Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi müzakerecileri, 13 yıllık tartışmaların ardından havayolu yolcu haklarına ilişkin kapsamlı bir reformda uzlaşmaya vararak mevcut üç saatlik uçuş gecikmesi tazminatı eşiğini koruma kararı aldı. Kıbrıs'ın AB Konseyi dönem başkanlığında öncülük ettiği ve oybirliğiyle kabul edilen geçici anlaşma, yolculara daha net tazminat prosedürleri, bilet fiyatlarında şeffaflık ve el bagajı konusunda daha güçlü korumalar getiriyor.
2004'ten bu yana yürürlükte olan kuralların güncellendiği yeni düzenlemeye göre, üç saatten fazla geciken, kalkıştan 14 günden daha kısa bir süre önce iptal edilen veya uçuşu reddedilen yolcular, mesafeye bağlı olarak tazminat talep edebilecek. Buna göre 1.500 kilometreye kadar olan uçuşlarda 250 Avro, 1.500 ile 3.500 kilometre arası uçuşlarda 400 Avro, daha uzun mesafelerde ise 600 Avro tazminat hakkı bulunuyor. Ancak havayolları, varıştaki gecikme dört saati geçmezse veya yolculara alternatif yönlendirme sunulursa uzun mesafeli uçuşlarda bu tazminatı yüzde 50 oranında düşürebilecek.
Doğal afetler, savaş, olumsuz hava koşulları, asi yolcular ve havalimanı veya yer hizmeti sağlayıcılarının grevleri gibi olağanüstü haller açık bir listeyle tanımlandı. Havayolları bu gibi durumlarda tazminat ödemekten muaf tutulacak ancak yolculara karşı bakım yükümlülükleri devam edecek. Bu kapsamda, bekleme süresinin her iki saatinde atıştırmalık, üç saati geçtiğinde yemek ve uzun gecikmelerde üç geceye kadar konaklama imkanı sağlanacak.
Yeni kurallar, tazminat talep sürecini de basitleştiriyor. Yolcular, yolculuklarının bitiminden itibaren dört gün içinde tazminat talebi nasıl sunacaklarına dair net elektronik talimatlar alacak. Ryanair'in Kasım ayında uygulamaya koyduğu gibi, biniş kartı almak için yolcuları bir cep telefonu uygulaması indirmeye veya hesap açmaya zorlama uygulaması engellendi. Yolcuların tazminat talebinde bulunmak için dokuz ayı varken, havayollarının ödemeyi yapması veya olağanüstü hal iddiasında bulunması için 30 günü bulunuyor.
Düzenlemenin en çok tartışılan konularından biri olan el bagajı ücretlerinde de fiyat şeffaflığı sağlanacak. Yolcuların küçük bir el çantası veya sırt çantası gibi bir kişisel eşyayı ücretsiz olarak kabine taşıma hakkı saklı kalacak. Havayolları ve arama portalları, uçuş fiyatını el bagajı dahil olacak şekilde rezervasyon sürecinin en başından itibaren göstermek zorunda kalacak. Ancak bagajsız seyahat etmeyi tercih eden yolculara daha ucuz bilet sunulmasına izin verilecek. Bu ücretler, AB genelinde tüketici hakları dernekleri tarafından geniş çapta eleştirilmiş ve 2024'te İspanya'nın düşük maliyetli havayollarına bu uygulamaları nedeniyle 179 milyon Avro para cezası kesmesiyle siyasi bir mücadeleye dönüşmüştü.
Aileler ve dezavantajlı gruplar için de önemli güvenceler getirildi. Havayolları, 14 yaşın altındaki çocuklara eşlik eden herhangi bir kişinin, engelli veya hareket kısıtlılığı olan yolcuların ve hamile kadınların, ek ücret ödemeden yan yana oturmasını sağlamak zorunda olacak. Ayrıca, havalimanı personelinin yetersizliği nedeniyle uçağı kaçıran engelli yolcuların tazminat, yeniden yönlendirme ve yardım talep etme hakkı da güvence altına alındı.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, anlaşmanın Avrupa genelinde hava yolcu haklarını güçlendireceğini ve hem tüketiciler hem de havayolları için daha fazla şeffaflık ve öngörülebilirlik getireceğini belirtti. AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas da reformun yolcular için olduğu kadar havayolları için de olumlu bir adım olduğunu vurgularken, Kıbrıs Ulaştırma Bakanı Alexis Vafeades, modernize edilen çerçevenin milyonlarca yolcu için adalet ve öngörülebilirlik sağlayacağını ifade etti.
