Averof Neophytou ve ardından Annita Demetriou'nun 2028 cumhurbaşkanlığı seçimleri için peş peşe adaylık açıklamalarının ardından hükümetin çizgisi, önce hükümet sözcüsü yardımcısı Yiannis Antoniou tarafından sonra da Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis tarafından dile getirildi. İkisi de tartışmaların başlaması için "çok erken" olduğunu söyledi.
Ekim ayına girilmesiyle Kıbrıs'ın yeni bir cumhurbaşkanı seçmesi için geriye 16 ay kaldı. Kampanya şimdi başlamış sayılırsa, Mart 2023'te başlayan mevcut dönemin son çeyreğini tüketecek.
Geçen sefer DISY'nin adayı olan Neophytou, adaylığını açıklamasının zamanlamasını geçen ay Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Kıbrıs sorununda ilerleme kaydedilmemesi üzerine kurdu. Hristodulidis New York'tayken sonuç alınamazsa adaylığını açıklayacağı uyarısında bulundu.
Hristodulidis New York'tan eli boş döndüğünde sözünü tuttu ve geçen pazar yarışta olduğunu ilan etti. Salı günü düzenlediği basın toplantısında Kıbrıs sorunundaki uyarılarının "sağır kulaklara" çarptığını söyledi.
DISY Neophytou'ya hızla yanıt verdi ve iç parti düzenlemelerine uyulacağını vurguladı. Parti lideri Demetriou da pazartesi öğleden sonra kendi adaylığını açıkladı.
Bu ikili açıklamanın gölgesinde kalanlardan biri, eski sağlık bakanı George Pamboridis'in temmuzda, seçime tam 19 ay kala DISY listesiyle cumhurbaşkanlığına aday olma niyetini açıklamış olması.
Aynı şekilde Kıbrıs sorunundaki eski Rum Kıbrıslı baş müzakereci Andreas Mavroyiannis, AKEL'in ikinci kez üst üste seçim kampanyası için desteğini arıyor, ancak parti bu konuda henüz elini göstermedi.
Hristodulidis çarşamba günü 2028 için kendi niyetleri sorulduğunda "hiçbir parti ya da yurttaşın seçim kampanyasına başlamaya hakkı olduğunu sorgulamadan, bunun çok erken olduğuna inanıyorum" dedi.
"Önümüzde çok ciddi zorluklar var ve yürütme erki, yasama erkiyle iş birliği içinde çözümler sunmak zorunda."
Hristodulidis'in mevcut tavrı beş yıl öncesine benziyor
Bu sözler, hükümet içinde 2028 seçimleri için bir düşünce oluşmadığı anlamına gelmiyor. Sağlık Bakanı Neophytos Charalambides bir ay önce televizyonda yaptığı açıklamada partisi Diko'nun Hristodulidis'in yeniden seçilme kampanyasını destekleyeceğini ısrarla belirtti.
DISY lideri Annita Demetriou pazartesi günü 2028'de aday olacağını açıkladı (Christos Theodorides)
Parti lideri Nicholas Papadopoulos ise henüz elini göstermiyor ve "Diko kimseye boş çek vermez" diyor.
Bu açıdan Hristodulidis'in 2028 seçimi öncesindeki mevcut tavrı, 2023 seçimi öncesindeki tavrına benziyor. Resmi adaylık açıklamasından kısa da olsa kampanya için zemin hazırlanıyor.
Politis gazetesi 5 Eylül 2021'de, o dönem dışişleri bakanı olan Hristodulidis'in 2023'te, muhtemelen bağımsız olarak, "merkezci" partiler Diko, Edek, Ekolojistler Hareketi, muhtemelen Dipa'nın desteğiyle ve en azından başlangıçta Elam'ın zımni desteğiyle aday olmayı "düşündüğünü" yazdı.
Aynı gazete 1 Kasım'da aynı yıl "dışişleri bakanlığı son aylarda Nikos Hristodulidis'in seçim kampanya karargahına dönüştü" diye yazdı.
Neophytou, aynı yılın aralık ayında resmi olarak adaylığını açıklayan ilk büyük isim oldu. Hristodulidis ocak 2022'de dışişleri bakanlığından istifa etti ve "erken ve uzun ön seçim dönemleri verimsizdir" diyerek Neophytou'nun erken adaylığını dolaylı olarak eleştirdi.
Nihayetinde Hristodulidis resmi adaylığını mayısa kadar bekledi, haziranda Diko'nun, temmuzda Edek'in ve ekimde Dipa'nın desteğini kazandı.
Bir önceki seçimde Nicos Anastasiades, 2018 seçiminde aday olma niyetini resmen ekim 2017'de, AKEL destekli aday Stavros Malas'tan bir ay sonra doğruladı. Anastasiades 2013 yarışında aday olma niyetini ise şubat 2012'de açıklamıştı.
Kıbrıs'ta kampanyalar başka ülkelere göre olağanüstü uzun
Ancak Hristodulidis'in 2022'de, yani son seçimden dokuz ay önce adaylığını açıklaması bile başka bir ülkede cumhurbaşkanlığı kampanyasının başlaması için olağanüstü erken bir nokta olurdu.
Tufan Erhurman ve Ersin Tatar, geçen yılki Kuzey Kıbrıslı liderlik seçimi kampanyası için adaylıklarını seçimden altı ay önce nisan ayında açıkladılar. Türkiye'nin 2023'teki son cumhurbaşkanlığı seçiminde muhalefet adayı Kemal Kılıçdaroğlu 6 Mart'ta açıklandı, ülke 14 Mayıs'ta sandığa gittiğinde 69 gün kalmıştı.
Bulgaristan'da ise bu yıl 25 Ekim'de cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacak. Görevdeki Iliana Iotova 25 Temmuz'da, yani sandık gününden 92 gün önce yeniden seçilmek için adaylığını açıkladı ve muhalefet adayı Andrey Gyurov 1 Eylül'de, 55 gün öncesinden adaylığını duyurdu.
Buna rağmen uzatılmış seçim kampanyaları Kıbrıs'a özgü bir olgu değil. Amerika Birleşik Devletleri bu konuda dünya lideri olarak görülüyor.
Donald Trump, 2024 cumhurbaşkanlığı seçimi için adaylığını 15 Kasım 2022'de, yani neredeyse iki yıl öncesinden resmen bildirdi. ABD'nin iki büyük partisi her eyalette aylar süren ön seçim ve kurultay seçimleri düzenliyor.
Fransa'da gelecek nisan ayında görevdeki cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un yerine geçecek kişinin yarışı aylar önce başladı. Gabriel Attal ve Jean-Luc Melenchon mayısta adaylıklarını açıkladılar, Marine Le Pen temmuzda bunu izledi.
Kıbrıs'ta DISY kendi ön seçimini yapacak. 14 Kasım'da parti üyelerine sunulacak listede Demetriou, Neophytou ve Pamboridis'in yer alması bekleniyor.
