ABD'de sosyal medya şirketlerini çocuklara zarar vermekle suçlayan dava dalgasının ilk iki davasında jüriler, Meta ve Alphabet'in Google'ını sorumlu buldu. Bu kararlar, ABD yasalarının teknoloji şirketlerine sağladığı yasal korumayı yeniden şekillendirebilecek bir temyiz sürecini başlatabilir.
California'da Los Angeles jürisi Çarşamba günü, küçük yaşta Instagram ve YouTube'a bağımlı hale geldiğini söyleyen genç bir kadının depresyon ve intihar düşünceleri nedeniyle Meta ve Google'ı sorumlu bularak toplam 6 milyon dolar tazminata hükmetti. Ayrı bir New Mexico davasında ise jüri Salı günü, şirketin ürünlerinin gençler için güvenli olduğu konusunda kullanıcıları yanılttığı ve platformlarında çocukların cinsel istismarına olanak sağladığı gerekçesiyle Meta'yı 375 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etti.
Bu kararlar, teknoloji şirketlerine dava açan davacıların uzun süredir aşmakta zorlandığı yasal kalkanı deldi: İletişim Ahlak Yasası'nın 230. Maddesi (Section 230). 1996 tarihli bu federal yasa, çevrimiçi platformları kullanıcı tarafından oluşturulan içerikler nedeniyle sorumluluktan genel olarak koruyordu. Her iki davada da davacılar, şirketlerin genç kullanıcılara içerikten ziyade platformların tasarım kararları yoluyla zarar verdiğini savunarak bu engeli aştı.
Nebraska Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde teknoloji ve hukuk kesişimini araştıran öğretim üyesi Gregory Dickinson, "Mahkemeler giderek artan şekilde platform işlevselliği veya platform davranışına ilişkin iddiaları, gerçekte üçüncü taraf ifadesi nedeniyle sorumluluk yükleyecek iddialardan ayırt etmeye çalışıyor" dedi.
Meta ve Google iddiaları reddederek gençleri korumak için adımlar attıklarını savundu.
Her iki davada da Meta, Section 230 tarafından korunduğunu ileri sürerek hakimden davayı reddetmesini istedi; Google da Los Angeles davasında aynı talepte bulundu. Hakimler bu argümanı reddederek davaların yargılamaya taşınabileceğine karar verdi.
Meta sözcüsü, şirketin her iki davada da temyize başvuracağını belirtmenin ötesinde yorum yapmaktan kaçındı. Google, Los Angeles davasında temyize başvuracağını açıkladı ancak yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Bu temyiz başvurularının neredeyse kesinlikle Section 230 üzerine yoğunlaşacağı ve geniş kapsamlı sonuçlar doğurabileceği öngörülüyor.
Meta, Google, Snapchat'in ana şirketi Snap Inc. ve TikTok'un ana şirketi ByteDance, tasarım tercihlerinin gençler ve çocuklar arasında ruh sağlığı krizine yol açtığı iddiasıyla hem eyalet hem federal mahkemelerde binlerce davayla karşı karşıya. 2.400'den fazla dava California federal mahkemesinde tek bir hakim önünde birleştirilirken, binlerce dava da California eyalet mahkemesinde birleştirilmiş durumda.
Hukuk uzmanları, mahkemelerin Section 230'un sorumluluk kalkanına daha dar bir bakış açısıyla yaklaştığını belirtiyor. Birçok alt mahkeme, şirketlerin platform tasarım tercihlerinin bu yasa tarafından korunmadığına hükmetti; ancak henüz hiçbir temyiz mahkemesi bu konuda karar vermedi. Diğer mahkemeleri bağlayıcı kararlar veren, alt derece mahkemeler değil temyiz mahkemeleridir.
Temyiz mahkemesinin Section 230 hakkındaki kararı sosyal medyanın ötesinde etkiler yaratabilir ve çocuklar tarafından kullanılan içeriklere ev sahipliği yapan diğer çevrimiçi platformlara karşı açılan davaları şekillendirebilir. Örneğin popüler oyun sitesi Roblox Corporation'a karşı federal mahkemede 130'dan fazla dava beklemede; bu davalarda şirket, kullanıcıları cinsel istismardan korumamakla suçlanıyor. Roblox iddiaları reddediyor.
Santa Clara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yüksek Teknoloji Hukuku Enstitüsü eş direktörü Eric Goldman, "Bence yargılanan sosyal medya değil, internetin kendisi" dedi. "Bu teoriler işe yararsa başka alanlarda da kullanılacaktır."
Her iki davadaki temyiz başvuruları önce eyalet düzeyindeki temyiz mahkemelerinde görülecek, ancak ardından daha üst mahkemelere taşınabilir.
ABD Yüksek Mahkemesi, Section 230'un kapsamına karar vermeye istekli olduğunu gösterdi. Mahkeme 2023'te Google'ın video paylaşım platformu YouTube'u içeren bir davayı dinledi, ancak sonuçta internet şirketlerine yönelik yasal korumalar hakkında karar vermekten kaçındı.
2024'te Yüksek Mahkeme, bir Teksaslı gencin Snapchat sahibi Snap'i reşit olmayan kullanıcıları cinsel avcılardan korumamakla suçlayan davasını yeniden canlandırma talebini reddetti. Ancak iki muhafazakâr yargıç — Clarence Thomas ve Neil Gorsuch — bu karara muhalefet şerhi düşerek konunun ele alınmasındaki gecikmelere dikkat çekti. Muhalefet şerhlerinde, "Sosyal medya platformları (Section) 230'u giderek artan şekilde hapisten çıkış kartı olarak kullanıyor" yazdılar.
Teknoloji şirketlerine karşı dava açan Tech Justice Law Project'in direktörü Meetali Jain, ABD Yüksek Mahkemesi'nin artık Section 230'un kapsamı hakkında görüş bildirmeye hazır olabileceğini düşündüğünü söyledi. Jain, "Kişisel olarak Yüksek Mahkeme'nin böyle bir davaya, doğru davaya hazır olduğunu düşünüyorum" dedi.
