Eurostat'ın 2025 verilerine göre Kıbrıs'ta müstakil evler, enerji iyileştirmelerinden dairelere kıyasla çok daha fazla yararlanıyor. Genel olarak, Kıbrıs'ta yaşayanların yüzde 28'i son beş yılda evlerinin enerji verimliliğinin arttığını belirtirken, bu oran AB ortalaması olan yüzde 23,9'un üzerinde seyrediyor.
Evler daireleri geride bıraktı
Konut tipine göre tablo keskin bir şekilde değişiyor. Müstakil evlerde iyileştirme oranı yüzde 33,6'ya ulaşırken, dairelerde bu oran yalnızca yüzde 10,3'te kalıyor. Yüzde 23,3 puanlık fark, AB'de kaydedilen en büyük farklardan biri olarak öne çıkıyor ve enerji iyileştirmelerinin apartman bloklarına kıyasla müstakil evlerde çok daha hızlı ilerlediğini gösteriyor.
AB genelinde ise müstakil evlerde oturanların yüzde 30,5'i evlerinin enerji verimliliği için iyileştirildiğini bildirirken, bu oran dairelerde oturanlarda yalnızca yüzde 16,6'da kaldı. Bu durum, bu tür çalışmaların genellikle müstakil ve bağımsız evlerde daha kolay yapılabildiğini doğruluyor.
En iyi performans gösteren ülkeler arasında Hollanda, Avrupa'da en yüksek orana ulaştı: Müstakil ev sakinlerinin yüzde 68,3'ü, daire sakinlerinin ise yüzde 33,4'ü enerji iyileştirmesi bildirdi. Müstakil evlerde İsveç (yüzde 43,7) ve Danimarka (yüzde 40,2) takip ederken, dairelerde Portekiz yüzde 34,1 ile başı çekti.
Ölçeğin diğer ucunda ise Yunanistan, müstakil evlerde yüzde 11,4 ve dairelerde yüzde 8,3 ile oldukça düşük oranlar kaydetti. İtalya ise konut türü fark etmeksizin yüzde 2,6 ile AB'deki en düşük oranı elde etti.
Kıbrıs'a ait rakamlar, enerji dönüşümü için önemli bir zorluğa işaret ediyor: Apartman bloklarındaki yenileme çalışmaları sınırlı kalıyor. Birden fazla mal sahibi arasında anlaşma gerekliliği, ortak alanların yönetimi ve toplu müdahalelerin daha yüksek maliyeti, enerji iyileştirme projelerinin önündeki başlıca engeller arasında yer alıyor.
Veriler, apartman blokları ve daireler için hedefli destek programlarının tasarlanması gerektiğinin altını çiziyor. Böylece bina stokunun enerji iyileştirmesi daha dengeli ilerleyebilir ve daha fazla vatandaş azalan enerji tüketimi ve elektrik maliyetlerinden faydalanabilir.
Kıbrıs AB'de 16. sırada
Daha geniş tabloya bakıldığında, Eurostat'ın 2025 verilerine göre Kıbrıs, genel enerji iyileştirme oranında üye ülkeler arasında 16. sırada yer alıyor. Ancak ülke, 2023 yılına kıyasla en büyük artış kaydeden ülkeler arasında bulunuyor. Bu durum, konut bina stokunun iyileştirilmesine yönelik yatırımlarda bir hızlanmaya işaret ediyor.
Hollanda yüzde 60,5 ile AB'de zirvede yer alırken, onu Danimarka (yüzde 34), Fransa ve Slovenya (yüzde 33,3) takip ediyor. Listenin sonunda ise İtalya (yüzde 2,6), Malta (yüzde 7,8) ve Yunanistan (yüzde 9,5) bulunuyor.
Zengin ve yoksul haneler arasındaki uçurum
Bu olumlu genel tabloya rağmen veriler, enerji iyileştirmelerinin faydalarının eşit paylaşılmadığını ortaya koyuyor. Kıbrıs'ta yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki kişilerin yalnızca yüzde 16,7'si son beş yılda evlerinin enerji verimliliği için iyileştirildiğini söyledi. Buna karşılık, yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olmayanlar için bu oran yüzde 30,3'e ulaşıyor.
İki grup arasındaki fark 13,6 puanla AB'deki en büyük farklardan biri olarak kaydedildi. Bu farkın daha geniş olduğu tek ülke ise 18 puanla Hollanda oldu. Danimarka (13,5) ve Lüksemburg (12,6) onu takip ediyor.
Rakamlar, Kıbrıs'ta enerji yenileme çalışmaları artsa da düşük gelirli hanelerin bu tür yatırımlara erişimde daha büyük zorluk yaşamaya devam ettiğini gösteriyor. Avrupa ortalamasıyla karşılaştırma oldukça çarpıcı.
AB'de yoksulluk riski altındaki kişilerin yüzde 17,4'ü evlerinin enerji verimliliği için iyileştirildiğini söylerken, bu oran Kıbrıs'ın yüzde 16,7'sinden biraz daha yüksek. Buna karşılık, yoksulluk riski altında olmayanlar için Kıbrıs, yüzde 30,3 ile Avrupa ortalaması olan yüzde 25,6'nın oldukça üzerinde seyrediyor.
Bu tablo, Kıbrıs'ta enerji iyileştirmelerinin esas olarak daha yüksek mali imkânlara veya finansman ve hibe programlarına daha kolay erişimi olan haneler tarafından yapıldığını gösteriyor.
Enerji yoksulluğunu azaltmak
Eurostat, evlerin enerji verimliliğini artırmanın enerji yoksulluğunu ve elektrik maliyetlerini düşürmek için önemli bir araç olduğunu belirtiyor. Ancak Kıbrıs'a ait veriler, tüm sosyal grupların eşit şekilde faydalanması için hala kat edilmesi gereken önemli bir mesafe olduğunu gösteriyor. Isı yalıtımı, pencere değişimi, güneş paneli kurulumu ve diğer müdahaleler için sübvansiyon programlarına kırılgan hanelerin erişiminin genişletilmesinin, önümüzdeki yıllarda enerji maliyetlerini düşürmede ve enerji yoksulluğuyla mücadelede kritik bir faktör olması bekleniyor.
