İngiltere medya düzenleyicisi Ofcom, TikTok hakkında çocuk güvenliği soruşturması başlattı. Şirket, küresel gelirinin yüzde 10'una kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Soruşturma, platformun bir kullanıcının yetişkin mi yoksa çocuk mu olduğuna nasıl karar verdiğini mercek altına alıyor.
Ofcom'un bu hafta duyurduğu resmi soruşturma, TikTok'un çocukların yetişkinlere yönelik içeriklere, intiharı, kendine zarar vermeyi ve yeme bozukluklarını teşvik eden materyallere erişmesini engellemek için yeterli önlem alıp almadığını inceleyecek.
Davanın merkezinde TikTok'un 'yaş tahmin teknolojisi' yer alıyor. Bu teknoloji, kullanıcının platformdaki etkinlik ve davranışları gibi sinyalleri inceleyerek çocuk olup olmadığını tahmin etmeye çalışıyor.
Ofcom'un son yaş kontrol raporunda sunulan kanıtlar, bu sistemlerin bazılarının etkili çalışmadığına dair 'ciddi şüpheler' uyandırdı. Düzenleyici kurum, bazı durumlarda yaş tahmin modellerinin önemli sayıda çocuğu tespit edemediğini ve bu çocukların engellenmesi gereken içeriklere maruz kaldığını belirtti.
Soruşturma bu nedenle TikTok'un, İngiltere'nin Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında bir kullanıcının çocuk olup olmadığını doğru bir şekilde belirlemede 'son derece etkili' yaş güvence önlemleri kullanıp kullanmadığını değerlendirecek.
Yükümlülük, çocuklar zararlı videolarla karşılaştıktan sonra bunları kaldırmakla sınırlı değil. İngiltere'nin çocuk koruma yükümlülükleri 25 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdiğinden bu yana, çocukların erişebileceği platformların, reşit olmayanların en zararlı içerikleri görmesini baştan engelleyecek sistemler kurması gerekiyor.
Bu korumalar pornografi, intiharı, kendine zarar vermeyi veya yeme bozukluklarını teşvik eden içerikleri kapsıyor. Platformlar ayrıca belirli yaş gruplarındaki çocukları, onlara zarar verme olasılığı bulunan diğer materyallerden de korumak zorunda.
Bu adım, İngiltere'nin büyük sosyal medya platformları için ayrı bir 16 yaş altı yasağı getirmeye hazırlandığı bir dönemde geliyor. Bu durum, şirketlerin bir çocuk hizmete girmeden önce yaş kontrollerinin çalışabileceğini kanıtlama baskısını artırıyor.
Ofcom'un daha geniş kapsamlı incelemesi, Temmuz-Aralık 2025 arasında 32 İngiltere hizmetinden oluşan bir örneklemde 69 milyondan fazla yaş kontrolünün tamamlandığını ortaya koydu. Bu, önceki altı aya göre 23 kat artış anlamına geliyor.
Ancak düzenleyici kurum, işin henüz tamamlanmadığını söyledi. Son derece etkili yaş kontrolleriyle karşılaşan çocukların oranı yüzde 25'ten yüzde 43'e neredeyse iki katına çıksa da, çocuklar arama motorları aracılığıyla yeterli koruma olmadan yetişkin web sitelerini bulmaya devam edebiliyor. Ofcom ayrıca sosyal medya ve flört platformlarının reşit olmayan kullanıcıları doğru bir şekilde tespit etmekte zorlanmaya devam ettiğini tespit etti.
TikTok, sorumluluklarını yerine getirmediği yönündeki iddiaları reddetti. Şirket bir açıklamasında, 'Uzman görüşleriyle şekillendirilen platform kuralları ve ileri yaş tahmin teknolojileri aracılığıyla yaşa uygun deneyimleri sıkı bir şekilde uyguluyoruz. Bu konuda büyük sektördeki benzerlerimizle aynı çizgideyiz' dedi. TikTok, Çevrimiçi Güvenlik Yasası'na uyduğundan emin olduğunu ve bunu göstermek için Ofcom'la çalışacağını ekledi.
Soruşturmanın başlatılması, Ofcom'un TikTok'un yasayı ihlal ettiği sonucuna vardığı anlamına gelmiyor. Düzenleyici kurum şimdi resmi yetkilerini kullanarak kanıt toplayacak ve analiz edecek. Bu sürecin en az üç ay sürmesi ve ilk güncellemenin Ekim ayında yapılması bekleniyor.
Ancak mali risk oldukça büyük. İhlallerin tespit edilmesi halinde Ofcom, 18 milyon sterline veya şirketin dünya çapındaki uygun gelirinin yüzde 10'una kadar para cezası uygulayabiliyor. Hangisi daha yüksekse o esas alınıyor.
En ciddi vakalarda düzenleyici kurum, ödeme sağlayıcılarına, reklamverenlere veya internet servis sağlayıcılarına bir şirkete hizmet vermeyi durdurma veya platformuna İngiltere'den erişimi engelleme talimatı veren bir mahkeme kararı da alabiliyor.
Çinli teknoloji grubu ByteDance'in sahibi olduğu TikTok, daha önce de İngiliz yetkililerin yaptırımlarıyla karşılaşmıştı. Ofcom, Temmuz 2024'te şirketin Aile Eşleştirme ebeveyn kontrolü özelliğinin kullanımı hakkında yanlış bilgi verdiğini tespit ederek 1.875 milyon sterlin para cezası kesmişti.
Bir yıl önce de İngiltere Bilgi Komiserliği Ofisi, çocukların kişisel bilgilerini yasalara uygun şekilde kullanmamak da dahil olmak üzere veri koruma yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle 12.7 milyon sterlinlik ayrı bir para cezası uygulamıştı.
İngiltere'deki dava aynı zamanda hükümetlerin her internet kullanıcısını tanımlayan, takip eden veya kısıtlayan sistemler oluşturmadan çocukları çevrimiçi ortamda nasıl koruyabileceği konusundaki çok daha geniş bir mücadelenin parçası.
Avrupa Komisyonu, Şubat ayında TikTok'un tasarımının Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal edebileceğine dair ön bulgular yayınladı. Komisyon, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, anlık bildirimler ve platformun son derece kişiselleştirilmiş öneri sistemi hakkında endişelerini dile getirdi. TikTok'un bunların reşit olmayanlar ve diğer hassas kullanıcılar üzerindeki fiziksel ve zihinsel etkilerini yeterince değerlendirmediğini belirtti.
Komisyon ayrıca TikTok'un ekran süresi ve ebeveyn kontrol araçlarının etkili olup olmadığını sorguladı. Kısıtlamaların kolayca kaldırılabildiğini ve genellikle ebeveynlerin bunları etkinleştirmek için zamana ve teknik bilgiye sahip olmasına bağlı olduğunu kaydetti. Bulgular henüz kesin değil ve soruşturmanın nihai sonucunu belirlemiyor.
Bu arada Yunanistan, iddialı siyasi açıklamaların yasal ve teknik gerçeklikle ne kadar hızlı çatışabileceğine dair bir örnek sundu. Yunan hükümeti Nisan ayında 15 yaş altı çocukların sosyal medyadan men edileceğini duyurmuştu. Yaş doğrulamasının devletin Kids Wallet ve Gov.gr Wallet uygulamaları aracılığıyla yapılması planlanıyordu.
Önerilen sistem kapsamında platformlar, bir kişinin hesap oluşturmasına veya giriş yapmasına izin vermeden önce dijital onay talep edecekti. Benzer teknoloji Yunanistan'da halihazırda bir kişinin alkol veya tütün satın almak için gereken yaşı karşılayıp karşılamadığını teyit etmek için kullanılıyor. Bu sistem, ek kişisel bilgileri ifşa etmeden basit bir yeşil veya kırmızı yanıt üretiyor.
Ancak Kids Wallet unsuru, halen kamuoyu görüşüne sunulan yasa tasarısından çıkarıldı. Tedbirler, 7 Temmuz'da Adalet Bakanlığı'nın çok daha geniş ve büyük ölçüde ilgisiz bir yasa tasarısının 75 ila 78. maddeleri olarak yayınlandı. Kamuoyu görüşü sürecinin 20 Temmuz Pazartesi günü sona ermesi bekleniyor.
Taslak, sosyal medyaya erişim için asgari yaşı 15 olarak belirliyor ve denetleyici kurumlar olarak Ulusal Radyo ve Televizyon Konseyi ile Veri Koruma Otoritesi'ni atıyor. Ancak Kids Wallet veya Gov.gr Wallet'a hiçbir atıf içermiyor ve platformlara bir yaş doğrulama mekanizması getirme zorunluluğu getirmiyor.
Sonuç olarak, bir çocuk pratikte bugün olduğu gibi hesap açarken yanlış yaş beyan etmeye devam edebilecek. Yunan mevzuatı, bir çocuğun 15 yaşından küçük olduğunu beyan etmesi durumunda 2019'dan beri ebeveyn iznini zorunlu kılıyor. Bu, yeni teklifin, bunu doğrulamak için gereken aracı sunmadan bir yaş sınırı getirdiği anlamına geliyor.
Dijital haklar örgütü Homo Digitalis'in kurucu ortağı ve icra direktörü Lefteris Çelyudakis, orijinal Kids Wallet planını bir 'iletişim havai fişeği' olarak nitelendirdi. Detaylı bir raporda, bireysel AB hükümetlerinin sosyal medya sağlayıcılarına bağımsız olarak yeni yaş doğrulama yükümlülükleri getiremeyeceğini savundu.
Çelyudakis'e göre, Avrupa Komisyonu'na sunulan daha önceki bir versiyon, platformların Kids Wallet ve Gov.gr Wallet'ı kullanmasını gerektiren iki hüküm içeriyordu ancak bunlar daha sonra çıkarıldı. Homo Digitalis, bu tür gerekliliklerin AB hukukuyla çelişme riski taşıdığı ve yetişkinlerin yanı sıra çocukların da kimliklerinin belirlenmesini zorunlu kılabileceği konusunda uyardığını söyledi.
Örgüt, orijinal teklife karşı ortak bir mektup imzalayan 25 Yunan ve uluslararası grup arasında yer alıyor. Endişeleri arasında internet anonimliğinin aşınması, yeterli dijital erişimi olmayan ailelerin dışlanması ve çocukların daha az düzenlemeye tabi platformlara yönelmesi veya kısıtlamaları aşmak için VPN kullanması olasılığı yer alıyor.
Teknoloji uzmanları ayrıca devlet destekli bir doğrulama sisteminin bile VPN'ler, ödünç alınan yetişkin hesapları veya bir yetişkin tarafından doğrulanıp daha sonra bir çocuğa verilen cihazlar dahil olmak üzere nispeten basit yöntemlerle aşılabileceği konusunda uyardı.
Teknik bir uygulama mekanizması olmadan, sorumluluk büyük ölçüde ebeveynlere ve vasilere kalacak. Bu arada mevzuat, sosyal medyayı alkol, tütün ve kumarla benzer bir çerçeve içinde ele alıyor. Ancak eleştirmenler, sosyal medyanın bir çocuğun tükettiği basit bir ürün olmadığını savunuyor. Aynı zamanda bir iletişim, ifade ve bilgiye erişim aracı. Bu da kısıtlamaları, birinin sigara alacak ya da bahis oynayacak yaşta olup olmadığını kontrol etmekten daha karmaşık hale getiriyor.
Yunanistan'ın geri adım atması, tartışmanın en zor kısmını fiilen Brüksel'e taşıdı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 13 Temmuz'da çevrimiçi çocuk güvenliği ve sosyal medya için olası yaş kısıtlamalarını inceleyen özel bir uzman panelinin nihai raporunu aldı. Komisyon, raporun ortak bir AB yaklaşımı, yaşa uygun erişim, platform sorumluluğu ve reşit olmayanlar için daha güçlü korumaları kapsayan gelecekteki tekliflere temel oluşturacağını söyledi. Von der Leyen, Komisyon'un tavsiyeleri inceleyeceğini ve yazdan sonra, Eylül ayında bir teklif sunacağını belirtti.
Halihazırda mevcut olan araçlardan biri, kullanıcıların bir platforma kimliklerini, kesin doğum tarihlerini, pasaport bilgilerini veya yüz görüntülerini vermeden bir yaş eşiğini karşıladıklarını kanıtlamalarına olanak tanıyan AB yaş sistemidir. Mevcut sürüm başlangıçta kullanıcıların pornografi ve kumar dahil kısıtlı hizmetlere erişirken 18 yaşından büyük olduklarını teyit etmek için geliştirildi. Teknoloji diğer yaş sınırları için uyarlanabiliyor ve ulusal dijital cüzdanlara entegre edilebiliyor.
Kıbrıs da aynı yolu izlemeyi planladığını duyurdu. Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Nisan ayında hükümetin sosyal medya hesabı oluşturma ve sürdürme için asgari yaşı 15 olarak belirlemeyi ve Avrupa yaş doğrulama sistemini Dijital Vatandaş uygulamasına entegre etmeyi amaçladığını söyledi. Kıbrıs'taki ilk duyuru, mevzuatın önlemin kapsamını, platform yükümlülüklerini, uyumsuzluk cezalarını ve geçiş düzenlemelerini düzenleyeceğini belirtmişti.
Ancak daha önce de sistemin, sözde gönüllü olan Dijital Vatandaş uygulamasını sosyal medyaya erişmek isteyen herkes için zorunlu hale getirip getirmeyeceğine dair pratik sorular gündeme gelmişti. Araştırma Bakan Yardımcısı Nikodimos Damianu, Kıbrıs Mail'e yaptığı açıklamada, platformların mutlaka tek bir uygulama aracılığıyla olmasa da yeterli yaş kontrolleri yapmasının zorunlu olacağını söyledi. Ancak pratikte Kıbrıs, doğrulama aracını Dijital Vatandaş aracılığıyla sağlamayı planlıyordu.
Hükümet, doğrulama mekanizmasını 2026 sonu veya 2027 başına kadar devreye sokmayı hedefliyordu. Daha geniş yasama sürecinin ise 2027 yılı içinde tamamlanması bekleniyordu. Yabancı uyruklular, sığınmacılar ve Kıbrıs uygulamasıyla hemen uyumlu belgelere sahip olmayan diğer kişilerin erişimiyle ilgili sorular da gündeme gelmişti.
Çocuk Hakları Komiseri Elena Perikleus daha önce, herhangi bir Kıbrıs yaş kısıtlamasının bir etki çalışmasıyla desteklenmesi, çocukların görüşlerini içermesi ve kamuoyu görüşüne sunulması gerektiğini söylemişti. Perikleus, kısıtlamaların uzak bölgelerdeki çocuklar ve iletişim ile ifade için dijital alanlara bağımlı olanlar da dahil olmak üzere hassas çocuklar için istenmeyen sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
