Los Angeles'ta bir jüri, Meta ve Google'ı gençlere zararlı sosyal medya platformları tasarlamaktan ihmalkar buldu. Binlerce benzer dava için emsal teşkil edecek kararda toplam 6 milyon dolarlık tazminata hükmedildi.
Jüri, Meta'yı 4,2 milyon dolar, Google'ı ise 1,8 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etti. Bu tutarlar, yıllık sermaye harcaması 100 milyar doları aşan iki dev şirket için oldukça küçük kalıyor.
Los Angeles'taki dava, Kaliforniya eyalet mahkemelerinde birleştirilen binlerce benzer davanın emsal davası olarak görülüyor.
'HESAP SORMA ZAMANI GELDİ'
Dava, mahkeme süreci başladığında reşit olmayan ve mahkemede sadece ilk adı Kaley olarak bilinen 20 yaşındaki bir kadını kapsıyor. Kaley, küçük yaşta Google'ın YouTube'u ve Meta'nın Instagram'ına bağımlı hale geldiğini söyledi. Kullanıcıları sürekli yeni gönderilere bakmaya teşvik eden "sonsuz kaydırma" gibi dikkat çekici tasarım özellikleri bu bağımlılığa yol açtı.
Jüri, Google ve Meta'nın her iki uygulamanın tasarımında ihmalkar davrandığını ve tehlikeleri konusunda kullanıcıları uyarmadığını tespit etti.
Meta ve Google'ın ödemesi gereken tazminat: 3 milyon dolar telafi edici ve 3 milyon dolar cezai tazminat olmak üzere toplam 6 milyon dolar. Meta toplamın yüzde 70'inden, Google yüzde 30'undan sorumlu tutuldu.
Jüri, Meta'nın Instagram'ın tasarımında ve işletilmesinde ihmalkar davrandığına hükmetti. Meta'nın ihmali, 20 yaşındaki davacının zarar görmesinde "önemli bir etken" olarak değerlendirildi. Davacı, Instagram kullanımının ruh sağlığı sorunlarını körüklediğini belirtti.
Jüri ayrıca Meta'nın Instagram'ın tehlikeleri konusunda kullanıcıları yeterince uyarmadığına karar verdi.
Google da YouTube'un tasarımında ve işletilmesinde ihmalkar bulundu. Google'ın ihmali de davacının zarar görmesinde "önemli bir etken" olarak kabul edildi. Davacı, YouTube'un özelliklerinin depresyon ve kaygı bozukluğuna katkıda bulunduğunu söyledi. Jüri, Google'ın da kullanıcıları YouTube'un tehlikeleri hakkında yeterince uyarmadığına hükmetti.
Davacının baş avukatı yaptığı açıklamada, "Bugünkü karar bir jüriden tüm sektöre bir referandum niteliğindedir: Hesap sorma zamanı gelmiştir" dedi.
Meta ve Google kararı kabul etmiyor ve temyize gitmeyi planlıyor.
Meta'nın hisseleri yüzde 0,3 artışla, Google'ın ana şirketi Alphabet'in hisseleri ise yüzde 0,2 artışla kapandı.
ABD yasaları sosyal medya şirketlerini platformlarındaki içeriklerden kaynaklanan sorumluluktan güçlü biçimde koruyor. Ancak Los Angeles'taki davacı, içerik yerine platform tasarımına odaklandı.
Yatırım şirketi D.A. Davidson'dan teknoloji sektörü analisti Gil Luria, kararın Meta ve Google için bir "gerileme" olduğunu söyledi. Luria, "Bu süreç gelecek davalar ve temyiz başvurularıyla muhtemelen uzayacak, ancak sonunda bu şirketleri büyümeyi yavaşlatabilecek tüketici güvenlik önlemleri almaya zorlayabilir" dedi.
Snap ve TikTok da davanın diğer sanıkları arasındaydı. Her iki şirket de dava başlamadan önce davacıyla anlaşmaya vardı. Anlaşma şartları açıklanmadı.
ARTAN ELEŞTİRİLER
ABD'deki büyük teknoloji şirketleri son on yılda çocuk ve ergen güvenliği konusunda artan eleştirilerle karşı karşıya. Tartışma artık mahkemelere ve eyalet hükümetlerine taşındı. ABD Kongresi, sosyal medyayı düzenleyen kapsamlı bir yasa çıkarmayı reddetti.
Eyalet yasalarını takip eden tarafsız kuruluş Ulusal Eyalet Yasama Organları Konferansı'na göre, geçen yıl en az 20 eyalet sosyal medya kullanımı ve çocuklarla ilgili yasalar çıkardı.
Bu yasalar arasında okullarda cep telefonu kullanımını düzenleyen ve sosyal medya hesabı açmak için yaş doğrulaması gerektiren tasarılar yer alıyor. Meta ve Google gibi teknoloji şirketlerinin desteklediği bir ticaret birliği olan NetChoice, yaş doğrulama gereksinimlerini mahkemede geçersiz kılmaya çalışıyor.
ABD senatörleri Cumhuriyetçi Marsha Blackburn ve Demokrat Richard Blumenthal, kararın ardından yaptıkları açıklamalarda Kongre'yi sosyal medya şirketlerini çocuk güvenliğini gözeten platformlar tasarlamaya yönlendiren bir yasa çıkarmaya çağırdı.
Birçok eyalet ve okul bölgesinin teknoloji şirketlerine karşı açtığı ayrı bir sosyal medya bağımlılığı davası, bu yaz Kaliforniya Oakland'daki federal mahkemede görülecek.
Davaları yürüten avukatlardan Matthew Bergman, Temmuz ayında Los Angeles'ta başka bir eyalet davasının başlayacağını söyledi. Bu dava Instagram, YouTube, TikTok ve Snapchat'i kapsayacak.
Ayrı bir gelişmede, New Mexico'da bir jüri Salı günü Meta'nın eyalet yasasını ihlal ettiğine hükmetti. Eyalet başsavcısı, Meta'yı Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın güvenliği konusunda kullanıcıları yanılttığı ve bu platformlarda çocukların cinsel istismarına olanak sağladığı iddiasıyla dava açmıştı.
DAVA SÜRECİNDEKİ ARGÜMANLAR
Davacının avukatları, Meta ve Google'ın kasıtlı olarak çocukları hedef aldığını ve kârı güvenliğin önüne koyan kararlar aldığını kanıtlamaya çalıştı. Meta'nın avukatları, davacının çocukluk dönemindeki zor ev ortamını ruh sağlığı sorunlarının nedeni olarak öne sürdü. YouTube ise davacının platformu çok az kullandığını savundu.
Jüri üyeleri, Meta ve Google'ın genç kullanıcıları nasıl çekmeye çalıştığını ortaya koyan iç belgeleri inceledi. Geçen ay Meta CEO'su Mark Zuckerberg dahil üst düzey yöneticilerin ifade verdiği duruşmaları takip etti.
Zuckerberg'e, Meta içinden bazı kişilerin genç kızlara zararlı olabileceği uyarısında bulunduğu güzellik filtrelerine getirilen geçici yasağın kaldırılması kararı sorulduğunda, kullanıcıların kendilerini ifade etmelerine izin vermeyi tercih ettiğini söyledi. Zuckerberg, "Kanıtların insanların ifade özgürlüğünü kısıtlamayı destekleyecek kadar net olmadığını düşündüm" dedi.
İfade özgürlüğü ve içerik moderasyonunun şirketlerin kararlarındaki rolü, olası bir temyiz sürecinde önemli bir yer tutacak.
