Güney Kıbrıs'ta Temmuz ayında meclise sunulacak emeklilik reformu yasa tasarılarına sendikalar Perşembe günü karşı çıktı. Sendikalar tasarılarda pek çok eksik bulunduğunu belirtirken, hükümet süreci sürdürmekte kararlı.
Çalışma Bakanı Marinos Mousiouttas, Çalışma Danışma Kurulu'nun bir parçası olan SEK ve PEO sendikaları ile görüştü. Bu kurul, hükümet, işverenler ve sendika temsilcilerinden oluşan ve çalışma ilişkileri ile sosyal politika konularındaki en üst danışma organıdır.
Mousiouttas görüşmenin ardından medyaya yaptığı açıklamada sendikaların kaygılarını kabul etmesine rağmen, emeklilik reformuna ilişkin yasa tasarısının Meclis yaz tatiline girmeden önce parlamentoya sunulacağını söyledi.
Meclis, Temmuz ayının ortasında tatile girecek.
Bakan, "Bu sayede konuyu tartışmak için önümüzde bütün bir yaz olacak" dedi.
Hükümetin öngördüğü takvime göre, tasarılar Temmuz ayında sunulacak. Yaz boyunca hükümet ile parlamentodaki partiler arasında gayri resmi görüşmeler yapılacak. Tasarıların resmi incelemesi ise Meclisin yeniden açılacağı sonbaharda başlayacak.
Emeklilik reformunun 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Ancak hem SEK hem de PEO sendikaları ciddi çekincelerini dile getirdi. Sendikalar, reformun içeriğinin herhangi bir takvimden önce gelmesi gerektiğinin altını çizdi.
Her iki sendikanın liderleri de temel hedefin uzun vadede yeterli emekli maaşlarını ve yoksulluk sınırının üzerinde emekli maaşları sağlamak olduğunu söyledi.
SEK Genel Sekreteri Andreas Matsas, hükümetin emeklilik reformunun çeşitli "sütunlarını" ayrı ayrı tartışma planına karşı çıktı. Matsas, bir konunun diğerini etkilediğini belirtti.
Reformun iki "sütunu" ya da ana ekseni bulunuyor. İlki devlet emekli maaşlarını kapsıyor. İkincisi ise yardım fonları ile Sosyal Sigortalar Fonu'nun (SIF) nakit rezervlerini ve yatırım politikasını içeriyor.
Bakan, SIF konusunda hükümetin on yıllardır süren fondan borçlanma uygulamasına son vereceğini bir kez daha vurguladı.
Devletin SIF'e şu anda yaklaşık 12 milyar Euro borcu bulunuyor.
Bu borç kademeli olarak taksitlerle geri ödenecek. Geri ödeme her mali yıldaki ulusal borcun büyüklüğüne bağlı olacak. Taksitler, ulusal borç GSYİH'nin belirli bir yüzdesinin altında kaldığında ödenecek.
Bu yüzdenin ne olacağı henüz belirlenmedi.
Hükümet aynı zamanda SIF'in fazlalarının yatırımını denetleyecek bir kurum oluşturmayı planlıyor.
Güney Kıbrıs'taki mevcut yasal emeklilik sistemi iki ana bileşenden oluşuyor: sabit (temel) emekli maaşı ve katkı paylarına göre hesaplanan oransal (tamamlayıcı) emekli maaşı.
Hükümet, gelecek reform kapsamında "küçük çek", sosyal emekli maaşı ve temel emekli maaşını tek bir ödeme altında birleştirmeyi planlıyor.
"Küçük çek" olarak adlandırılan ödeme, düşük gelirli emeklilere verilen bir yardımdır.
Sosyal emekli maaşı ise SIF'ten yasal emekli maaşı almaya hak kazanamayan 65 yaş ve üzeri kişilere verilen aylık bir yardımdır. Örneğin hiç çalışmamış ev hanımlarını kapsar.
Emeklilik sisteminde en kapsamlı reform 1980 yılında yapılmıştı. Ek değişiklikler ise Güney Kıbrıs'ın uluslararası kreditörlerle yaptığı anlaşma çerçevesinde 2012-2013 yıllarında uygulandı.
