ABD kuvvetleri pazar günü İran bayraklı Touska konteyner gemisine el koydu. Denizcilik güvenlik kaynakları pazartesi günü yaptığı açıklamada, geminin Washington'ın askeri amaçlı da kullanılabileceğini değerlendirdiği çift kullanımlı malzemeler taşıdığını bildirdi.
ABD yaptırımlarına maruz kalan İran İslam Cumhuriyeti Denizcilik Hatları (IRISL) grubuna ait küçük konteyner gemisi, pazar günü İran'ın Çabahar Limanı açıklarında Umman Körfezi'nde durduruldu. Marine Traffic platformundaki gemi takip verilerine göre geminin son konumu TSİ 16:08'de bildirildi.
ABD Merkez Komutanlığı, Touska mürettebatının altı saat boyunca tekrarlanan uyarılara uymadığını ve geminin ABD ablukasını ihlal ettiğini açıkladı.
Kimliğini açıklamak istemeyen güvenlik kaynakları, ilk değerlendirmelerine göre geminin Asya'dan yaptığı sefer sırasında çift kullanımlı malzeme taşıma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti.
Kaynaklardan biri, geminin daha önce de çift kullanımlı malzeme taşıdığını söyledi.
Kaynaklar malzemelerin ayrıntılarına girmedi. ABD Merkez Komutanlığı daha önce metaller, borular ve elektronik bileşenleri hem askeri hem de endüstriyel amaçlı kullanılabilecek ve el konulabilecek malzemeler arasında sıralamıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı salı günü ABD kuvvetlerinin İran kıyıları yakınında ticari bir gemiye saldırdığını belirterek olayı "uluslararası hukukun yasadışı ihlali" olarak kınadı.
İran, geminin, denizcilerin ve ailelerinin derhal serbest bırakılmasını talep etti. Bakanlık, olayın bu ay varılan ateşkesi ihlal ettiğini vurgulayarak Washington'ı olası tırmanmadan sorumlu tutacağını bildirdi.
İran ordusu, geminin Çin'den geldiğini açıklayarak ABD'yi "silahlı korsanlık" ile suçladı. Ordu, ABD kuvvetlerine karşı müdahaleye hazır olduklarını ancak gemide mürettebat ailelerinin bulunması nedeniyle kısıtlı kaldıklarını ifade etti.
Washington, 2019 yılı sonunda IRISL'e yaptırım uygulamış ve şirketi "İran'ın silah yayılımcıları ve tedarik ajanlarının tercih ettiği denizcilik hattı" olarak nitelendirmişti. Bu kapsamda İran'ın balistik füze programına yönelik malzeme taşımacılığı da yer alıyordu.
Kaynaklardan biri, Touska mürettebatının İranlı bir kaptan ve İranlı personelden oluştuğunu, ancak tüm mürettebatın İran vatandaşı olup olmadığının net olmadığını belirtti.
Diğer iki kaynak, IRISL gemilerinin Devrim Muhafızları'nın kontrolünde olduğunu ve mürettebatın genellikle İranlılardan oluştuğunu, bazen Pakistanlı denizcilerin de görev aldığını ekledi.
Veri analiz şirketi SynMax'ın uydu analizlerine göre gemi, 25 Mart'ta Şanghay'ın kuzeyindeki Çin'in Taicang Limanı'nda tespit edildi ve 29-30 Mart'ta Çin'in güneyindeki Gaolan Limanı'na ulaştı.
SynMax analizine göre gemi Gaolan'da konteyner yükledi, ardından 11-12 Nisan'da Malezya'daki Port Klang demir yerinde durarak ek konteyner aldı.
Gemi, pazar günü Umman Körfezi'ne ulaştığında üzerinde konteyner yüklüydü.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü pazartesi günü ABD'nin İran bayraklı kargo gemisini "zorla durdurması" konusunda endişelerini dile getirerek ilgili tarafları ateşkes anlaşmasına sorumlu bir şekilde uymaya çağırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü Truth Social platformundaki paylaşımında Touska'nın "geçmişteki yasadışı faaliyetleri" nedeniyle ABD yaptırımları altında olduğunu belirterek ABD kuvvetlerinin "gemide ne olduğunu incelediğini" söyledi.
ABD ordusu perşembe günü İran'a yönelik deniz ablukasını genişleterek kaçak sayılan kargoları da kapsama aldı. ABD donanması yayımladığı uyarıda, İran topraklarına ulaşmaya çalışan tüm gemilerin "arama ve ziyaret hakkına tabi olacağını" bildirdi.
