Birleşmiş Milletler, Kıbrıs'ın Imagine iki toplumlu barış eğitim programı etrafındaki engeller nedeniyle uluslararası hukuku ihlal etme riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Üç BM Özel Raportörü, programdaki gecikmeler, siyasi müdahaleler ve kuzeydeki katılımın askıya alınması konusunda endişelerini dile getirdi.
Salı günü kamuoyuyla paylaşılan mektuplarda, bağımsız uzmanlar hem Kıbrıs Cumhuriyeti'ne hem de kuzeydeki yetkililere programı yeniden hayata geçirmeleri ve korumaları çağrısında bulundu. Uzmanlar Imagine'i "Kıbrıs'ta iki toplum arasında sistematik olarak güven inşa eden tek operasyonel mekanizma" olarak nitelendirdi.
Özel raportörler Bernard Duhaime, Alexandra Xanthaki ve Farida Shaheed tarafından imzalanan mektuplar, her iki tarafın da barış inşası ve uzlaşma çabalarını baltaladığını belirttikleri ayrı eylemlerine odaklanıyor.
Mektupların özetlerine göre, BM raporlama sistemi üzerinden yayımlanmadan önce 60 gün cevap verme süresi tanınmasına rağmen ne Kıbrıs Cumhuriyeti ne de kuzey, pazartesi gününe kadar kamuya açık bir yanıt sunmadı.
Kıbrıs Cumhuriyeti'ne gönderilen mektup, okulların Imagine etkinliklerine katılımını yetkilendiren eğitim bakanlığı genelgesinin gecikmeli çıkarılmasına ve programı hedef alan kamuoyu kampanyalarına odaklandı.
Genelge, eğitim yılının yarısında, 18 Şubat'ta yayımlandı. Bu durum, programın 2016'da kurulmasından bu yana ilk kez genelgenin okul yılının başlamasından önce dağıtılmadığı anlamına geliyor.
Raportörler, medya kuruluşlarının, siyasi partilerin, milletvekillerinin ve milliyetçi grupların özellikle öğrencilerin kuzeye yaptığı ziyaretler konusunda "bölücü söylem ve yanlış bilgilendirme" yaydığına dair bilgi aldıklarını belirtti. Bu durum, okulları planlanan iki toplumlu etkinliklerden çekilmeye iten bir "korku iklimi" yarattı.
Uzmanlar, Kıbrıs Cumhuriyeti'nden gecikmenin nedenlerini açıklamasını, yanlış bilgilendirmeyle mücadele için alınan önlemleri özetlemesini ve eğitim teknik komitesi tarafından 2017'de yayımlanan tavsiyelerin uygulanmasına ilişkin güncelleme sağlamasını istedi.
Kuzeye gönderilen ayrı mektup ise Ekim 2022'den bu yana Kıbrıslı Türk okullarında programın askıya alınmasını ele aldı. Katılım, "egemen eşitlik" ve "iki ayrı devlet" politikalarına dayanan bir genelgeyle durdurulmuştu.
Raportörler, BM Güvenlik Konseyi'nin ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in barış eğitim girişimlerinde işbirliği yapılması yönündeki defalarca yapılan çağrılarına rağmen askıya almanın "projenin yürütülmesini önemli ölçüde engellediğini" söyledi.
Kuzeydeki yetkililerden, askıya almanın gözden geçirilip geçirilmediğini açıklamaları ve gelecekteki insan hakları ihlallerini önlemek için eğitim ve kurumsal reform alanında alınan önlemleri anlatmaları istendi.
Uzmanlar, konuyu daha geniş bir uluslararası insan hakları ve barış inşası bağlamına oturttu. Eğitim sistemlerinin ve kamuoyu söyleminin uzlaşmaya katkıda bulunabileceğini ya da bölünmeyi derinleştirebileceğini vurguladılar.
Raportörler "Eğitim alanındaki önlemler diyalog, demokratik vatandaşlık ve insan haklarına saygıyı beslemeye yardımcı olmalıdır" ifadelerini kullandı.
Uzmanlar ayrıca "eylem veya ihmal yoluyla bu konularda ihmal göstermenin, devletin uluslararası hukuku ihlal etmesine yol açabileceği" uyarısında bulundu.
Imagine programı 2016'da kuruldu ve bir yıl sonra her iki toplum liderinin mutabakatıyla iki toplumlu eğitim teknik komitesinin himayesine resmi olarak alındı.
BM uzmanlarına göre, programa şimdiye kadar 8.000'den fazla öğrenci ve 2.600 öğretmen katıldı.
BM Güvenlik Konseyi, girişimi defalarca önemli bir güven artırıcı önlem olarak nitelendirdi. Bu yıl kabul edilen 2815 sayılı Karar'da da her iki tarafa barış eğitim çabalarını güçlendirme çağrısında bulunuldu.
