Dolly Parton ile Donald Trump aynı kuşağın Amerikalı eğlence insanları. Kendi kendini yetiştirmiş, cömert bir hayırsever olan Dolly akıllıydı, müzikte üretkendi, sıcak bir şekilde seviliyordu. Trump ise servet içinde doğmuş, kurnaz bir çıkarcı, kaygı dağıtmakta üretken biriydi.
Venezuela’yı dizginledikten sonra Falkland’da petrol kaldıracını ölçüyor, İsrail’le birlikte İngiltere’ye sözlü kılıç sallıyor. Ada sakinleri için silahlı koruma ihtiyacı doğarsa, bu Ukrayna’ya silah sevkiyatından dikkat dağıtabilir ve aksatabilir.
Homeros savaşsever erkeklerin açgözlülüğünden ve şiddetin kolaylaştırdığı yayılmacı emellerinden yazdığı zamandan bu yana ne değişti? Hiçbir şey, bu yüzden eser zamansız.
Dolly Parton kadınlar adına sesini açıkça duyuruyordu; antik Yunan demokrasisi kadınları kapsamıyordu. Onların yeri evi bakmak ve Trump döneminin tradwives’ları gibi kocalarına boyun eğmekti.
Joyce ve Heaney gibi İrlandalı yaratıcı büyükler antik Yunanlardan ilham aldı. Şimdi bu alana bir başka İrlanda kökenli isim daha yerleşti – film yapımcısı Christopher Nolan. Nolan Odyssey’den ödünç aldı, kendi sapmalarını ekledi ve Odysseus’a bir vicdan verdi.
British Museum için yazan Paul Cartledge, Homeros’a atfedilen destanlarda Yunanların ‘Hellenes’ olarak değil ‘Achaeans’, ‘Argives’ ya da ‘Danaans’ olarak anıldığını yazdı. İrlanda mitleri Danaans’ın bilgelik ve ışık halkı olarak İrlanda’ya geldiğini söyler. Yaratıcı İrlandalıların mucit zihinlerinde antik Yunanların bir mırıltısı var mıdır ki onları kaynağa geri çeker?
Homeros’un Odysseus’u, birikmiş, hayal kırıklığı yaratan kuşatma yıllarının ardından Troya’daki katliama doyasıya katılan kurnaz, acımasız bir savaşçıydı. Kadın ve kızların o eski korkunç tecavüzü, çocukların öldürülmesi, yağma, esirlerin köleleştirilmesi hâlâ modern savaş terör taktiklerinin parçası. Troya kraliyet ailesi katledildi, aşağılanıldı. Buna karşılık, günümüzün tehlikeye giren otokratları yenilgi yaklaşınca aileleriyle birlikte kaçıyor, böyle bir olasılık için saklanmış yasadışı bir servetle.
Klasik Filoloji Profesörü Mary Beard sordu. “Odysseus insanlık için uygun bir model mi sunuyor? Kısaca, Odysseus miti en önemli soruyu sorar: bir erkek nasıl davranmalıdır?” Savaşta erkekler vahşetlerini masum sivillere çıkarır ve bireysel olarak nadiren hesap vermeye zorlanır.
Troya’nın ya da Homeros’un mit mi gerçek mi olduğu belirsiz, savaş kesindir. Demokratik ülkeler kendi kanunsuzlukları konusunda dürüst olmalı, gerçek demokrasinin en büyük müttefikidir. Irish Times’ta yazan Richard Pine, Yunanların Yunan devletinin başarılı evrimi konusundaki gururundan ve modern Helenizm ile klasik Yunanistan’ın “şanları” arasındaki tarihsel bağlantının eğitimde büyük etkenlerden biri olduğundan bahsetti.
Ancak Pine’e göre, modern tarih olayları standart Yunan ortaöğretim müfredatında yer almıyor, 1940’ların iç savaşı ya da 1967-1974 askeri cuntasından hiç bahsedilmiyor. Kıbrıs’ta da okullarda yakın tarihi nasıl öğrettiğimiz konusunda sorular ortaya çıktı.
Bağımsızlık mücadelesini takip eden İrlanda İç Savaşı, hem anlaşma yanlısı hem de anlaşma karşıtı tarafların utanç verici eylemlerini belgelemektedir. Gerçekler suçluluk, utanç ya da kasıtla bilinçli olarak dışlandığında, gerçek gençliğe kaybolur ve fanatik şekilde bir siyasi partiye bağlı evlerden gelenler gerçeğin yalnızca tek bir versiyonunu duyar.
Ders kitaplarındaki gerçek, çocukların bilgisizlik ya da parti sadakati yoluyla içselleştirilmiş bölünme beslemek yerine bütün resmi nesnel olarak görmeyi öğrenmeleriyle sınıfta yapıcı tartışmaya yol açabilir.
Yıllar önce bana siyasi nedenlerle İngilizler tarafından hapsedilmiş bir adam şöyle demişti. “Bildiğim doğru ama duymak istemediğim bir gerçeği söyleyen bir düşmana saygı duyarım. Bana doğru olduğuna inanmamı istediği bir yalanı söyleyen bir dostuma saygı duymam.”
İntikam çılgınlığında Odysseus, Penelope’nin talipleriyle yatan hizmetçilerini öldürdü, köle olarak boyun eğmek zorunda olduklarını bildiği halde. Belki de Mary Beard’ın davranış hakkındaki sorusuna verilen cevap, en güçlü erkeğin zaferde merhametli bir özdenetim gösteren kişi olduğudur.
