Fransa'nın, gelişmiş SAMP/T hava savunma sistemlerinin Türkiye'ye olası satışı konusundaki tutumunda bir değişiklik olduğu bildiriliyor. Bu gelişme, Lefkoşa ile Paris arasında savunma bağlarının derinleştiği ve Avrupa Birliği'nin güvenlik mimarisini güçlendirme çabalarının sürdüğü bir dönemde Kıbrıs'ta yakından izlenecek.
Reuters'ın pazartesi günü yayımladığı bir habere göre, Fransa yıllardır süren siyasi muhalefetin ardından artık Franco-İtalyan yapımı SAMP/T hava savunma sistemini Türkiye'ye satma olasılığına sıcak bakıyor. Bu hafta Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesinde savunma sanayii ve yatırımların gündemde olmasıyla birlikte, bu durum Ankara ile daha kapsamlı görüşmelerin önünü açabilir.
Kıbrıs ve Fransa bu yılın başlarında bir Kuvvetler Statüsü Anlaşması (SOFA) imzalayarak savunma işbirliğini derinleştirdi ve Fransa'nın Doğu Akdeniz'deki stratejik varlığını daha da pekiştirdi.
Reuters haberine göre, kaynaklar Fransa'nın herhangi bir olası satışta Yunanistan ve Kıbrıs'ı yatıştırması gerektiği uyarısında bulundu. Zira Fransa'nın her iki ülkeyle de Kuvvetler Statüsü Anlaşması bulunuyor.
Türk yetkililer, özel ve kamuoyu önünde Fransa'yı programa yönelik temel siyasi engel olarak görürken, İtalya ise savunma sanayii işbirliğini derinleştirmek için SAMP/T'nin Türkiye ile paylaşılmasından yana olduğunu uzun süredir dile getiriyor.
Reuters, tutum değişikliğinin Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında 25 Haziran'da düzenlenen bir zirvedeki görüşmelerin ardından geldiğini aktardı. Ancak müzakerelerin henüz erken aşamada olduğu belirtiliyor.
Görüşmelere yakın bir kaynak Reuters'a yaptığı açıklamada, “Daha önce belirgin bir açıklık yoktu, şimdi ise açıklık var” dedi.
Habere göre Paris, daha önce ilerlemeyi engelleyen bazı siyasi çekinceleri bir kenara bırakmış olsa da tereddütler devam ediyor.
Fransa cumhurbaşkanlığı bu bilgiyi doğrulamadı ve bunların ne olduğunu belirtmeden “önemli yanlışlıklar” olduğunu ifade etti.
Helenik Dış ve Avrupa Politikası Vakfı bünyesindeki Jeopolitik ve Diplomasi Gözlemevi'nin Kıdemli Politika Danışmanı ve Başkanı Ino Afentouli, Cyprus Mail'e yaptığı açıklamada “birçok AB üye ülkesinin, Türkiye'yi askeri kapasiteleri nedeniyle Avrupa savunmasının vazgeçilmez bir bileşeni olarak gördüğünü” söyledi.
Afentouli sözlerine şöyle devam etti: “İspanya, İtalya, Birleşik Krallık ve Polonya'da olduğu gibi, birçok ülkenin Türkiye ile işbirliği yapması durumunda özel düzenlemeler için baskı oluşacaktır.”
Bu bağlamda Kıbrıs ve Yunanistan'ın, onaylarının başka yerlerdeki siyasi tavizlerle değiş tokuş edilip edilemeyeceğini değerlendirmesi gerekebilir.
Kıbrıs Savunma Bakanı Vasilis Palmas, Cyprus Mail'e yaptığı açıklamada Kıbrıs'ın Avrupa girişimleri aracılığıyla savunma kabiliyetlerini ve yerli savunma sanayiini güçlendirmeye devam edeceğini vurguladı. Palmas, Cumhuriyet'in ulusal güvenliğini ilgilendiren kararlarda üçüncü ülkelerden izin almayacağını belirtti.
Türkiye, Fransa ve İtalya, 2017-2018 yılları arasında olası bir uzun menzilli hava savunma programı üzerinde işbirliği başlatmış ve ortak geliştirme ile ortak üretime yönelik çalışmalar yürütmüştü.
Ancak Paris ile Ankara arasındaki ilişkilerin Suriye, Libya ve Doğu Akdeniz'de Yunanistan ile Kıbrıs'ı da içine alan anlaşmazlıklar nedeniyle gerilmesiyle proje durma noktasına geldi.
SAMP/T sistemi (Mamba olarak da biliniyor), MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales'i bir araya getiren Franco-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretiliyor. Sistem, ABD yapımı Patriot hava savunma sisteminin Avrupa'daki en yakın dengi olarak kabul ediliyor.
Sistem, aynı anda düzinelerce hedefi takip edebiliyor, birden fazla tehdidi aynı anda önleyebiliyor ve balistik füzelere karşı koyabildiğini iddia eden tek Avrupa yapımı sistem olarak öne çıkıyor.
Türkiye, sistemi planlanan Çelik Kubbe entegre hava ve füze savunma ağının bir parçası olarak temin etmeye çalışıyor.
