Çocuklar uzun süre sosyal medya yaş sınırlarını sadece farklı bir doğum tarihi girerek aşabildi. Dünyanın dört bir yanındaki hükümetler artık bunun yeterli olmadığını düşünüyor.
Avustralya en ileri noktaya gitti ve büyük sosyal medya platformlarının 16 yaşından küçüklerin hesap açmasını engellemesini zorunlu kıldı. Avrupa ülkeleri aynı yönde ilerliyor ve Avrupa Komisyonu şimdi AB genelinde ortak kurallar önerdi.
Kıbrıs bu hafta harekete katıldı ve hükümet sosyal medyaya erişim için asgari yaş olarak 15'i önerdi.
Ama kurallar ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Bazı hükümetler doğrudan yaş sınırı tercih ederken, diğerleri ebeveyn izni istiyor, bazıları ise yaş doğrulama ve bağımlılık yaratabilecek özellikler üzerinde kısıtlamaya odaklanıyor.
Farklı yaklaşımların karşılaştırması şöyle.
Kıbrıs 15 Önerildi. Avrupa Birliği 13 yaş altı / 13-14 kısıtlı Önerildi. Avustralya 16 Uygulamada. Yunanistan 15 Planlandı. İngiltere 16 Planlandı. Fransa 15 Yasa takibi sürüyor. İspanya 16 Önerildi. Avusturya 14 Önerildi. Danimarka 15 Ebeveyn istisnasıyla planlandı. Norveç 16 Önerildi. Slovenya 15 Önerildi. Portekiz 13-16 yaş için ebeveyn onayı Yasa süreci ilerliyor. Yeni Zelanda 16 Tasarı önerildi. Türkiye 15 Kısıtlamalar getirildi / planlandı. Endonezya 16 Kısıtlamalar getirildi. Malezya 16 Kısıtlamalar getirildi. Brezilya Ebeveyn denetimi Uygulamada. Çin Çeşitli Geniş kısıtlamalar.
Önlemler doğrudan karşılaştırılamaz: bazıları hesap açmayı yasaklıyor, bazıları erişimi kısıtlıyor ya da ebeveyn izni istiyor, birkaç öneri ise henüz yasalaşmadı.
Kıbrıs – asgari yaş 15 önerildi
Kıbrıs bu hafta Bakanlar Kurulu'nun Sosyal Medyada Küçüklerin Korunması Eylem Planı'nı onaylamasıyla tartışmaya girdi.
Hükümet sosyal medyaya erişim için asgari yaş olarak 15'i öneriyor, ancak kısıtlamanın yürürlüğe girmesi için yasa ve uygulama tedbirleri gerekiyor.
Bu adım, Kıbrıs'ta gençler arasında sosyal medya kullanımının özellikle yüksek olması ortamında geldi ve çocukların çevrimiçi korunması için daha güçlü bir Avrupa hamlesinin parçası.
Avrupa Birliği – 13 yaş altı sosyal medya yok
Avrupa Komisyonu şimdi 27 üye ülkeyi kapsayan potansiyel olarak kapsamlı kurallar önerdi.
Önerilen AB Çocuklar Yasası kapsamında 13 yaşından küçük çocukların sosyal medyayı kullanmasına izin verilmeyecek.
13 ile 15 yaş arasında çocuklar yalnızca ebeveynler tarafından kurulup denetlenen sınırlı “mini hesapları” kullanabilecek, özellikler ve kullanım süresi kısıtlanacak. 15 yaşından itibaren gençler kendi hesaplarını açabilecek, ancak platformlar 18 yaş altı kullanıcılar için güvenli tasarım yükümlülüklerine tabi olacak.
Önerilen yasa tasarısı geleneksel sosyal ağların ötesine geçiyor. Çocuklara yönelik video paylaşım servisleri, çevrimiçi oyunlar, yapay zeka arkadaşları ve sohbet robotları ek kısıtlamalara tabi olacak.
Sonsuz kaydırma, profilleme tabanlı öneri akışları ve ödül mekanizmaları gibi potansiyel olarak bağımlılık yaratıcı özellikler de hedef alınıyor.
Öneri henüz yasa değil. AB hükümetleri ve Avrupa Parlamentosu ile müzakere edilmesi gerekiyor.
Avustralya – 16 yaş altı, uygulama başladı
Avustralya, sosyal medya kısıtlamalarını değerlendiren hükümetler tarafından en yakından izlenen ülke olmaya devam ediyor.
10 Aralık 2025'ten bu yana yaşa kısıtlı sosyal medya platformları, 16 yaşından küçük Avustralyalıların hesap oluşturmasını veya hesabını tutmasını engellemek için makul adımlar atmak zorunda.
Kurallar Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X, YouTube, Reddit ve Kick dahil büyük servisleri kapsıyor.
Sorumluluk çocuklara ya da ebeveynlerine değil şirketlere ait.
Çevrimiçi oyun ve bağımsız mesajlaşma servisleri kuralların dışında bırakıldı.
Avustralya yetkilileri kısıtlamaların yürürlüğe girmesinden kısa süre sonra platformların 4,7 milyon 16 yaş altı hesabına erişimi kaldırdığını bildirdi.
Yunanistan – 15 yaş altı
Yunanistan yaş sınırlamaları ve daha etkili yaş doğrulama konusunda güçlü bir şekilde baskı yapan Avrupa ülkeleri arasında yer alıyor.
Atina 15 yaş altı eşiğini destekliyor ve farklı ulusal sistemlere güvenmek yerine ortak bir Avrupa çözümü için de önde gelen destekçilerden biri oldu.
Vurgu giderek platformların kullanıcının yaşını çocukların kendilerinin beyan etmesine izin vermek yerine tespit etmesi üzerinde.
İngiltere – 16'ya doğru ilerliyor
İngiltere, kısmen Avustralya deneyiminden yola çıkarak 16 yaş altı kısıtlamasını inceliyor.
Ülke zaten Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında çocukları zararlı içerikten korumak için çevrimiçi servisler üzerinde geniş çocuk güvenliği yükümlülüklerine sahip.
Ortaya çıkan tartışma bu nedenle çocukların sosyal medya hesabı açıp açamayacağından öte hangi özelliklerin ve içeriklerin hangi yaş gruplarına sunulacağı konusunu da içeriyor.
Fransa – 15
Fransa Avrupa'nın 15 yaş asgari yaşının en güçlü savunucularından biri oldu.
Paris daha önce genç sosyal medya kullanıcıları için ebeveyn onayı gereklilikleri getirmeyi denedi, ancak ulusal mevzuatın Avrupa hukuku ile uyumu konusunda zorluklarla karşılaştı.
Başkan Emmanuel Macron ardından hem ulusal hem de AB genelinde daha sert kısıtlamalar için baskı yaptı.
İspanya – 16
İspanya sosyal medya hesabı açmak için asgari yaşı 16'ya yükseltmeyi önerdi.
Daha geniş İspanyol yaklaşımı teknoloji şirketleri üzerindeki sorumlulukları artıracak ve etkili yaş doğrulama sistemleri gerektirecek.
Önerilen kısıtlama tam olarak yürürlüğe girebilmek için yasama onayı gerektiriyor.
Avusturya – 14
Avusturya birçok Avrupa komşusundan daha düşük bir eşik düşündü ve algoritma odaklı sosyal medya platformları için asgari yaşı 14 olarak önerdi.
Öneri özellikle TikTok, Instagram, YouTube ve Snapchat gibi servisleri hedefliyor.
Başka yerlerde olduğu gibi merkezi soru platformların kullanıcının yeterince yaşlı olduğunu güvenilir şekilde nasıl tespit edeceği.
Danimarka – 15, istisnalar var
Danimarka sosyal medya için genel asgari yaş olarak 15'i destekledi.
Yaklaşımı, ebeveynlerin 13 ve 14 yaşlarındaki çocukların belirli platformları kullanmasına izin vermesine olanak tanıyor.
Bu durum Danimarka modelini Avustralya'nın 16 yaş altı kısıtlamasından daha az mutlak kılıyor.
Norveç – 16'ya doğru
Norveç etkin 16 yaş sosyal medya eşiğine doğru ilerliyor ve teknoloji şirketlerinin genç kullanıcıların yaşlarını doğrulaması bekleniyor.
Eğitim ve organize faaliyetler gibi alanlar için gerekli görülen servisler için istisnalar bekleniyor.
Slovenya – 15
Slovenya da 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarına erişmesini engellemeyi amaçlayan yasa tasarısı geliştiriyor.
Öneriler TikTok, Snapchat ve Instagram gibi büyük servisleri içeriyor ancak geliştirme aşamasında.
Portekiz – ebeveyn onayı
Portekiz farklı bir yol izliyor.
Basitçe tüm genç ergenleri dışlamak yerine, önerilen yasa 13 ile 16 yaş arasındaki çocukların sosyal medya kullanabilmesi için açık ebeveyn onayı almasını gerektirecek.
Portekiz ebeveyn izninin gerçekliğini doğrulamak için dijital kimlik altyapısını kullanmayı değerlendirdi.
Yeni Zelanda – 16
Yeni Zelanda kısmen Avustralya modeline dayanan bir yasa tasarısı önerdi ve bu tasarı 16 yaşından küçüklerin belirlenmiş sosyal medya platformlarında hesap bulundurmasını engelleyecek.
Sorumluluk esas olarak çocuklara ya da ebeveynlere değil platforma ait olacak.
Mesajlaşma, eğitim ve çevrimiçi oyun gibi servisler aynı kurallara tabi olmayabilir.
Türkiye – 15
Türkiye de 15 yaşından küçük çocuklar için sosyal medya hesaplarını kısıtlamaya ve daha güçlü yaş doğrulama ile ebeveyn kontrolleri gereklilikleri getirmeyi hedefliyor.
Yaklaşımı çocukların dijital servislerine erişimini düzenleme çabalarının parçası ve sadece sosyal medyayla sınırlı değil.
Endonezya – 16
Endonezya çocukların yüksek riskli sosyal medya servislerine erişimini 16'ya kadar erteleyen önlemler getirdi.
Kurallar dijital platformların çocuklar için taşıdıkları risklere göre servislerini farklılaştırmasını ve daha güçlü yaş güvence önlemleri getirmesini gerektiriyor.
Hükümet yaklaşımını teknoloji üzerinde genel bir yasak yerine çocukların yüksek riskli platformlara erişimini erteleme olarak nitelendirdi.
Malezya – 16
Malezya da 16 yaşından küçüklerin sosyal medya hesabı açmasını engellemeye yöneldi.
Yaklaşımı uygun güvenceleri oluşturma ve çocuk güvenliği gerekliliklerine uyma sorumluluğunu çevrimiçi platformlara yüklüyor.
Avustralya'da olduğu gibi kısıtlama çocukların interneti genel olarak kullanmasını yasaklamakla karıştırılmamalı.
Brezilya – ebeveyn denetimi
Brezilya farklı bir model seçti.
Çocuklar ve Ergenler için Dijital Tüzüğü yaş doğrulamayı, ebeveyn kontrollerini ve genç kullanıcılar için korumaları güçlendiriyor, doğrudan Avustralya tarzı sosyal medya yasağı getirmiyor.
Genç kullanıcılara ait hesaplar ebeveyn veya vasi gözetimine tabi, yasa ayrıca davranışsal profilleme ve hedefli reklamcılık gibi alanları da ele alıyor.
Çin – çok daha geniş kontroller
Çin'in yaklaşımını Batı ülkeleriyle doğrudan karşılaştırmak zor çünkü çocukların internet kullanımı üzerinde uzun süredir kapsamlı kontroller uyguluyor.
Çevrimiçi servisler küçükler için özel korumalar sunmak zorunda ve kontroller içerik, işlevsellik, kullanım süresi ve harcama alanlarını kapsıyor.
Sosyal ağlar, video servisleri, canlı yayın platformları ve diğer çevrimiçi servisler çocuklarda internet bağımlılığını önlemeyi amaçlayan gerekliliklere tabi.
Çin bu nedenle çocukların dijital platformları kullanıp kullanamayacağından çok nasıl kullanacaklarını düzenliyor ve tek bir sosyal medya asgari yaşına dayanmıyor.
Platformlar yaşı nasıl bilecek?
Bu küresel baskının en zor kısmı olabilir.
12 yaşındaki bir çocuğun sahte bir doğum tarihi girerek 18 yaşında olduğunu iddia edebilmesi halinde asgari yaşın pek anlamı kalmaz.
Hükümetler bu nedenle sorumluluğu giderek teknoloji şirketlerine kaydırıyor ve anlamlı yaş güvencesi talep ediyor.
Olası yöntemler arasında dijital kimlik sistemleri, kimlik belgelerinin kontrolü, yüz görüntüleriyle yaş tahmini ve beyan edilen yaşın güvenilir olup olmadığını değerlendirmek için diğer hesap bilgileri yer alıyor.
Ama bu yöntemler başka bir sorun yaratıyor: gizlilik.
Çocukları korumak için tasarlanmış bir sistem milyonlarca yetişmenin sadece yetişkin olduklarını kanıtlamak için ek kişisel bilgi vermesini gerektirebilir.
düzenleyiciler bu nedenle kullanıcının belirli bir yaşın üzerinde olduğunu kimliğini açığa vurmaksızın doğrulayabilen gizlilik koruyan sistemlere bakıyor.
Ebeveyn sorumluluğundan platform sorumluluğuna
Belki de en büyük değişim hükümetlerin seçtiği belirli yaş değil, sorumluluğun kime ait olduğuna dair inançları.
Yıllarca sosyal medya şirketleri kullanıcıların kendi doğum tarihlerini girmesine güvendi ve çocukların internet kullanımını denetleme görevini ebeveynlere bıraktı.
Bu model hızla ortadan kalkıyor.
Avustralya zaten platformların 16 yaşından küçüklerin hesap bulundurmasını engellemek için makul adımlar atmasını gerektiriyor. Avrupa Komisyonu platformların servislerinin genç kullanıcılar için güvenli olduğunu kanıtlamasını istiyor ve İspanya'dan Norveç'e kadar hükümetler daha güçlü yaş doğrulama gerekliliklerini sürdürüyor.
Uygun yaşın 13, 14, 15 ya da 16 olduğu konusunda hâlâ uluslararası bir uzlaşı yok.
Ama yön giderek daha net: hükümetler çocuklara yaşlarını sormaktan uzaklaşıyor ve sosyal medya şirketlerinin kullanıcıların yaşını bildiğini kanıtlamasını istiyor.
