Türkiye ile Kıbrıs arasında inşa edilmesi planlanan doğal gaz boru hattı planları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ‘enerji bakanı’ Hasan Tacoy’un Perşembe günü yaptığı açıklamaya göre uluslararası toplumda heyecan yarattı.
“Doğal gaz boru hattı projesinin ilerlemesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin enerji ihtiyaçlarını karşılamak ve şu anda karşı karşıya olduğumuz sorunları çözmek için atılan en önemli adım, kritik bir gelişmeyi işaret ediyor” dedi.
Çarşamba günü Türkiye Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın boru hattının döşenmesi öncesinde deniz tabanı araştırmaları için “açık deniz operasyonlarına başlandığını” açıklamasına ve “yabancı şirketlerin de projenin inşaat aşamasına ilgi gösterdiğine” değindi.
Bu açıklamalar ışığında, “Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon rezervlerine Kıbrıs Türk halkının da hakları bulunduğu ve bunun artık iyi bir şekilde tespit edildiği gerçeği göz önüne alındığında, bu konuda atmamız gereken hayati adımlar olduğuna inanıyorum” dedi.
“Doğal gazı taşımak ve gerekli yerlere ulaştırmak, çıkarılmasından da önemlidir. Tam da bu noktada, KKTC ile Türkiye arasında doğal gaz akışını sağlayacak bir boru hattı inşa etmenin stratejik önemini fark ediyoruz” dedi.
Bu nedenle planlanan boru hattı projesinin “ülkemizin elektrik sorunlarını kökten çözecek bir adım olmasının yanı sıra, bölgeden çıkarılacak doğal gazın taşınması için en rasyonel rota” olduğunu söyledi.
Bayraktar’ın “yabancı şirketlerin” projeye ilgi gösterdiğine dair vurgusunun “projenin sadece bizi değil, uluslararası toplumda da benzer bir coşku yaratarak girişimin benimsenmesine yol açtığını gösterdiğini” söyledi.
“Ana vatanımız sayesinde büyük projelere alıştık ve iddialı hedefler koyduk. Doğal gaz boru hattı sadece bizim değil, tüm bölgenin kaderini olumlu şekilde değiştirecek bir adımdır” dedi.
Kıbrıs Cumhuriyeti, boru hattı projesi nedeniyle BM’ye şikayette bulundu
Proje evrensel beğeni kazanmadı. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Maria Michael, boru hattının inşasına ilişkin Türkiye ile Kıbrıs Türk yetkilileri arasında varılan anlaşmayı protesto etmek için BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e bir mektup yazdı.
“Sözde ‘mutabakat muhtırasının’ imzalanması, Kıbrıs’taki Güvenlik Konseyi kararları da dahil olmak üzere uluslararası hukuku ihlal eden Türkiye tarafından gerçekleştirilen kasıtlı ve kışkırtıcı bir eylemdir” diye yazdı.
Gaz boru hattı anlaşmasını “hukuken geçersiz ve dolayısıyla hiçbir hukuki etkisi olmayan” olarak nitelendirdi ve “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin işgal altındaki kısmında kurulmuş yasa dışı ayrılıkçı oluşumun uluslararası hukuki kişiliği bulunmamaktadır” diye yazdı.
Boru hattının inşası için mutabakat muhtırası 10 Temmuz’da Türkiye ve Kıbrıs Türk yetkilileri tarafından imzalandı. Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz o dönemde “enerji sektöründe atılan bu adım, iki ülke arasındaki işbirliğinde tarihi bir dönüm noktası olacak” demişti.
Bu arada Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ‘başbakanı’ Ünal Üstel, “projenin bugün için değil, gelecek nesiller için olduğunu” ve “çocuklarımıza daha güçlü, daha sürdürülebilir ve daha rekabetçi bir ülke bırakma irademizin bir göstergesi olduğunu” söyledi.
Bayraktar boru hattının teknik yönlerini açıkladı ve hattın Türkiye’nin Mersin’deki Anamur’dan Girne’nin hemen dışında bulunan Teknecik elektrik santraline uzanacağını söyledi.
Bayraktar ayrıca projenin aslında her biri 56 cm çapında iki paralel boru hattından oluşacağını, böylece sistemin “iki yönlü” olmasını sağlayacağını, yani doğal gazın Türkiye’den Kıbrıs’a ve Kıbrıs’tan Türkiye’ye taşınabilececeğini söyledi.
Boru hatları toplam 101 kilometre uzanacak ve bunun 97 kilometresi Levant Denizi’nin altında olacak.
Boru hattı Avrupa Birliği’nden de eleştiri aldı. AB’nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas, Türkiye’yi Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemenliğine “saygı göstermeye” çağırdı.
“AB, Ankara’nın tüm üye devletlerin egemenliğine ve egemen haklarına saygı göstermesini bekliyor” dedi.
