Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs'a yaptığı ilk ziyaretin ardından düzenlediği basın toplantısında önemli açıklamalarda bulundu. Guterres, Kıbrıslılardan gelen sıcak karşılama için teşekkür ederek, adanın olağanüstü tarihi, zengin kültürü ve dayanıklılığına dikkat çekti.
Genel Sekreter, Kıbrıs'ın mevcut güzelliği ve potansiyelinin, acı dolu geçmişin izleriyle bir arada var olduğunu belirterek, ziyareti sırasında her ikisini de gördüğünü ifade etti. Ancak en önemlisi, Kıbrıslıların daha barışçıl ve ortak bir gelecek inşa etme konusundaki derin arzusuna tanıklık ettiğini söyledi.
Guterres, görevinin ilk günlerinden itibaren BM parametreleri doğrultusunda, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklerin Kıbrıs sorununa kapsamlı ve sürdürülebilir bir çözüm bulma çabalarına yardımcı olmak için iyi niyet girişimleri yürüttüğünü hatırlattı. Bu kapsamda 2017'de Cenevre ve Crans Montana'da, 2019'da Berlin'de, 2021'de Cenevre'de ve 2024-2025'te New York ve Cenevre'de bir araya gelindiğini belirtti.
Genel Sekreter, Kıbrıs'a gelerek Kıbrıs halkının çözüm arayışına tam desteğini ifade etmenin görevi olduğunu vurguladı. "Şu an, güveni yeniden inşa etmek için tüm çabaların gösterilmesi gereken an" diyen Guterres, tüm Kıbrıslıların günlük yaşamında fark yaratabilecek güven artırıcı önlemleri tanımlama ve uygulama çabalarının iki katına çıkarılmasının önemine dikkat çekti.
Guterres, iki lidere bu çabaları yoğunlaştırma çağrısı yaparken, Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in geçmiş BM çabaları ve Kıbrıslılardan doğrudan duydukları üzerine taraflarla çalıştığını aktardı. Ziyareti boyunca birçok Kıbrıslıyı dinleme fırsatı bulduğunu belirten Guterres, "Mesajları netti. İlerleme istiyorlar. Liderlerinin tavizler vermesini ve Kıbrıs sorununun çözümü için son mili yürümelerini istiyorlar" dedi.
Guterres, hem ayrı ayrı hem de birlikte yaptığı görüşmelerde, Kıbrıslı Türk lider Erhürman ve Kıbrıslı Rum lider Christodoulides'in kendisine, Kişisel Temsilcisi ile ciddiyetle çalışmaya devam etme kararlılığı konusunda güvence verdiklerini söyledi. Görüşmeler sonucunda, yeterli hazırlık yapıldıktan sonra yeni bir 5+1 toplantısı düzenlemeye karar verdiğini açıkladı. Bu hazırlıkların güven artırıcı önlemler, metodoloji ve içerik üzerine olacağını ve halihazırda sağlanan yakınlaşmaların dikkate alınacağını belirtti.
Sahadaki duruma ilişkin olarak Guterres, BM Barış Gücü'nün (UNFICYP) tampon bölge ve BM tarafından belirlenen ateşkes hatlarındaki yetkisine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Altmış yılı aşkın süredir UNFICYP'in hassas bir ortamda sükunet ve istikrarın korunmasına yardımcı olduğunu hatırlatan Guterres, etkinliğinin tüm tarafların işbirliğine bağlı olduğunu söyledi.
Genel Sekreter, Kayıp Şahıslar Komitesi'nin çalışmalarından ve tüm kayıp kişilerin ailelerinin endişelerine yanıt verme konusundaki olağanüstü iki toplumlu çabalardan etkilendiğini ifade etti. Ayrıca siyasi süreçle sıradan vatandaşlar arasında köprü kuran ve pratik çözümler bulan iki toplumlu Teknik Komiteler'in çalışmalarından da etkilendiğini belirtti.
Uluslararası toplumun Kıbrıs sorununda önemli bir rolü olduğunu vurgulayan Guterres, özellikle üç garantör ülke olan Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık'ın sürekli desteğine güvendiğini söyledi. UNFICYP ve İyi Niyet Misyonu personelinin barış, istikrar ve barışçıl çözüm umutlarını ilerletmede kritik roller oynadığını belirterek, kendilerine şükranlarını sundu.
Guterres, "BM barışı dayatamaz. Ancak çok açık olayım: BM, ada ve geniş bölge için bu kritik anda Kıbrıs halkını desteklemeye tamamen kararlıdır" diyerek sözlerini noktaladı.
Soru-Cevap Bölümü:
Soru: Sayın Genel Sekreter, BM Güvenlik Konseyi ve BM çerçevesine olan kararlı bağlılığınız göz önüne alındığında, sürecin kabulüne yönelik yeni ve genişletilmiş bir içerik adımı düşündünüz mü ve bu çaba ve son tarihlerde ne görüyorsunuz?
Genel Sekreter: Şunu söylemeliyim ki, her iki tarafın ve garantörlerin, yeterli hazırlıkla bir 5+1 toplantısına gitme konusunda mutabakatı var. Hazırlık, güven artırıcı önlemler, metodoloji ve içerik üzerine olacak çünkü sonuçsuz 5+1 toplantıları daha fazla istemiyorum. Çözüme giden yolu açmak için başarılı bir 5+1 toplantısı istiyorum.
Soru: Peki son tarih hakkında?
Genel Sekreter: Son tarih belirlenmedi, mümkün olduğunca hızlı ve etkili bir şekilde birlikte çalışacağız.
Soru: Sayın Genel Sekreter, yeni bir konferans için metodolojik ve içerik çalışmalarının devam edeceğini söylüyorsunuz. Bunu nasıl yorumlamalıyız? Eylül ayındaki düzenli toplantılarda bu çabalar doğrultusunda yeni bir girişim bekleyebilir miyiz?
Genel Sekreter: Liderler Haftası için Kıbrıs konulu bir toplantı planlanmamıştır. Şu anda tüm çabalarımızı, Kıbrıs'taki iki tarafla ve garantörlerle ortak çalışmamıza odaklıyoruz ki kararlı bir şekilde çözüme doğru ilerleyebilelim.
Soru: Çok teşekkürler. Sayın Genel Sekreter, dünkü konuşmanızda belirttiğiniz gibi, dünyamızın bu bölgesinde hiçbir şey izole değil. Her şey birbiriyle bağlantılı. Bir çözüme ulaşmanın faydalarının Kıbrıslılar için olduğu açık. Peki bu, daha geniş bölge, garantörler ve hatta doğudaki komşular için ne kadar önemli olurdu?
Genel Sekreter: Bu, önemli jeopolitik hareketliliklere tanıklık ettiğimiz bir bölge. Sonu gelmeyen birçok çatışmanın devam ettiği ve çatışmaların nasıl büyüyebileceğini gördüğümüz bir bölge. Bu nedenle, Kıbrıs'ta bir çözümün, yalnızca Kıbrıs halkının çıkarlarını ve barışını korumak için değil, aynı zamanda tehlikeli bir şekilde istikrarsızlaşan bir bölgede bir istikrar unsuru olarak da kesinlikle hayati olduğuna inanıyorum.
