Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında cinsiyet eşitliği farklarını ölçen 2026 Cinsiyet Eşitliği Endeksi’ne göre Kıbrıs, Avrupa İstatistik Enstitüsü için Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü EIGE tarafından dün açıklanan değerlendirmede AB üyesi ülkeler arasında son sırada yer aldı.
Cinsiyet Eşitliği Komiseri Ofisi’nin açıklamasına göre Endeks 2026 büyük ölçüde Avrupa İstatistik Ofisi Eurostat ve Enstitünün 2025 verilerine dayanıyor ve 27 Avrupa Birliği ülkesinde kadın ve erkekler arasındaki eşitliği altı alanda değerlendiriyor: çalışma, para, bilgi, kişisel zaman, iktidar ve sağlık.
Değerlendirme ikinci kez revize edilmiş EIGE metodolojisine göre yapıldı. Metodoloji ülkelerin her alandaki mutlak performansına değil, kadınlar ve erkekler arasındaki cinsiyet farklarının tespitine odaklanıyor.
Değerlendirmeye göre Kıbrıs AB üyesi ülkeler arasında son sırada. Puanı 2020’ye kıyasla toplamda 2,9 puan artış gösterirken 2025’e kıyasla 0,9 puan azaldı.
Cinsiyet Eşitliği Komiseri Ofisi uluslararası değerlendirmelerin bulgularını boşlukları belirlemek ve bir sonraki adımları planlamak için inceliyor. Yeni Ulusal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi 2027-2029 son şekillenme aşamasında.
Uygulanması ve hayata geçirilmesiyle ilgili bakanlıklar, bakan yardımcıları, sosyal ortaklar ve sivil toplumla işbirliği içinde kamu politikaları ve eylemlerinin daha da güçlendirilmesi için çerçeve oluşturacak ve somut, ölçülebilir sonuçlar hedeflenecek.
“Amaç eşit fırsatlar, haklar ve katılım olanaklarıyla gerçek eşitlik olmaya devam ediyor” denildi.
Kişisel zaman, bilgi ve iktidar alanında fark
Değerlendirme alanlar arasında önemli farklılıklar ortaya koyuyor. Kıbrıs’ın en iyi performansı sağlık alanında kaydedilirken en büyük zorluklar iktidar, bilgi ve kişisel zaman alanlarında bulunuyor.
Örnek olarak iktidar alanında Temsilciler Meclisi’nde cinsiyet farkı 2025’te %72, yerel yönetimde %58 ve büyük halka açık şirketlerin yönetim kurullarına katılımda %80 olarak kaydedildi. İktidar alanında kriter, en popüler on olimpik spor dalındaki ulusal federasyonların en üst yönetim organlarına katılım olup cinsiyet farkı burada %82. EIGE metodolojisine göre Bakanlar Kurulu’nda %66 olarak kaydedilen fark bakan yardımcıları hariç hesaplanıyor.
Zaman alanında bakım sorumlulukları ve ev işlerinin dağılımında %38 eşitsizlik kaydedildi. Yani kadınların %62’si günlük ev işleriyle uğraşıyor, erkeklerde bu oran %24.
Aynı zamanda olumlu gelişmeler de var. Üçüncü düzey eğitimini tamamlayan kadın oranı %75 ile AB’de en yüksek. Erkeklerde bu oran %57, fark %18. Üniversite mezunu kadın oranı yüksek olmasına rağmen bu durum profesyonel kariyer ve kadınların sorumluluk pozisyonlarındaki temsiline aynı şekilde yansımıyor; yönetici pozisyonlarında fark %48.
Cinsiyet Eşitliği Komiseri Ofisi’ne göre bu verilerden Kıbrıs’ın düşük genel sıralamasının belirleyici nedeni iktidar alanında kadınların lider pozisyonlarda temsilindeki ciddi eksiklik.
Kadınların iktidar merkezlerindeki sınırlı katılımı genel değerlendirmeyi belirleyici şekilde etkiliyor ve karar alma süreçlerine gerçek ve eşit katılım için çabaların yoğunlaştırılması gerektiğini gösteriyor.
Kıbrıs’taki cinsiyet eşitliğinin genel tablosu diğer uluslararası değerlendirmelerle de yansıyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun Küresel Cinsiyet Farkı Endeksi 2026’ya göre Kıbrıs geçen eylülde açıklanan endekste 2025’te 148 ülke arasında 82. sıradan 2026’da 145 ülke arasında 78. sıraya yükseldi.