BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Kıbrıs ziyaretinde büyük sürprizler yaşanmadı. Guterres ne yeni bir 5+1 konferansı için tarih verdi ne de Kıbrıs sürecinin farklı bir yönde ilerleyeceğine dair bir işaret sundu.
Yine de ziyaret, birçok nedenden ötürü önemliydi. Sadece 16 yıl aradan sonra bir BM Genel Sekreteri'nin adaya ilk ziyareti olması değil, aynı zamanda BM'nin, görev süresi Aralık ayında sona erecek olan Guterres döneminde ciddi bir son çaba göstermeye hazır olduğunu ortaya koyması açısından da kritikti.
Guterres, Kıbrıs'ta her iki tarafın da yeni bir konferansa hazır olduğunu, üç garantör ülkenin de buna dahil olduğunu, yani aslında Türkiye'nin de bu konuda mutabık olduğunu söyledi. Bu, Ankara'nın tutumunda belirgin bir değişiklik ancak bunun neye varacağı henüz net değil. Türkiye, Temmuz 2017'deki Crans-Montana görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından yaklaşık on yıldır görüşmeler için tek yolun iki devletli çözüm olduğunda ısrar ediyordu.
Genel Sekreter, bu konuyu ele alış biçimiyle takdiri hak ediyor. Ziyareti sadece iki hafta önce duyuruldu ve Eylül ayında New York'taki BM Genel Kurulu sırasında liderlerle olası bir görüşme yapılacağına dair yaz boyunca süren spekülasyonlara ve gösterişli açıklamalara son verdi. Guterres, o hafta Kıbrıs'ın gündeminde olmayacağını açıkça belirtmişti.
Mütevazı yaklaşımı aynı zamanda, iki lidere başka bir yerde kendisiyle görüşmeleri için davetiye gönderilmesinden önce yaşanan kaçınılmaz tantana ve söylemlere de son verdi. Bu tür davetiyelerin ardından genellikle haftalar süren ve önceden belirlenen kırmızı çizgilerle atmosferin bozulduğu bir süreç yaşanırdı.
Guterres geldi, liderleri aynı odaya soktu, bir şekilde Türkiye'yi de ikna etti ve ardından yeni bir 5+1 konferansının şartlarını belirledi. Bu şartlar şunlar: güven artırıcı önlemler konusunda hazırlık, yöntem konusunda hazırlık ve esas konularda hazırlık. Guterres, sonuç alınamayan daha fazla 5+1 toplantısı yapmak istemiyor.
BM Genel Sekreteri, yeterli hazırlık için neyi referans aldığını, yani bir konferansı toplamak için ne görmesi gerektiğini söylemedi. Ancak toplantının ardından KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, önümüzdeki günlerde sızacağı kesin olan bir yol haritası gördüğünü ima etti.
Ayrıca, Guterres'in ziyaretinden önce, spekülasyonların ortasında, bazı konuların taraflardan biri tarafından farklı yorumlanmaya açık bırakılabileceği endişeleri vardı.
Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, toplantı sonrası yaptığı açıklamalarda, müzakere çerçevesinin Crans-Montana'da "kesintiye uğrayan" çerçeve olması gerektiğini öne sürdü. Bu, 2017'den bu yana Rum tarafının uzun süredir devam eden talebiydi.
Cumhurbaşkanı ayrıca, kamuoyuna açıklanmayan güven artırıcı önlemlerin 5+1 konferansı için mutlaka bir ön koşul olmadığını belirtti. Bu, Guterres'in en önemli üç talebi arasında özellikle güven artırıcı önlemlere yer vermesi ve daha fazla geçiş noktasının açılması için başarısız bir şekilde çaba göstermesi açısından ilginçti. Buna karşılık Erhürman, açıklamalarında güven artırıcı önlemlere büyük önem verdi.
Guterres yeni bir 5+1 konferansı için herhangi bir son tarih belirlememiş olsa da, Aralık ayında BM'den ayrılacak olması nedeniyle fiilen bir geri sayım başlatmış oldu. Ziyareti, ilerleme olmasa bile en azından bir ölçüde ivme kazandırdı. Bu fırsattan ne çıkacağı ise henüz belli değil.
