Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Christodoulides, Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "Büyük Deniz Bağlantısı" (Great Sea Interconnector) kablosu projesini hızlandırmak üzere bir araya geldi. Phileleftheros gazetesinin haberine göre üç lider, Kıbrıs ve Girit arasındaki deniz tabanı araştırmaları hakkında gemileri bilgilendirmek için bir denizcilik bildirimi (navtex) yayımlanması ve Fransız araştırma gemilerinin görevlendirilmesi konusunda mutabık kaldı. Navtex'in en kısa sürede yayımlanması hedefleniyor.
Bildirimin yayımlanması, projenin çoğunluk hissedarı olan Fransız varlık yönetim şirketi Meridiam ile Fransız kablo üreticisi Nexans'ın, sonraki adımlarının operasyonel kısmına ilişkin kritik kararları netleştirmesinin ardından gerçekleşecek. Bu kararlar, deniz tabanı araştırmalarını hangi şirketlerin üstleneceğinin belirlenmesini ve araştırmalar için bir zaman çizelgesi oluşturulmasını kapsıyor. Öte yandan, projeye bu ayın başlarında çoğunluk hissesiyle sahip olan Meridiam'dan önce sahibi olan Yunanistan'ın bağımsız iletim sistemi operatörü Admie, deniz tabanı araştırmalarının yaklaşık yüzde 60'ının tamamlandığını açıkladı.
Kalan yüzde 40'lık etki alanı ise hem Yunanistan hem de Türkiye tarafından talep edilen ihtilaflı sularda yer alıyor. Geçmişte bu ihtilaflar, Kıbrıs ve Yunanistan arasındaki deniz tabanı araştırmalarının önünde engel teşkil etmişti. Nitekim 2024 yılında, İtalyan araştırma gemisi Ievoli Reulme'nin Türkiye'nin kendi suları olarak kabul ettiği bölgeye girmesinin ardından Türk donanmasına ait gemiler bölgeye konuşlandırılmış, gemi eskort edilerek uzaklaştırılmış, buna karşılık Yunanistan da bölgeye kendi donanma gemilerini göndermişti.
Söz konusu sulardaki mülkiyet anlaşmazlığı, adaların kendi münhasır ekonomik bölgelerini (MEB) oluşturup oluşturmadığı sorusundan kaynaklanıyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) atıfta bulunan Yunanistan ve Güney Kıbrıs, adaların MEB oluşturduğunu savunurken; sözleşmeye taraf olmayan Türkiye, adaların böyle bir hakkı olmadığını ve Kıbrıs ile Girit arasındaki denizin, adaların 12 deniz mili karasuyu ötesinde Türk suları olduğunu belirtiyor. Yunanistan ve Güney Kıbrıs ise adaların tam MEB oluşturduğu tezinden hareketle, iki ülkenin MEB'lerinin Yunanistan'ın en doğudaki yerleşim adası Kastellorizo'nun güneyinde birbirine komşu olduğunu savunuyor. Gelişmeler üzerine Avrupa Komisyonu, Türkiye'den iyi komşuluk ilişkilerine ve anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesine kesinlikle bağlı kalmasını beklemeye devam ettiğini açıkladı.
