25 yılı aşkın süredir cenaze levazımatçısı olarak çalışan Gautier Caton, Fransa'nın haziran sonunda yaşadığı rekor sıcak dalgası sırasında normalin üç katına kadar çıkan cenazeleri depolamak için beş soğutmalı konteyner kiralamak zorunda kaldığını söylüyor. Caton, daha önce böyle bir şey yaşamadığını belirtiyor.
Beşinci kuşak cenaze levazımatçısı olan ve çocukluğu ebeveynlerinin garajında istiflenmiş tabutlar arasında geçen Caton, aile şirketine Fransa genelinde yaklaşık 15 bin fazla ölüme yol açan 2003 sıcak dalgasından sadece haftalar sonra katıldı. Ancak bu yıl ilk kez, Orléans'taki cenaze evleri, iki saat uzaklıktaki Paris'teki kapasitesi aşan firmalardan dört ceset kabul etti.
"Paris bölgesi çok ağır darbe aldı, kriz halindeydiler," diyen Caton, "Sonra bu bize Orléans'a sıçradı ve cenaze tesislerimiz aşırı kalabalıklaştı. Bizi tam gücüyle vurdu," ifadelerini kullandı.
Fransa'nın 2026 yazı, ülkeyi yeniden şekillendiren üç güçle acı bir yüzleşme getirdi: ısınan bir gezegen, yaşlanan bir nüfus ve geleceğe uyum için gereken yatırımları finanse etmekte zorlanan, nakdi kıt bir devlet.
Yılın giderek daha erken dönemlerinde görülen tarihi yüksek sıcaklıklar, Paris yakınlarında eşi benzeri görülmemiş orman yangınlarına yol açtı, okulları kapattı ve yetersiz donanımlı hastaneleri zor durumda bıraktı. Sıcaklık ayrıca, havasız evlerde veya bakım evlerinde yaşayan savunmasız yaşlı insanların ölümlerini de hızlandırdı.
ALINAN DERSLER?
Fransa, sıcaklıkların 43,8 santigrat dereceye (110 Fahrenheit) kadar ulaştığı haziran sonundaki sıcak dalgası sırasında 2 bin 25 fazla ölüm açıkladı. Paris'te ölümler neredeyse %65, Caton'un firmasının bulunduğu Centre-Val de Loire bölgesinde ise yaklaşık %50 arttı.
Bu rakamlar, tüm ölümlerin yaklaşık %60'ına dayanan ön veriler olup, daha eksiksiz verilerle muhtemelen artacak.
2016-2019 yılları arasında Fransa Halk Sağlığı Kurumu'na başkanlık eden Francois Bourdillon, ülkenin 2003 sıcak dalgasından bu yana uzun bir yol kat ettiğini söyledi. Bu olay yetkilileri hazırlıksız yakalamış ve tahmin, halk uyarıları ve savunmasız kişiler için korumalarla sıcak dalgalarının en ölümcül etkilerini hafifleten bir uyarı sisteminin oluşturulmasına yol açmıştı.
Ancak Bourdillon, Fransa'nın şehirler, hastaneler, okullar ve bakım evlerindeki yapısal kırılganlıkları ele almaktan kaçındığını ve artık başbakanlık ofisi tarafından denetlenen, "ülkeyi sıcaklık salgınlarıyla başa çıkmak için dönüştürmek" amacıyla çok yıllı bir strateji benimsemesi gerektiğini belirtti.
Bourdillon, bu sorunun kendisine, baldızının yakın zamanda kliması olmayan üst düzey bir Paris hastanesinde kalp ameliyatı geçirmesiyle daha da yakından dokunduğunu söyledi. Kardeşinin baldızına bir vantilatör getirdiğini anlattı.
"2003'ün dersi: Kördük. Artık kör değiliz, bu kesin. Göstergelerimiz var ve alarmı çalıyoruz," diyen Bourdillon, "2026'nın dersi: Eh, bu yeterli değil. Sıcak dalgasının etkileriyle başa çıkabildiğimiz bir tür distopyadayız... ama yapısal sorunları unutuyoruz," ifadelerini kullandı.
Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, hastaneleri ve huzurevlerini soğutmak için yüz milyonlarca avro sözü verdi. Lecornu'nun sıcak dalgasıyla mücadelesi nedeniyle başarısız bir gensoru önergesi veren Yeşiller de dahil olmak üzere eleştirmenler, bunun yeterli olmadığını söylüyor.
Ancak hükümet, daha aşırı sıcaklıklar için yatırım yapmak zorundayken aynı zamanda bütçe açığını azaltmak ve savunma gibi alanlarda harcama hedeflerini korumak arasında sıkışmış durumda.
Mines Paris – PSL'de çevre ekonomisi profesörü olan Matthieu Glachant, Fransa'nın kavurucu yazının daha güçlü bir kamu müdahalesine desteği artırdığına inanıyor.
"Yaşadığımız şoklar o kadar şiddetliydi ki... önümüzdeki iki ayın çok ötesinde siyasi kararları etkileyecek," dedi.
HAVA TAHMİNLERİ 'BENİ KARAMSARLAŞTIRIYOR'
Bu ay Caton'un ekibi, 94 yaşındaki bir kadının öldüğü yerel bir huzurevine çağrıldı.
Personel, tekerlekli sandalyedeki sakinleri kliması olan tek alan olan TV odasında toplamıştı. Koridorlardaki pencerelere güneş ışınlarını azaltmak için beyaz çarşaflar asılmıştı.
"Artık hava durumuna bakmıyorum," dedi huzurevinin başhemşiresi Beatrice Noyer. "Beni karamsarlaştırıyor."
Sakinlerin ıslak havlular ve su spreyleriyle serin tutulduğunu, ancak bazılarının serum takılması gerektiğini anlatan Noyer, çoğunun günlerini soğutulmuş TV odasında geçirdiğini, ancak bazılarının yatak odalarından çıkmayı reddettiğini söyledi.
Fransa Sağlık Bakanlığı tarafından geçen yıl yayınlanan bir ankette, ankete katılan yaklaşık 3 bin yaşlı bakım tesisinin %41'inde ortak kullanıma açık klimalı bir alan bulunmadığı ortaya çıktı. Sakinlerin odalarında klima bulunan tesislerin oranı %10'un altındaydı.
Noyer, personel ve tesislere acilen yeni yatırım yapılması gerektiğini söyledi.
"Ama şimdilik hiçbir şey hareket etmiyor ve hareket edeceğinden de emin değilim," dedi. "Yaşlı insanlar politikacılarımız için önemli değil."
DAHA FAZLA ÖLÜM BEKLENİYOR
Fazla ölümlerdeki sıçrama siyasi bir tepkiyi tetikleyebilir.
2 bin 25 ölümü gösteren ön veriler, 22-28 Haziran arasında %91'den fazla artan evde ölüm kategorisi hakkında ayrıntı içermiyor. Caton, bu tür ölümlerin normalde firmasının cenazelerinin %25'ini oluşturduğunu, ancak sıcak dalgası sırasında bu oranın %80 arttığını söyledi.
"Bunlar mutlaka ölmeye tamamen hazır ya da ölümü beklenen insanlar değildi," diyen Caton, bunun sonucunda firmalarının iki haftadan uzun süre önce evlerinde yalnız başına ölen kişilerin cesetlerini aldığını, çünkü kimsenin onları kontrol etmediğini belirtti.
"Tam bir anonimlik içinde ölüyorlar," dedi.
(Reuters)
