Kıbrıs'taki dokuz kritik enerji projesinin 2027 yılı içinde tamamlanması öngörülüyor.
Bu projeler enerji iletim sistemini kapsıyor. Şebekedeki kısıtlamaların kaldırılmasına ve elektrik yeterliliğinin artırılmasına katkı sağlayacak. Projeler arasında Kıbrıs Elektrik İletim Sistemi Operatörü'nün merkezi depolama sistemleri de yer alıyor.
Enerji Bakanı Mihalis Damianu, Meclis Enerji Komitesi üyelerini kritik iletim projelerinin durumu hakkında bilgilendirdi. Projeler, yüksek kısa devre akımları nedeniyle getirilen kısıtlamaların kaldırılmasını hedefliyor.
Devlet elektrik kurumu AHK'nın verilerine göre, yedi kritik projeden altısının önümüzdeki yıl tamamlanması bekleniyor. Bakana göre bu projeler şunlar:
- 132 kV'luk yeni Batı Vasilikos iletim alt istasyonunun inşası.
- Vasilikos, Mari ve Kofinu'nun havai hatla birbirine bağlanması.
- Kofinu iletim alt istasyonunun yükseltilmesi.
- Mari iletim alt istasyonunun açık tipten kapalı tipe dönüştürülmesi.
- Kofinu ile Alambra arasında yeni bağlantı kurulması.
- Strovolos iletim alt istasyonunun yükseltilmesi.
Yedinci kritik proje, Strovolos'taki «Kostas Petru» yeni bağlantısı. İlgili bakanlığın bilgilendirme notuna göre, Tseriu Bulvarı'nın imar kapsamında yükseltilmesi nedeniyle bu projede gecikme riski var.
Merkezi depolama sistemleri
Bu arada, Kıbrıs Elektrik İletim Sistemi Operatörü merkezi enerji depolama sistemlerinin hayata geçirilmesini ilerletiyor. Toplam gücü 120 MW, kapasitesi 400 MWh olan üç depolama sistemi söz konusu. Bu sistemlerin 2027 içinde tamamlanması bekleniyor. Kabul sertifikasının (Take Over Certificate) 29 Haziran 2027'de düzenlenmesi planlanıyor.
Ancak Enerji Bakanı'na göre projenin yüklenicisi dört aylık süre uzatımı talep etti. Talep, Operatör tarafından inceleniyor.
Bildirildiğine göre, talep onaylanırsa tamamlanma tarihi 2027'nin ekim ayı sonlarına kayacak.
Bağlantı hızlandırılıyor
Bu arada, depolama sistemlerinin ve hibrit sistemlerin şebekeye bağlanması da hızlandırılıyor.
Hatırlatmak gerekirse, geçen temmuzda Enerji Bakanı'nın duyurusuyla bağlantı öncelik sırası için olgunluk kriterleri belirlendi. Bu kriterler, depolamanın boşaltma kapasitesinin yenilenebilir enerji ünitesinin gücünün en az yüzde 50'sine denk geldiği birleşik üretim tesislerine en yüksek puanı veriyor.
Operatörün verilerine göre, iletim ve dağıtım sistemlerinde depolama kurulumlarının mevcut durumu şöyle:
İletim sistemi için beş depolama sistemine (toplam 60 MW, kapasite 190 MWh) nihai bağlantı koşulları verildi. Bu sistemler iletim sistemine dolaylı olarak bağlanacak.
Ayrıca, iletim sistemine dolaylı bağlantı için bir depolama sistemine (16 MW, kapasite 100 MWh) ön bağlantı koşulları verildi.
Ek olarak, iletim sistemine doğrudan bağlantı için iki depolama sistemine (toplam 139 MW, kapasite 280 MWh) ön bağlantı koşulları verildi.
Bu arada, Operatörün mülkiyetindeki üç depolama sisteminin hayata geçirilmesi için çalışmalar sürüyor. Bu sistemlerin toplam gücü 120 MW, kapasitesi ise 400 MWh.
Ayrıca, iki depolama sistemi içeren yeni fotovoltaik santraller için ön bağlantı koşullarının verilmesi öngörülüyor. Dikkat çekici olan şu ki, fotovoltaik santrallerin gücü 112,4 MW, depolama sistemlerinin gücü 60 MW ve kapasitesi 120 MWh.
Dağıtım sistemine gelince, 16 mevcut yenilenebilir enerji sistemine depolama entegrasyonu için nihai bağlantı koşulları verildi.
Sekiz yeni yenilenebilir enerji sistemi için entegre depolamalı ön bağlantı koşulları da verildi. Mevcut yenilenebilir enerji sistemlerine depolama entegrasyonu için 92 başvuru ise hâlâ inceleniyor.
Aynı zamanda, entegre depolamalı yeni yenilenebilir enerji sistemleri için 250 bağlantı başvurusu daha değerlendiriliyor.
Devlet Yardımları Denetleyicisi'nin incelemesi
Dekelia elektrik santralindeki yeni elektrik üniteleri ve depolama tesisiyle ilgili olarak, 2029 yılı sonuna kadar 80 MW gücünde iki ünitenin kurulması planlanıyor.
İlk ünitenin kurulumu mart 2029'da, ikincisinin ise aynı yılın aralık ayında yapılması öngörülüyor.
AHK, ünitelerin finansmanının kamu hizmeti yükümlülükleri aracılığıyla sağlanmasını talep etti. Bu konudaki kararı, Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu (RAEK) ile istişarenin ardından yetkili bakan verecek.
23 Eylül'de AHK, bir danışmanlık firmasının yaptığı araştırmanın sonuçlarını Enerji Bakanlığı'na iletti. AHK, araştırmanın Dekelia'nın yeni ünitelerinin sağlayacağı hizmetlerin arz güvenliği, güç yeterliliği ve Kıbrıs elektrik sisteminin güvenilirliğiyle ilgili olduğu sonucuna vardığını belirtiyor. Araştırmaya göre bu hizmetler, uygun bir yetkilendirme işlemi olması koşuluyla genel ekonomik çıkar hizmetleri kapsamına girebilir.
Enerji Bakanlığı, araştırmayı inceledikten ve ek bilgi aldıktan sonra ilgili verileri Devlet Yardımları Denetleyicisi'ne iletecek. Amaç, bu verilerin devlet yardımı kurallarına uygun olup olmadığını tespit etmek.
