Moskova'da çevrimiçi alışveriş teslimat noktası işleten Vasily Klimov, sadece üç hafta içinde kârlı bir küçük işletmeden, zarar etmeye başlayan ve şu anda çaresizce satmaya çalıştığı bir işletmeye düştü.
Klimov, Rusya'nın önde gelen e-ticaret devi Wildberries üzerinden verilen siparişlerin teslim edildiği, Rusya ve komşu ülkelerde bulunan 98 bin teslimat noktasından birini işletiyor.
Ancak 18 Temmuz'dan bu yana Ukrayna, neredeyse her gece düzenlediği insansız hava aracı saldırılarıyla Rusya genelindeki Wildberries depolarını hedef alıyor. Bu saldırılar nedeniyle Klimov'un işleri büyük bir darbe aldı.
Şirketin yaklaşık 20 tesisine düzenlenen saldırılar büyük yangınlara yol açtı, depolardaki tüm stokları kül etti ve dünyanın en büyük ülkesindeki devasa lojistik ağını çökme noktasına getirdi.
Reuters'ın uydu görüntülerinden yaptığı inceleme, şirketin toplam kapasitesinin beşte birinden fazlasını oluşturan en az 1,18 milyon metrekarelik depolama alanının ya hasar gördüğünü ya da tamamen yok olduğunu ortaya koydu.
Yaşanan bu aksaklık, Rusya'nın perakende sektöründe adeta deprem etkisi yarattı. Sadece Klimov gibi franchise sahiplerini değil, ürünlerini çevrimiçi olarak satmak için Wildberries'e bağımlı olan on binlerce küçük işletmeyi de derinden sarstı.
"Geçen ay satışlarımız yaklaşık yüzde 50 oranında düştü ve bunun sebebi neredeyse hiç teslimat yapılmaması" diyen Klimov, "Geçtiğimiz bir ay boyunca tamamen zarar ettik" diye konuştu.
DEPO SALDIRILARI SAVAŞIN MALİYETİNİ İŞLETMELERE YÜKLÜYOR
Depo saldırılarında en az 13 kişi hayatını kaybetti. Şubat 2022'de Rusya'nın işgaline uğrayan Ukrayna, sivilleri hedef almadığını savunuyor. Kiev yönetimi, bu saldırıların sıradan Ruslara "savaşı evlerinde hissettirmek" ve Moskova'nın savaşı sürdürme maliyetini artırmak amacıyla düzenlenen bir kampanyanın parçası olduğunu belirtiyor.
Öte yandan Rusya da bu hafta, insansız hava aracı bileşenlerini hem de askeri ve sivil amaçlarla kullanılabilen diğer "çift kullanımlı" ürünleri depoladığını iddia ettiği Kiev ve çevresindeki ticari depoları bombaladı. Bu saldırılarda en az 17 kişi hayatını kaybetti.
Ukrayna, gece görüş gözlükleri, mühimmat kılıfları ve kaskların yanı sıra günlük kıyafetler, kozmetikler ve elektronik ürünler gibi çok geniş bir yelpazede hizmet veren Wildberries'in Rusya'nın savaş çabalarını desteklediğini savunuyor. Şirket ve Kremlin ise orduya herhangi bir tedarik sağlamadıklarını iddia ediyor.
Wildberries'e yönelik bu sürekli saldırıların önemi büyük. Zira şirket, diğer e-ticaret platformlarıyla birlikte Rusya ekonomisinin yüzde 8,5'ine denk gelen mal ve hizmetin akışını sağlıyor.
Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, 24 Temmuz'da yaptığı açıklamada, saldırılar nedeniyle yaşanan tedarik kesintilerinin enflasyonu daha da artırıp artırmayacağını izleyeceklerini belirtti.
Kiev Ekonomi Okulu ve Washington'daki Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü'nde ekonomist olarak görev yapan Elina Ribakova ise saldırıların, merkez bankasının faiz oranlarını mevcut yüzde 14 seviyesinden düşürme çabalarını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Ribakova, "Rusya ekonomisinin bu yıl muhtemelen sıfır büyüme kaydetmesine ve ilk çeyrekte daralma yaşamasına rağmen enflasyon hala yüksek seyrediyor. Küçük bir şok bile merkez bankasını faiz indirimlerini önemli ölçüde yavaşlatmaya, hatta tamamen durdurmaya zorlayabilir. Bu nedenle arz tarafındaki şoklar çok kritik" diye konuştu.
Temmuz ayı sonlarında Rusya'nın en büyük kredi kuruluşu Sberbank, insansız hava aracı saldırılarının çevrimiçi perakendecilerin ve satıcıların kredi notlarını düşürmesi üzerine kredi kaybı karşılıklarını artırabileceğini duyurdu. Yaklaşık 300 şirket şu anda kredilerini yeniden yapılandırmak için başvuruda bulundu.
Kremlin'e yakın bir kaynak, savaşla "kesinlikle hiçbir ilgisi olmayan" çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletmenin büyük zarar göreceğini dile getirdi. Kaynak, "Bir iflas dalgası kapıda. Satıcıları desteklemek için gereken paraya kimsenin gücü yetmez; burada yüz milyarlarca rubleden bahsediyoruz. Bu, ekonomi için çok ağır bir darbe anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.
Kremlin, Temmuz ayında hükümet içinde Wildberries'e olası destek paketlerinin görüşüldüğünü açıklamıştı. O dönemki kaynaklar, bu desteğin şirkete veya satıcılarına devlet bankaları aracılığıyla kredi verilmesi, vergi indirimleri veya sübvansiyonlar şeklinde olabileceğini belirtmişti.
SATILIK: WILDBERRIES TESLİMAT NOKTASI – 1 RUBLE
Wildberries verilerine göre, siparişlerin yüzde 95'i Klimov'unkiler gibi teslimat noktalarından teslim alınıyor. Klimov, günlük teslimat sayısının 400 paketten yaklaşık 150'ye düştüğünü belirtiyor. Reuters ekibi Salı günü noktayı ziyaret ettiğinde ise içeri tek bir paket bile girmedi.
"Dayanacak yeterli finansal rezervim kalmadı" diyen Klimov, alıcı bulamamasına rağmen işletmeyi satışa çıkarma kararı aldığını anlattı. Klimov, bir ara espriyle bir Reuters muhabirine işletmeyi 1 rubleye satmayı bile teklif etti.
Çarşamba günü itibarıyla, çevrimiçi ilan platformu Avito'da Rusya genelinde 3 binden fazla Wildberries franchise teslimat noktası satışa çıkarıldı.
Bazı işletmeler ise Wildberries'in kendilerine ek destek sağlayacağını umuyor. Şirket yönetimi, indirimleri artırdıklarını, ödeme ertelemeleri sağladıklarını ve saldırılarda stoklarını kaybeden 97 binden fazla satıcıya ilk gönüllü tazminat ödemelerini yaptıklarını açıkladı.
Moda markası Finn Flare ise Temmuz ayında büyük bir felaket yaşadı. İnsansız hava araçlarının Moskova'nın doğusundaki Wildberries Elektrostal deposunda çıkardığı yangında, havaya devasa siyah duman sütunları yükselirken marka 100 milyon rublenin (1,24 milyon dolar) üzerinde ürün kaybetti.
Şirketin e-ticaret direktörü Marina Drozhzhina, "Mevcut stoklarımız azaldığı için siparişler de doğal olarak düştü. Wildberries yönetimiyle yeniden müzakere etmeyi planlıyoruz" dedi.
Diğer küçük esnaflar ise o kadar iyimser değil. 18 Temmuz'da bir Wildberries deposuna düzenlenen ilk insansız hava aracı saldırılarından birinde 170 kutu el yapımı şekerlemesini kaybeden zanaatkâr Anna Starostina, "Daha sonra hayal kırıklığına uğramamak için tazminat beklemiyorum" diye konuştu.
