Cuma günü çok iyi bildiğim yola çıktım, ancak bu kez farklı bir hedefim vardı: Trozena. Küçük dolambaçlı yollardan geçerek Limasol'un şarap köylerini aştım ve yeryüzündeki cennet olarak tanımlanabilecek bir yere indim.
İtiraf etmek gerekir ki ilk bakışta Trozena pek bir şey ifade etmiyor. Yoldan bakıldığında, Diarizos vadisinin derinliklerine gizlenmiş, sessiz ve onlarca yıldır büyük ölçüde unutulmuş bir taş yığını gibi görünüyor. Ancak aşağıya doğru indikçe karşıma çıkan manzara, taşların çok ötesinde bir şeydi.
Bu terk edilmiş köy, son haftalarda yabancı yatırım, çevre koruma, kamu erişimi ve ulusal kimlik gibi pek çok konuya değinen çok yönlü bir tartışmanın merkezine oturdu.
Köye varmadan önce bu haber zihnimde çok farklı görünüyordu. Trozena'yı anlamak için gürültüden bir adım geri çekilmek gerekiyor.
Şu anda zihnimde öne çıkan düşüncelerden biri, Kıbrıs'ın uzun ve çoğu zaman unutulmuş bir terk edilmişlik coğrafyasına sahip olduğu gerçeği.
Tarihi kayıtlar, ada genelinde çoğunlukla çatışma, yerinden edilme, ekonomik gerileme ve sonuç olarak basit bir ihmal nedeniyle boşalan onlarca köyü belgeliyor.
Bu köylerin bir kısmı 1960'ların toplumlar arası şiddetinin ve 1974'ün kargaşasının kurbanı oldu. Diğerleri ise genç nesiller şehirlere göç ederken yavaşça yok oldu. Trozena ikinci kategoriye giriyor.
Trozena hiçbir zaman gelişen bir yerleşim olmadı. Sadece küçük bir Rum Kıbrıslı köyüydü ve 20. yüzyılın sonlarında yavaşça boşaldı. Son sakinleri 1990'larda köyü terk etti.
Trozena'nın dibine ulaşıp vadinin karşısına baktığımda Gerovasa'yı görüyorum. Burada çok farklı bir hikaye var: 1964'te toplumlar arası şiddetten kaçan sakinlerinin terk ettiği bir Kıbrıslı Türk köyü. Coğrafya ve tarihle birbirine bağlı bu iki farklı köyün bir zamanlar bugün çoğuna neredeyse imkansız görünen bir şekilde nasıl bir arada yaşadığını hayal etmeden edemiyorum.
Bu anı, 1939'da Trozena'da doğan 86 yaşındaki Ellou Nikolaides'in belleğinde yaşıyor.
"Ben Trozena'da doğdum. Babam Mousere'liydi, annem Trozena'lıydı. Gerovasa ile çok iyi ilişkilerimiz vardı," diye anlatıyor. "Kıbrıslı Türk kadınlar arkadaşlarımdı. Bağlarda bize yardıma geldiler, biz de onlara yardım ettik. Bizim toprağımız vardı, onların kendi toprağı vardı ve çok güzel yaşadık."
Çocukluk köyünde şu anda gerçekleşen yeniden inşa hakkında soru sorulduğunda duraklıyor.
"Doğrusunu söylemek gerekirse, dualarımda köyün yeniden hayata dönmesini isterdim," diyor. "Ama yabancılar tarafından değil, kendi insanlarımız tarafından. Yine de böyle oldu. Bizi rahatsız ediyor mu? Hayır."
Yanında, 35 yıl boyunca Trozena'nın muhtarlığını yapan 92 yaşındaki eşi Kyriacos Nikolaides oturuyor. Kendisi, şu anda internette dolaşan idilik görüntülerden çok daha sert bir gerçeği hatırlıyor.
"Suyu nehirden taşıdık. Yollar zar zor geçilebiliyordu. Elektriğimiz yoktu," diyor. "2010 civarında elektrik için başvurduk. Hiç gelmedi."
Sonra gülüyor.
"Şimdi Trozena ünlü oldu. Daha önce Trozena'nın nerede olduğunu kim biliyordu ki?"
İşte paradoks tam burada yatıyor. Çünkü Trozena'da yürüyüşüm sırasında, taşların arasından bir vaat taşıyor gibi görünen bir proje şekilleniyor.
İnceleme altındaki proje sadece küçük bir yenileme değil. Planlama belgeleri kapsamlı bir yeniden geliştirme gösteriyor: 64 oda, restore edilmiş 16 yapı ve 132 ziyaretçi kapasitesi. Ayrıca bir şarap üretim tesisi, büyük bir restoran, sağlıklı yaşam tesisleri, resepsiyon alanları, glamping altyapısı ve bağlar için planlar mevcut: bütüncül bir wellness tatil köyü.
Ancak projenin arkasındaki yatırımcı 72 yaşındaki girişimci Uriel Kertesz kapıdan içeri girdiğinde, internette dolaşan karikatüre uymuyor. Bir saat boyunca Macaristan, Hırvatistan ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonrası hakkında konuştuk.
