Her yıl Kıbrıs'ın dört bir yanında binlerce gönüllü eldiven takıp çöp torbalarıyla plajlara, ormanlara, parklara ve mahallelere çıkıyor. Her seferinde tonlarca atık topluyorlar. Bu tablo, sivil toplumun hem güçlü bir sorumluluk duygusuna hem de çevre bilincine sahip olduğunu gösteriyor. Ancak yalnızca rakamlara bakarsak bu çabanın asıl anlamını kaçırırız. Let's Do It! Cyprus kampanyasının bugüne kadar harekete geçirdiği 350.000'den fazla katılımcı bunun en çarpıcı örneklerinden biri.
Amacımız daha verimli çöp toplamak değil. Asıl hedefimiz, çöp atmayan bir nesil yetiştirmek.
Bu zihniyet değişimi soyut açıklamalarla değil, yaşayarak öğrenmeyle gerçekleşiyor. Bir çocuk yerden plastik bir şişe aldığında ve çevresinin hemen değiştiğini gördüğünde, bu ders kalıcı oluyor. Bu eğitim yaklaşımı Japonya ve İskandinav bölgesi gibi yerlerde onlarca yıldır benimseniyor. Bu ülkelerde kamusal alanların korunması okul hayatının bir parçası ve böylece ortak yurttaşlık sorumluluğu çocuklara erken yaşta kazandırılıyor. Bugün çocuklarımıza sistemli biçimde yatırım yaparsak, 2050 yılında 30 yaşındaki bir yurttaşın doğaya saygı konusunda ders almasına gerek kalmayacak. Ormana kaçak olarak inşaat molozu dökmek ya da plaja plastik bırakmak akla bile gelmeyecek.
Ancak gerçekçi olmalıyız: gönüllü temizlik etkinlikleri sihirli bir çözüm değil. Hantal atıkların ve inşaat molozlarının denetimsiz biçimde dökülmesi hâlâ yaygın. Yapısal boşlukları sürekli gönüllülerle dolduramayız. Yeterli kaynak ya da yaptırım olmadan da yerel toplulukların denetimsiz davranışlarla tek başına mücadele etmesini bekleyemeyiz. Bu nedenle devlet, ara sıra yapılan destekten öteye geçmeli ve ölçülebilir sonuçlar üreten çevre sivil toplum kuruluşlarına kurumsal bir finansman sağlamalı. Aynı şekilde iş dünyası, Kurumsal Sosyal Sorumluluğu (KSS) kısa süreli bir halkla ilişkiler çalışması olarak görmeyi bırakmalı. Bunu toplumlarımız için stratejik ve uzun vadeli bir yatırım olarak ele almalı.
Yeni bir çevre kültürü oluşturmak, sektörler arası güçlü bir birliktelik gerektiriyor. Devlet, yerel belediyeler, eğitim kurumları, iş dünyası ve sivil toplum birlikte hareket etmeli. Okullar uygulamalı çevre eğitimi verdiğinde, belediyeler gerekli atık altyapısını sağladığında ve şirketler anlamlı destek sunduğunda gönüllülük yıllık bir etkinlik olmaktan çıkar ve kalıcı bir toplumsal değişimin katalizörüne dönüşür.
Kamusal alan “hiç kimseye” ait değil. Hepimize ait. Bu yılki Temizlik Haftası (26 Ekim-2 Kasım 2026), çevreye sahip çıkmanın soyut bir ideal değil, her gün verilen bir tercih olduğunu göstermek için önemli bir fırsat sunuyor. Sonuçta çevremizin geleceği gerçekten de elimizde.
Yazar Ileana Nicholson, Together Cyprus adlı sivil toplum kuruluşunun icra direktörü.
