ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, bu hafta İran ile varılan ateşkes anlaşmasının nihai olmadığını ve beğenmezse bombalama kampanyasına devam edebileceğini söyledi.
Fransa'daki G7 zirvesinde konuşan Trump, 'Bu bir mutabakat zaptı. Eğer beğenmezsem, onlara ateş etmeye, kafalarına bomba yağdırmaya geri döneriz' dedi.
Trump, 'Eğer beğenmezsem, eğer iyi davranmazlarsa, bombaları tam kafalarının ortasına atmaya geri döneriz, tamam mı?' ifadelerini kullandı.
G7 ülkelerinin liderleri Çarşamba günü Lübnan'da ateşkes talep ederken, İran'daki savaşa yanıt olarak Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltmak için enerji tedarik yollarını çeşitlendireceklerini söyledi.
Liderler, mutabakat zaptının Cuma günü İsviçre sınırının karşısında bir törenle imzalanacağı Cenevre Gölü kıyısındaki Fransız kasabası Évian-les-Bains'de bir zirve için bir araya geldi.
ABD-İran anlaşmasının, çoğu İran ve Lübnan'da olmak üzere 7.000'den fazla kişinin ölümüne yol açan savaşı sona erdirmek için nihai bir çözüme yönelik müzakereleri başlatması bekleniyor.
G7 LİDERLERİ ANLAŞMAYI DESTEKLİYOR
Liderler bir bildiride, 'Müzakerelerin İran'ın bölgede ve ötesinde oluşturduğu tehditleri ele alması ve asla nükleer silah elde etmemelerini sağlaması gerektiğinin altını çiziyoruz' dedi.
Zirve, Trump'a İran ile yaptığı anlaşmayı müttefikleri İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya ve Japonya'ya sunma fırsatı verdi.
Müttefikler, Washington'un İran'ın nükleer programı ve diğer konulardaki endişelerini paylaşıyor ancak savaşa gitme kararını hiçbir zaman onaylamadı ve Tahran'ın süper gücün saldırısına direnerek ve boğaz üzerinde kontrol sağlayarak koz kazandığından endişe ediyor.
Liderler, anlaşmanın uygulanmasına katkıda bulunmaya hazır olduklarını belirtirken, İngiltere ve Fransa liderliğindeki bir koalisyonun Hürmüz Boğazı yeniden açıldığında nakliyenin güvenliğini sağlamaya yardımcı olacağını söyledi.
Washington ve Tahran arasında bu hafta imzalanan ancak henüz kamuoyuna açıklanmayan mutabakat zaptı, Nisan ayında ilan edilen ateşkesi kalıcı bir ateşkes müzakere etmelerine izin vermek için 60 gün daha uzatıyor.
Trump, savaşın başında söylediği hedeflerinden çok azına ulaşmış görünüyor. İran'ın teokratik hükümeti yerinde kaldı, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku teslim edilmedi, balistik füze kapasiteleri yok edilmedi ve Lübnan'daki Hizbullah gibi İsrail karşıtı milislere verdiği destek sona ermedi.
Trump, anlaşmanın İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağını belirttiğini söylüyor - bu, İran'ın 1970'lerden bu yana resmi tutumunun bir yinelemesi. ABD'li yetkililer, daha sonraki görüşmelerin zenginleştirilmiş uranyum stokunun kaldırılmasına veya imha edilmesine yol açacağını söylüyor.
Ancak savaşı bu şartlarda sona erdirmek, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump'ı, kendi Cumhuriyetçi Partisi'ndeki şahinler de dahil olmak üzere eleştirilere maruz bırakabilir.
LÜBNAN'DA ATEŞKES?
Ateşkesin üzerinde hala en büyük soru işareti olan konulardan biri, İsrail'in Mart ayında Hizbullah'ı kökünden sökmek için işgal ettiği Lübnan'ın kaderi. Militan grup, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Tahran'la dayanışma içinde sınırın karşısına ateş açmıştı.
İsrail güçleri hâlâ güney Lübnan'ın bir kısmını işgal ediyor, bir milyondan fazla insan evlerinden edilirken, Hizbullah ise yenilgisiz durumda.
İran, ateşkesin Lübnan'daki çatışmaları da sona erdirmesi gerektiğini ve kalıcı bir anlaşmanın İsrail'in çekilmesine yol açması gerektiğini söylüyor. ABD-İran barış müzakerelerinin dışında bırakılan İsrail, çekilmeyeceğini ve askeri güç kullanma hakkını saklı tuttuğunu söylüyor.
Bu durum, Trump'ın savaş zamanı müttefiki İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu alenen azarlamasıyla İsrail ile ABD arasında bir ayrışmaya yol açtı.
G7 liderleri bildirilerinde, Lübnan'da 'derhal ve sağlam bir ateşkes' ve Hizbullah'ın silahsızlandırılması çağrısında bulundu.
Petrol fiyatları Çarşamba günü, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması beklentisiyle tekrar düştü ve Brent ham petrol vadeli işlemleri ABD-İran çatışmasının ilk salvolarından bu yana en düşük seviyesi olan 80 doların altına geriledi.
