Kıbrıs'ın dört bir yanında her yıl binlerce gönüllü eldiven takıyor, çöp torbalarını alıyor ve plajlara, ormanlara, parklara ve mahallelere çıkıyor. Her seferinde tonlarca atık toplayan bu gönüllüler, sivil toplumun güçlü bir sorumluluk duygusu ve çevre bilinci taşıdığını gösteriyor. Ancak yalnızca rakamlara odaklanırsak, örneğin Let's Do It! Cyprus kampanyasıyla bugüne kadar harekete geçirilen 350.000'den fazla katılımcıya bakarsak, bu çabanın asıl anlamını kaçırmış oluruz.
Amacımız çöp toplamada daha verimli olmak değil, baştan çöp atmayan bir nesil yetiştirmek.
Bu zihniyet değişimi soyut açıklamalarla değil, yaşayarak öğrenmeyle gerçekleşir. Bir çocuk plastik bir şişeyi yerden alıp çevresinin birkaç dakika içinde değiştiğini gördüğünde, bu ders içselleşir.
Bu eğitim yaklaşımı Japonya'da ve İskandinav bölgesinde on yıllardır benimseniyor. Bu ülkelerde kamusal alanların korunması okul hayatının bir parçası ve böylece çocuklara ortak yurttaşlık sorumluluğu kazandırılıyor. Bugün çocuklara sistemli biçimde yatırım yaparsak, 2050'de 30 yaşındaki bir yurttaşın doğaya saygı konusunda kimseden ders almasına gerek kalmayacak. Bir ormana inşaat atığı dökmek ya da bir plaja plastik bırakmak, o zaman akla bile gelmeyecek.
Aynı zamanda gerçekçi olmalıyız: gönüllü temizlik etkinlikleri her derde deva değil. Hacimli atıkların ve inşaat molozunun kontrolsüz biçimde dökülmesi hâlâ yaygın. Yapısal boşlukları sürekli gönüllülerle dolduramayız. Yeterli kaynak ya da yaptırım olmadan yerel toplulukların da denetimsiz davranışlarla baş etmesini bekleyemeyiz. Bu nedenle devlet, ad hoc desteğin ötesine geçerek ölçülebilir sonuçlar veren çevre STK'larına kurumsal bir finansman sağlamalı. İş dünyası da Kurumsal Sosyal Sorumluluğu (KSS) kısa süreli bir halkla ilişkiler çalışması olarak görmekten vazgeçmeli ve bunu toplumlarımıza yönelik stratejik, uzun vadeli bir yatırım olarak ele almalı.
Yeni bir çevre kültürü inşa etmek, sektörler arası birleşik bir ittifak gerektiriyor. Devlet, yerel belediyeler, eğitim kurumları, işletmeler ve sivil toplum birlikte hareket etmeli. Okullar uygulamalı çevre eğitimi verdiğinde, belediyeler gerekli atık altyapısını sağladığında ve işletmeler anlamlı destek verdiğinde gönüllülük, yıllık bir etkinlikten kalıcı bir toplumsal değişimin katalizörüne dönüşür.
Kamusal alan 'hiç kimseye' ait değildir; hepimize aittir. Bu yılki Temizlik Haftası (26 Ekim-2 Kasım 2026), çevreye sahip çıkmanın soyut bir ideal değil, her gün verilen bir tercih olduğunu göstermek için bir başka önemli fırsat sunuyor. Sonuçta çevremizin geleceği gerçekten kendi ellerimizde. #stoxerisou
Ileana Nicholson, Together Cyprus adlı sivil toplum kuruluşunun icra direktörü.
