Güney Kıbrıs Sayıştayı, Kıbrıs Spor Örgütü'nün (KOA) spor federasyonlarını etkin biçimde denetleme kapasitesi konusunda ciddi endişelerini dile getirdi. Rapora göre KOA, devlet yardımlarını kesmek dışında anlamlı bir müdahale ve yaptırım aracına sahip değil.
Kıbrıs Haber Ajansı'nın aktardığına göre Sayıştay, kurumun yapısını, hibe izleme süreçlerini ve özel jimnastik okulları üzerindeki denetimini inceleyen raporunda bir dizi zafiyet tespit etti. Bu zafiyetler arasında genel müdürlük makamının 17 ay boyunca boş kalması, federasyonların KOA ve Spor Etik ve Koruma Komitesi'nin önerdiği tedbirlere yeterince uymaması ve mali raporlamadaki ciddi gecikmeler yer aldı.
KOA tarafından tanınan 85 federasyondan 78'i mali tablolarını zamanında sunamadı. Bunlardan 35'i ise Ağustos 2025 itibarıyla hâlâ hesaplarını teslim etmemişti.
Raporda, mevcut yasal çerçevenin KOA'nın tanınmış spor federasyonlarının işlerine müdahale etme yetkisini kısıtladığı belirtildi. Bu durum, kurumun etkisini büyük ölçüde devlet finansmanına bağımlı kuruluşlarla sınırlıyor.
Sayıştay raporunda, "Bu çerçeveyi sağlıklı bulmuyoruz" ifadelerine yer verildi. Raporda, sporun toplumun önemli bir parçası olduğu, devletin KOA aracılığıyla özellikle sporun gelişimi ve tanıtımını ilgilendiren konularda tanınmış federasyonlar üzerinde belirli bir denetim yetkisini koruması gerektiği vurgulandı.
Rapor, Kıbrıs Futbol Federasyonu (KOP) ile ilgili hesap verebilirlik sorununa da dikkat çekti. Sayıştay, bağımsızlık ve denetim kavramlarının "yanlış anlaşıldığını", bu iki kavramın bir arada bulunamayacağına dair sahte bir algı oluşturulduğunu belirtti.
Raporda, şeffaflık ve hesap verebilirlik eksikliğinin kamuoyundaki şüpheleri körüklediği ve sonuçta devletin, KOA'nın ve federasyonun imajına zarar verdiği uyarısında bulunuldu.
Sayıştay, KOA tarafından yapılacak temel denetimin spor federasyonlarının bağımsızlığını zedelemeden hem gerekli hem de uygulanabilir olduğunu vurguladı. Tanınmış tüm federasyonların ve kayıtlı kulüplerin, sporun sağlıklı gelişimi için ulusal hedefleri desteklemesi gerektiği hatırlatıldı.
Rapor ayrıca sportif performans değerlendirmelerinin yeterince belgelenmediğini, mali ve idari denetimlerde gecikmeler ile eksiklikler gözlemlendiğini ortaya koydu. Dış firmalar tarafından yürütülen yönetim denetimlerinin uygulanmasının da belirlenen hedeflerin oldukça gerisinde kaldığı belirtildi.
Yönetişim standartlarına ilişkin endişeler de gündeme geldi. Sayıştay, İyi Yönetişim Kuralları ve model tüzüğün sınırlı uygulanmasının, anlamlı yaptırımların yokluğuyla birleşerek kötü yönetim riskini artırdığını belirtti.
Raporda KOA'nın kendi içindeki idari zafiyetlere de dikkat çekildi. Genel müdür makamı, Temmuz 2024'ten Aralık 2025'e kadar 17 ay boyunca boş kaldı. Sayıştay bu durumun kurumun düzenli işleyişini etkileyen liderlik boşlukları yaratmış olabileceğini söyledi.
Sayıştay, önceki yeniden yapılanma çalışmalarının uygulanmaması ve mevcut organizasyon modelinin korunmasının, sorumlulukların aşırı yoğunlaşmasına yol açtığını ekledi. Çok sayıda boş kadronun ve süresiz sözleşmeli personelin yaygın kullanımının da kurumun esnekliğini ve etkinliğini sınırladığı bildirildi.
Rapor, özel spor okullarının denetiminde de eksiklikler tespit etti. KOA kararlarının uygulanmasındaki gecikmeler ve uyum izleme zafiyetleri bunların başında geliyor. Geçerli ruhsatı olmadan faaliyet gösteren spor salonları, çoğunlukla proaktif denetimler yerine şikayetler sonucu tespit edildi. Devam eden cezai soruşturmalara konu olan tesislerde de benzer izleme zafiyetleri görüldü.
Sayıştay, önerileri arasında kilit yönetim kadrolarının doldurulması, organizasyonel yeniden yapılanma, kapsamlı bir denetim sicilinin oluşturulması, risk temelli denetimin hayata geçirilmesi ve spor federasyonları için daha güçlü uyum mekanizmalarının kurulması gibi adımları sıraladı. Düzenleyici çerçevenin modernize edilmesi de istendi.
Raporun sonuç bölümünde, "Tespitler, KOA'nın denetim rolünün net prosedürler ve etkili gözetim araçlarıyla güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır" ifadelerine yer verildi.
