Avrupa Birliği, 1 Temmuz itibarıyla üçüncü ülkelerden gelen ve 150 euro altında değer taşıyan gönderilere ürün kategorisi başına 3 euro gümrük vergisi uygulamaya başlıyor. Bu düzenleme başta moda devi Shein ve uygun fiyatlı perakendeci Temu olmak üzere birçok büyük online satıcıyı doğrudan etkiliyor.
Yeni vergi, AB içindeki satıcılarla üçüncü ülke kökenli satıcılar arasındaki haksız rekabeti gidermek amacıyla getirildi. Ancak uygulamada şu an için öne çıkan iki şey var: bürokratik karmaşa ve sorumluluklar konusundaki belirsizlik.
Kıbrıs Gümrük Müdürlüğü, Cyprus Mail'e yaptığı açıklamada şu bilgiyi verdi: "Geçici verginin uygulanma gerekçesi, e-ticaretin hızla büyümesi ve düşük değerli gönderilerin mesafeli satışı nedeniyle AB ile üçüncü ülke satıcıları arasında oluşan haksız rekabeti düzeltmektir."
Avrupa Komisyonu'nun son verileri tabloyu net biçimde ortaya koyuyor: 2024 yılında AB'ye 150 euro altında değerle 4,6 milyar e-ticaret paketi girdi; bu rakam günde ortalama 12 milyon pakete karşılık geliyor.
Söz konusu gönderilerin yüzde 91'i Çin'den geldi; Kıbrıs da bu eğilimi paylaşıyor. Yerel kargo şirketi ACS'nin CEO'su Christoforos Potamitis, "En büyük hacim Çin'den geliyor, ardından İngiltere ve Amerika geliyor" dedi.
Şimdiye kadar 150 euro ve altındaki siparişler gümrük muafiyeti kapsamındaydı; bu eşiğin altındaki mallar herhangi bir gümrük vergisi ödenmeden AB'ye girebiliyordu. Yetkililer, bu uygulamanın tüketici riskleri, ciddi çevresel etkiler ve Avrupa merkezli işletmelere yönelik haksız rekabet gibi pek çok soruna zemin hazırladığını belirtiyor.
Gümrük muafiyeti eşiğinin kalıcı olarak kaldırılması iki yıl içinde yürürlüğe girecek. Brüksel bu tarihe kadar geçici bir önlem olarak 2028'e kadar tüm üçüncü ülke gönderilerine sabit 3 euro gümrük vergisi uygulamaya karar verdi. Gümrük Müdürlüğü, "2028 sonrasında gümrük veri merkezi tam olarak devreye girdiğinde tüm ithalatların tarife koduna göre beyan edilmesi ve standart AB gümrük tarifesi üzerinden vergilendirilmesi zorunlu hale gelecek" diye açıkladı.
Vergi nasıl uygulanacak?
Yeni vergi, üçüncü ülke perakendecilerinden yapılan 150 euro altındaki tüm siparişlere uygulanacak. Sipariş başına tek seferlik değil, her ürün kategorisi için ayrı ayrı hesaplanacak.
Bir AB kaynağı, "3 euro'luk vergi, bir gönderideki her farklı ürün için tarife başlığına göre ayrı ayrı uygulanacak" dedi. Buna göre bir paket bir çift kot pantolon ve iki çift keten pantolon içeriyorsa, farklı tarife alt başlıkları nedeniyle toplam 6 euro gümrük vergisi ödenmesi gerekecek.
Üstelik bu kadarla da kalmıyor. 3 euro'luk verginin yanı sıra Brüksel, Kasım ayından itibaren geçerli olmak üzere paket başına ek 2 euro işlem ücreti de getirdi.
Peki gümrük, gönderilerin değerini nasıl öğrenecek? ACS, "Bize paket içindeki malların değeri bildirilmiyor; yalnızca referans numarası ve alıcının bilgileri iletiliyor" dedi. Gümrük Müdürlüğü ise düşük değerli gönderilerin kargo şirketleri veya posta idaresinin gümrük acenteleri tarafından yapılan beyanlarla tanımlanacağını, verginin ise üye devletlerin gümrük idarelerince tahsil edileceğini açıkladı.
Müdürlük, "Teslimin kargo noktalarına yapılması durumunda vergi, Kıbrıs'a girişten teslim noktasına ulaşılmadan önce tahsil edilecek. Önemli olan şu: müşteri vergiyi ya sipariş sırasında ya da teslimattan önce ödeyecek" dedi.
Bu düzenleme pratikte ne anlam taşıyor?
ACS CEO'su Potamitis, bazı büyük ticaret şirketleriyle görüştüğünü belirterek "Shein ve Temu gibi satıcılar bile bu süreci tam olarak nasıl yöneteceklerini bilmiyor" dedi. Verginin alıcılara değil, göndericilere yansıyacağını düşündüğünü söyleyen Potamitis, bunun şimdilik bir varsayım olduğunu da vurguladı.
"Alıcıların etkileneceğini sanmıyorum; her şey göndericiler tarafından karşılanacak" diyen Potamitis, Temu ve Shein gibi platformların nasıl bir yol izleyeceğinin henüz netleşmediğini de kabul etti. "Şirketlerin önce biraz geri adım atıp paket sayısını kısmaya çalışacaklarını tahmin ediyorum" dedi.
Şu an için kesin olan bir şey var: 1 Temmuz'dan sonra Kıbrıs'a ulaşan her sipariş yeni düzenlemeden etkilenecek — sipariş tarihi ne olursa olsun. Gümrük Müdürlüğü, "Geçici 3 euro vergisinin uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen kritik etken, gönderinin Kıbrıs'a varış tarihidir" diye kesinleştirdi.
Öte yandan büyük platformlar için olası bir çözüm yolu da masada. Temu veya Shein gibi şirketler toplu ithalat yapıp vergiyi ödeyerek AB içinde depo kurduğunda, mallar "Avrupalı" sayılıyor ve yerel pazara vergi ödenmeden girebiliyor. Kıbrıs açısından bu özellikle önem taşıyor; zira bazı ithalatlar halihazırda Bulgaristan veya Yunanistan üzerinden gümrükleniyor. Ancak Gümrük Müdürlüğü bir noktanın altını çizdi: söz konusu depolar antrepo statüsünde işletilirse — yani mallar depodan çıkana kadar vergi ödenmezse — geçici 3 euro vergisi yine de uygulanacak; çünkü bu durumda satış, depo bir AB ülkesinde olsa dahi üçüncü ülkeden mesafeli satış sayılmaya devam edecek.
