Kıbrıs'ta ekonomik iklim Haziran 2026'da hafifçe toparlandı. Kıbrıs Üniversitesi Ekonomi Araştırmaları Merkezi'nin (CypERC) yayımladığı son aylık iş ve tüketici anketine göre, Ekonomik Güven Endeksi Mayıs ayına kıyasla 0.2 puan artış gösterdi.
Bu mütevazı yükselişte, hizmetler sektöründeki iş dünyası güvenindeki gerilemeyi dengeleyen perakende ticaret ve inşaat sektörlerindeki güçlü iyimserlik ile tüketici güvenindeki artış etkili oldu.
Ankete göre, hem perakende hem de inşaat sektöründeki işletmeler mevcut durumlarını bir önceki aya kıyasla daha olumlu değerlendirirken, önümüzdeki üç aydaki faaliyetlerine dair daha iyimser bir tablo çizdi.
Hizmetler sektöründe ise durum tam tersiydi. İşletmelerin son dönem ekonomik performanslarına dair değerlendirmeleri olumsuzlaşırken, önümüzdeki aylardaki ciro beklentileri de düştü.
İmalat sektöründeki iş iklimi ise Mayıs ayına kıyasla büyük ölçüde yatay bir seyir izledi. Mevcut siparişlere dair değerlendirmelerdeki düşüş, mamul ürün stoklarına dair olumlu görüşlerle dengelendi.
Tüketici güveni üst üste ikinci ay da güçlenmeye devam etti. Haneler, hem kendi mali durumlarına hem de Kıbrıs ekonomisinin genel görünümüne dair beklentilerini yukarı yönlü revize etti. Ancak tüketicilerin son dönem mali durumlarına dair değerlendirmeleri, bir önceki aya kıyasla daha olumsuz seyretti.
Genel ekonomik güvenin iyileşmesine rağmen, Ekonomik Belirsizlik Endeksi Haziran ayında yükseliş kaydetti. Yine de rapora göre belirsizlik seviyeleri, Mart ve Nisan aylarında kaydedilen oranların altında kaldı.
Belirsizlikteki bu artış, büyük ölçüde hizmetler ve inşaat sektörlerinde faaliyet gösteren işletmeler ile hanelerden kaynaklandı. Buna rağmen, özellikle tüketiciler ve inşaat sektörü işletmeleri arasında belirsizlik seviyelerinin nispeten düşük kalmaya devam ettiği belirtildi.
Anket, Kıbrıs Üniversitesi Ekonomi Araştırmaları Merkezi (CypERC) tarafından RAI Consultants Ltd. işbirliğiyle, Avrupa Birliği, Maliye Bakanlığı ve Kıbrıs Üniversitesi'nin finanse ettiği Ortak Harmonize AB İş ve Tüketici Anketleri Programı kapsamında yürütüldü.
Bu bulgular, Kıbrıs'ın daha zorlu bir uluslararası ortama rağmen direnç göstermeye devam ettiği, ancak son değerlendirmelerin yılın geri kalanında ekonomik büyümenin yavaşlayabileceğine işaret ettiği bir dönemde geldi.
Bu hafta başında Uluslararası Para Fonu (IMF), Kıbrıs'ın jeopolitik rüzgarlara karşı güçlü duruşunu koruduğunu belirtse de, yüksek enerji fiyatları ve zayıflayan turizm faaliyetlerinin ekonomik genişlemeyi yavaşlatacağı uyarısında bulundu.
IMF, yüksek enerji maliyetleri ve bölgesel gerilimlerin hane halkı gelirlerini, turizm talebini ve iş dünyası güvenini baskılaması nedeniyle, gayrisafi yurtiçi hasıla büyümesinin 2025'teki yüzde 3.8'den 2026'da yüzde 2.6'ya gerileyeceğini öngördü.
Fon ayrıca, Körfez bölgesinde uzun süreli bir kriz yaşanması halinde büyümenin daha da düşerek yüzde 1.7'ye inebileceği olumsuz bir senaryoyu da masaya yatırdı.
Enerji ve mal fiyatlarındaki olumlu gelişmelerle 2025'te yüzde 0.8'e gerileyen enflasyonun, Orta Doğu'daki çatışmalarla bağlantılı yüksek enerji maliyetlerinin ekonomiye yansımasıyla tekrar artması bekleniyor. IMF'ye göre, uyumlu enflasyon oranının bu yıl yüzde 3.5'e yükselmesi, 2027'de ise yüzde 1.5'e gerilemesi öngörülüyor.
Kuruluş, aynı zamanda turizm faaliyetlerindeki zayıflama belirtilerine de dikkat çekti. Bu durum, turizm paydaşlarının bazı kaynak pazarlardan gelen taleplerin yumuşamasına dair artan endişeleriyle de örtüşüyor.
Öte yandan IMF, Kıbrıs'ın kamu maliyesindeki gücünü vurgulayarak, bütçe fazlalarının korunduğunu ve kamu borcunun GSYH'nin yüzde 60'ının altına düştüğünü kaydetti. Finans sektörü de olumlu değerlendirildi. Bankaların güçlü sermaye ve likidite tamponlarından faydalandığı ve varlık kalitesinin iyileştiği belirtildi.
Daha yavaş bir büyüme beklentisine rağmen IMF, Kıbrıs'ın güçlü iç talep ve özellikle bilgi ve iletişim teknolojileri ile turizm sektörlerindeki dirençli hizmet ihracatı sayesinde Avrupa Birliği'nin en güçlü performans gösteren ekonomilerinden biri olmaya devam ettiğini vurguladı.
Fon, yetkilileri yıllarca süren disiplinli mali yönetimin ardından mali tamponları yeniden inşa ettikleri ve kamu borcunu sürdürülebilir bir düşüş yörüngesine oturttukları için takdir etti. Ayrıca Kıbrıs'ın 2013 bankacılık krizinden bu yana olağanüstü bir toparlanma gösterdiğine ve kişi başına düşen GSYH'nin AB ortalamasına kıyasla kriz öncesi seviyelere döndüğüne dikkat çekildi.
İleriye dönük olarak IMF, kamu harcamalarının ve vergilendirmenin verimliliğini artırmanın, yüksek kaliteli kamu yatırımlarına öncelik vermenin ve kamu sektörü ücret artışlarında disiplini korumanın önemine vurgu yaptı. Kuruluş, hane halkına yönelik destek önlemlerinin de geçici ve dikkatlice hedeflenmiş olması gerektiğini tavsiye etti.
IMF, Kıbrıs'ın son kapsamlı vergi reformu paketini ve sosyal güvenlik fonu içinde finansal varlıklar oluşturulmasına yönelik teklifi memnuniyetle karşılayarak, her ikisini de uzun vadeli ekonomik direnci güçlendirmeye yönelik olumlu adımlar olarak nitelendirdi.
Sonuç olarak, CypERC anketi ve IMF değerlendirmesi bir araya getirildiğinde; iş dünyası ve tüketiciler arasındaki güven mütevazı bir şekilde artmış olsa da, Kıbrıs ekonomisinin 2026'nın ikinci yarısında direncini test edecek daha zorlu bir dış ortamla karşı karşıya olduğu görülüyor.
