Türkiye'de siyasi muhalefet, Cuma günü liderini görevden alan ve parti kongresini iptal eden emsalsiz bir mahkeme kararına karşı direnişe geçti. Eleştirmenler, kararın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın 23 yıllık iktidarını daha da uzatmayı hedeflediğini ileri sürüyor.
İstinaf mahkemesi, Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) 2023 kongresinde belirtilmemiş usulsüzlükler bulunduğunu gerekçe gösterdi. Mahkeme ayrıca, aynı yıl yapılan seçimlerde Erdoğan'a kaybeden tartışmalı bir isim olan eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nu, mevcut lider Özgür Özel'in yerine yeniden göreve getirdi.
CHP kararı 'yargı darbesi' olarak nitelendirdi. Özel ise kararla yasal itirazlar yoluyla mücadele edeceğini ve Ankara'daki ana muhalefet partisi genel merkezinde 'gece gündüz' şahsen kalacağını açıkladı.
DEMOKRASİ SINAVI
Dava, Türkiye'nin demokrasi ile otokrasi arasındaki kırılgan dengesinin bir sınavı olarak görüldü. Karar, Erdoğan karşıtı protestoları yeniden alevlendirebilir. Aynı zamanda muhalefet içinde anlaşmazlıklara yol açarak, büyük bir NATO üyesi ve gelişmekte olan piyasa ekonomisi olan Türkiye'de Erdoğan'ın iktidarını uzatma şansını artırabilir.
Son siyasi kriz karşısında Türk varlıkları değer kaybetti ve lira rekor düşük seviyeye geriledi. Bu durum, merkez bankasını istikrarı sağlamak için milyarlarca dolarlık döviz rezervi satmaya zorladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cuma günü İstanbul'da yaptığı konuşmada piyasalardaki 'günlük gelişmeler' olarak nitelendirdiği duruma aldırmayarak, Türkiye'nin ekonomi programını kararlılıkla uygulamaya devam edeceğini söyledi.
Sabancı Üniversitesi'nden siyaset bilimci Berk Esen, mahkeme kararını şöyle değerlendirdi: 'Bu karar, idare hukukumuzda ve siyasi tarihimizde benzeri görülmemiş bir gelişmeye işaret ediyor. Onaylanması halinde, Türkiye'nin 1946'dan bu yana süregelen seçim sisteminde benzeri olmayan bir biçimde, mahkemelerin parti liderliğini belirlemesinin önü açılacak.'
Küçük muhalefet partileri kararı anti-demokratik bularak eleştirdi. Erdoğan'ın önemli müttefiki milliyetçi lider Devlet Bahçeli ise yargının parti içi meselelere müdahale etmemesi gerektiğini ima etti.
HUKUKİ BASKI
Modern Türkiye'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün partisi olan CHP, ayrıca emsalsiz bir hukuki baskıyla da karşı karşıya. 2024'ten bu yana yüzlerce parti üyesi ve seçilmiş yetkili, partinin reddettiği yolsuzluk ve diğer suçlamalarla gözaltına alındı.
Tutuklananlar arasında Erdoğan'ın başlıca rakibi ve 2028'de yapılması planlanan, ancak özellikle son mahkeme kararının ardından daha erken gerçekleşmesi beklenen seçim için CHP'nin cumhurbaşkanı adayı olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu da bulunuyor.
Erdoğan cumhurbaşkanı olarak görev süresi sınırıyla karşı karşıya. Yalnızca erken seçim çağrısı yapılması veya anayasanın değiştirilmesi durumunda yeniden aday olabilir.
Hükümeti, mahkemeleri siyasi rakipleri hedef almak için kullandığı yönündeki eleştirileri reddederek yargının bağımsız olduğunu savunuyor.
YSK'YA BAŞVURU
Anketlerde Erdoğan'ın iktidardaki AK Parti'siyle (AKP) başa baş giden CHP, mahkeme kararını yok hükmünde sayarak Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) başvurdu. Partiye göre bir parti kongresini iptal etme yetkisine sahip tek merci YSK'dır.
YSK tüm seçimleri ve parti kongrelerini denetlemekte olup kararları temyize tabi değildir. Mahkeme ise kararını dernekler kanununa dayandırdı; bu, modern Türkiye'de daha önce görülmemiş bir uygulama.
YSK, CHP'nin başvurusunu görüşmek üzere Cuma günü toplandı.
