir çünkü kaya ile su arasındaki kimyasal etkileşim gibi biyolojik olmayan süreçlerde de ortaya çıkabilir.
Jezero Krateri'ndeki Cheyava Falls ve Walhalla Glades adlı iki kayada organik karbon tespiti, geçen yıl araştırmacıların bunlardan birinde potansiyel bir biyo-imza keşfettiklerini duyurmasıyla açıklanmıştı.
Planetary Science Institute'dan (Arizona) gezegen bilimci Ashley Murphy'ye göre, iki kaya keşif aracı tarafından birbirinden yaklaşık 330 fit (100 metre) uzaklıktaki noktalardan örneklendi. Murphy, Science Advances dergisinde yayımlanan yeni araştırmanın eş liderlerinden biri.
Geçen yılki keşfin ardından NASA, Cheyava Falls kayasının bir görüntüsünü yayınladı. Görüntüde, leopar lekelerine benzeyen halka şeklinde oluşumlar ve haşhaş tohumlarını andıran koyu lekeler taşıyan, çok ince taneli ve pas kırmızısı renkte bir çamurtaşı görülüyor.
Dünya'da bu tür özellikler mikrobiyal aktiviteyle ilişkilendirilebilir. Potansiyel bir biyo-imza, biyolojik kökenli olabilecek ancak yaşamın yokluğu veya varlığı hakkında bir sonuca varılmadan önce daha fazla veri veya çalışma gerektiren bir madde veya yapı olarak tanımlanıyor.
YAŞAM İZİNLERİNE DAHA YAKINDAN BAKIŞ
Yeni çalışmada araştırmacılar, Perseverance'ın SHERLOC cihazını kullanarak iki kayada bulunan makromoleküler karbon adı verilen karmaşık karbonu daha yakından inceledi. Bu karbonun, Dünya'da biyotik veya abiyotik süreçlerle oluşan karbona ve meteoritlerde bulunan abiyotik süreçlerle oluşan karbona benzerlikler taşıdığı belirtiliyor.
Bu, Jezero Krateri'ndeki çamurtaşlarında makromoleküler karbon keşfedilen ilk örnek. Perseverance 2021'de buraya iniş yapmıştı. Mars'ta faaliyet gösteren NASA'nın diğer keşif aracı Curiosity ise daha önce yaklaşık 2.300 mil (3.700 km) uzaklıktaki Gale Krateri'nde makromoleküler karbon bulmuştu.
NASA'nın Kaliforniya'daki Jet Propulsion Laboratuvarı'ndan gezegen bilimci ve çalışmanın eş liderlerinden Kyle Uckert, "Bu bulgular, Mars'ın yaşanabilirliğinin ve organik maddelerin mevcudiyetinin milyarlarca yıl önce gezegen genelinde yaygın olabileceğini gösteriyor" dedi.
Uckert, "Bu, antik Mars'ın yaşamı destekleyebilecek kimyasal bileşenlere ve çevresel koşullara sahip olduğuna dair kanıtları güçlendiriyor, ancak yaşamın kanıtını sağlamıyor ve bizi biyotik veya abiyotik kökenler konusunda daha ileriye götürmüyor" diye ekledi.
Keşif aracının cihazları, bu karbonun mikrobiyal aktiviteyi içeren biyolojik süreçlerle mi ortaya çıktığını belirleme kapasitesine sahip değil.
Uckert, "Daha yüksek hassasiyet ve daha yüksek çözünürlüklü laboratuvar cihazlarıyla daha titiz testler için bu örneklerin Dünya'ya geri getirilmesine ihtiyacımız var" dedi.
Şimdi soğuk ve ıssız olan Mars, varlığının belki de ilk üçte birlik döneminde daha kalın bir atmosfere ve daha sıcak bir iklime sahipti, bu da yüzeyinde sıvı su bulunmasına izin veriyordu. Dünya ve güneş sisteminin diğer gezegenleri gibi Mars da yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluştu.
Su, yaşam için temel bir bileşen olarak kabul ediliyor — Perseverance'ın 2021'den beri Jezero Krateri'ni keşfetmesinin önemli bir nedeni de bu. Mars'ın bu bölgesi bir zamanlar suyla doluydu ve antik bir göl havzasına ev sahipliği yapıyordu. Bilim insanları, nehir kanallarının krater duvarından taştığını ve bir göl oluşturduğuna inanıyor. Bu su kütleleri potansiyel olarak mikroplar için yaşam alanı olabilirdi.
Uckert, "Evrende yaşamın ortaya çıktığını bildiğimiz tek yer Dünya" dedi. "Mars'ta yaşam keşfedilirse, doğru koşullar ve bileşenler mevcut olduğunda yaşamın ortaya çıkışının Dünya ile sınırlı olmadığı anlamına gelebilir ki bu derin bir keşif olurdu."
