Kıbrıs’ta müzakerelerin yeniden başlaması girişimi, BM Genel Sekreteri’nin yeni bir girişiminin başarısız olması halinde “büyük zarar” görme riskiyle karşı karşıya. Bunu BM Genel Sekreteri Özel Temsilcisi María Ángela Olgín, Sunday Mail’e verdiği röportajda dile getirdi. Politis gazetesine verdiği röportajda ise iki liderin müzakerelerin yeniden başlaması için çerçeve oluşturacak net bir süreç, takvim, gündem ve çıkmazları aşma mekanizmaları üzerinde anlaşması gerektiğini vurguladı.
Sunday Mail röportajında Olgín, yeni bir başarısızlığın Kıbrıs sorununu çözme umuduna ciddi etkileri olacağını, “büyük zarar” doğuracağını belirtti. Mevcut girişim sürecin yeniden başlaması için önemli bir fırsat ve kaybı çabaları daha da zorlaştıracak.
“Bu yüzden BM Genel Sekreteri, iyi bir hazırlık olmadan 5+1 toplantısına gitmek istemiyor. Bu kez işler farklı olmalı, çünkü her başarısız toplantı taraflar arasındaki farkları daha da artırdı” diye kaydetti.
Olgín, dönüşümlü başkanlık çıkmazından çıkış için öneri olarak müzakerelere koşulsuz başlanmasını, bu konunun gündemin ilk maddesi olarak ele alınmasını savundu. Böylece aylarca süren görüşmelerden önce temel anlaşmazlık konularından biri olup anlaşma sağlanıp sağlanamayacağı baştan test edilecek.
Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’in geçen eylülde gündeme getirdiği 19 öneriye ilişkin Olgín, Sunday Mail’e yazılı belge kendisine sunulmadığını söyledi.
Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman’ın önerdiği metodoloji hakkında “Tufan’ın metodoloji dediği şey metodoloji değil” dedi. Metodolojinin bir anlaşmanın prosedürel adımlarını, takvimini, gündemini ve çıkmaz çıkması halinde ne olacağını kapsadığını açıkladı.
Politis’e verdiği röportajda Özel Temsilci, iki liderin somut müzakerelerden önce net bir süreç üzerinde anlaşması gerektiğini vurguladı. Bu sürecin belirli bir takvim, mutabık kalınmış gündem ve olası çıkmazları aşmaya izin veren mekanizmaları içermesi gerekiyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Cran Montana’da sunduğu altı noktaya değinen Olgín, bunların gündemin temeli olabileceğini söyledi. “Mükemmel gündem altı noktadır. İstediğiniz gibi söyleyin” dedi.
BM’nin 2015-2017 ve Cran Montana’daki müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaları kaydeden belgesi hakkında sorulduğunda Olgín, müzakereler başlamadan önce iki lidere vermeyi düşünmediğini açıkladı. Belgenin içeriği etrafında anlaşmazlıkların önceki BM belgelerinde olduğu gibi gerilimi yeniden alevlendirebileceğini önlemek istiyor.
Olgín ayrıca iç siyasetin Kıbrıs sorununu çözme çabalarının en büyük engellerinden biri olduğunu kabul etti, seçim yarışları ve siyasi çıkarların karar alma kapasitesini etkilediğini belirtti. Siyasi iradenin eksik olup olmadığı sorusuna evet cevabı verdi ve bunun tüm tarafları ilgilendirdiğini açıkladı.
Bu bağlamda Rumların ilerleme sağlayabilmesi için cumhurbaşkanlığı seçimlerini küçük bir erteleme bile düşünebileceği ihtimaline değindi.
Özel Temsilci, geçmişin yükünün iki toplumu ve çözüm çabalarını hâlâ etkilediğini vurguladı. İki lidere temel soru olarak, Cran Montana’da masada olan güçlü bir federasyona dönüş isteyip istemediklerini sordu.
“Hedef limanınız hangisi? Son varış noktanızı biliyorsanız içeri girmek çok daha kolay. Bu tartışma iki lider tarafından yapılmalı” diye kaydetti, arzu edilen sonuç konusunda ortak anlayışın önemini vurguladı.
Kolombiya’daki barış çabalarındaki deneyimine atıfta bulunarak, acı geçmişe rağmen geleceğe ve gelecek nesillere odaklanmanın gerekli olduğunu belirtti. “Saflıkla konuşmak istemem, geçmişin ne kadar zor olduğunu biliyorum. Ama bazen, bu geçmişle bile, hayatın farklı olması gerektiğini düşünmelisin. Ben oğlum için ama kendim için de farklı bir ülke istedim” dedi.
Son olarak Olgín, bölgesel gelişmelerin Kıbrıs sorununu daha da karmaşık hale getirdiğini, daha fazla aktörün kendi çıkarlarıyla dahil olduğunu ve bazılarının mevcut statükonun korunmasını tercih edebileceğini kaydetti. Bununla birlikte mevcut fırsat penceresinin kullanılması gerektiğini ifade etti ve yeni girişimin başarısızlığının müzakerelerin yeniden başlaması umudu için önemli bir maliyet doğuracağı konusunda uyardı.
