Avrupa Merkez Bankası (AMB), Mayıs 2026 finansal istikrar raporunu Çarşamba günü yayımladı. Rapor, büyük bir jeoekonomik şokun yaşandığı ortamda finansal istikrar kırılganlıklarının yüksek seviyede kalmaya devam ettiğini ortaya koydu.
AMB'ye göre euro bölgesinin görünümünü şu anda jeoekonomik stres ve büyük enerji arz kesintileri şekillendiriyor. Bu sürecin ne kadar şiddetli olacağı ve ne kadar süreceği ise hâlâ büyük belirsizlik taşıyor.
AMB Başkan Yardımcısı Luis de Guindos, "Mevcut enerji arz şoku, enflasyonda yukarı yönlü, ekonomik büyümede ise aşağı yönlü riskler oluşturuyor" dedi.
De Guindos sözlerine şöyle devam etti: "Bu durum piyasa oynaklığını artırabilir ve zayıf ekonomik büyüme ortamında finansman maliyetleri yükselirken borç ödeme kapasitelerini zorlayabilir."
Küresel finansal sistem 2026 yılına güçlü bir dayanıklılıkla girmişti; ancak şu anda Ortadoğu'daki savaşın tetiklediği büyük bir şokla karşı karşıya.
Uluslararası iş birliği ve küresel ticaret konusundaki süregelen belirsizlik bu akut stresi daha da artırıyor.
Bunun yanı sıra karmaşık jeopolitik ortamda kritik altyapılara yönelik siber güvenlik riskleri ve hibrit tehditler de yükselişte.
Finansal piyasalar bu bozulmalara uyum sağlıyor; ancak hisse senedi değerlemeleri tarihsel standartlara göre hâlâ yüksek seyrederken şirket tahvili risk primleri küresel düzeyde düşük kalmaya devam ediyor.
Piyasa güveninin bozulma riski önemli bir düzeyde. Mali, jeopolitik ve makro-finansal gelişmelerle bağlantılı aşağı yönlü risklerin hafife alındığı değerlendiriliyor.
Bu zorlu ortamda mali genişleme, yüksek borçlu bazı euro bölgesi ülkelerinin kamu maliyesine ek yük getirebilir ve ülke risk primlerinin yeniden fiyatlanmasına yol açabilir.
Banka dışı finansal kuruluşlar dayanıklılığını koruyor; ancak geniş çaplı piyasa düşüşlerinden kaynaklanan önemli risklerle karşı karşıya.
Yüksek portföy değerlemeleri, düşük likidite tamponları ve yoğunlaşmış bilanço pozisyonlarının bir araya gelmesi, daha geniş piyasa stresini artırabilecek zorunlu varlık satışları riskini yükseltiyor.
Ayrıca şeffaf olmayan ve birbirine bağlı özel piyasalar, özellikle ABD kaynaklı olası yayılma riskleri nedeniyle yakından izlenmeyi gerektiriyor.
Euro bölgesi bankaları son dönemdeki belirsizlik dalgalarını güçlü kârlılık ve yeterli sermaye ve likidite tamponları sayesinde başarıyla yönetti.
Ancak fonlama yapılarındaki banka dışı kaynaklara bağımlılık, piyasa koşullarının dalgalanması halinde bu kurumları likidite ve fonlama risklerine açık hale getirebilir.
Makro-finansal koşullar önemli ölçüde kötüleşirse, özellikle enerjiye, ticarete ve faiz oranlarına duyarlı firmalar başta olmak üzere bankaların varlık kalitesi bozulabilir.
Bu gelişmeler yaşam maliyeti baskıları veya kötüleşen işgücü piyasası koşulları yoluyla hanehalkı üzerinde zincirleme etkiler yaratabilir.
AMB, istikrarı korumak için makroihtiyati otoritelerin mevcut sermaye tamponu gereksinimlerini ve borçluya yönelik tedbirleri sürdürmesi gerektiğini öne sürdü.
Banka dışı finansal aracılık sektöründeki kalıcı kaldıraç ve likidite kırılganlıkları kapsamlı bir politika yanıtı gerektiriyor.
Son olarak AMB, Avrupa Birliği'nin tasarruf ve yatırım birliği konusundaki ilerlemenin hızlandırılmasının rekabet gücü ve büyümeyi desteklemek ve aynı zamanda finansal sistemi korumak için zorunlu olduğunu vurguladı.
