Gelin ailesinden gizli tutulan bir evlilik, gelinin ailesinin damadın Nijerya kökenini onaylamaması nedeniyle, göçmenlik makamlarınca sahte sayılarak yargı tartışmasının odağına yerleşti ve Kıbrıs İdare İstinaf Mahkemesi sonunda kararı bozarak çiftin ilişkisine dair önemli unsurların yeterince araştırılmadığına hükmetti. Mahkeme ayrıca ortak banka hesabının varlığının, eşlerin neden birlikte yaşamadığının ve ikamet adreslerine ilişkin yeni bilgilerin gerektiği gibi değerlendirilmediğini belirtti.
Dava, Eylül 2019'da itiraz eden kişi ile Kıbrıslı bir vatandaş arasında yapılan evliliği kapsıyor. Kasım 2022'de Nüfus ve Göç Dairesi Müdürü, Nijeryalıya gönderdiği yazıyla evliliğinin sahte sayıldığına karar verildiğini bildirdi.
Kararda aralarında çiftin birlikte yaşamaması, evlilikten kaynaklanan ortak yükümlülüklerin bulunmaması, iki eşin beyanlarındaki çelişkiler, yabancı uyruklunun ikamet iznine ilişkin öne sürülen sorunlar ve yönetimin evliliğin sahte olduğuna dair şüphe uyandırdığı belirtilen diğer bilgiler yer alıyordu.
Nisan 2023'te yönetim bir adım daha ileri giderek adamı yasaklı göçmen ilan etti ve hakkında sınır dışı etme ve gözaltı emirleri çıkardı. Kendisi hem evliliğin sahte sayılmasına ilişkin karar hem de sonraki sınır dışı ve gözaltı tedbirlerine karşı yargıya başvurdu.
İki başvuru İdare Mahkemesi'nde birlikte görüldü ve mahkeme 11 Ekim 2023'te başvuruları reddetti. Yabancı uyruklu kişi, ilk derece mahkemesinin evliliğin sahte olduğuna ilişkin değerlendirmesine itiraz ederek temyiz başvurusunda bulundu ve yönetimin gerekli araştırmayı yapmadığını savundu.
İdare İstinaf Mahkemesi baştan itibaren temyizin yalnızca evliliğin sahte sayılmasına ilişkin karara yönelik olduğunu açıkladı. Yasaklı göçmen sayılmasına ve sınır dışı ile gözaltı emirlerine ilişkin ilk derece kararı, somut bir temyiz gerekçesiyle ileri sürülmediği için kesinleşmiş sayıldı.
Dosyayı inceleyen İstinaf Mahkemesi, yetkililerin iki eşle kontroller ve kişisel görüşmeler yaptığını ancak ellerindeki tüm verileri yeterince değerlendirmeksizin hareket ettiğini tespit etti.
Özellikle 20 Şubat 2021'deki ayrı görüşmelerde eşlerin yanıtlarında herhangi bir çelişki çıkmaması önem kazandı. O sırada Kıbrıslı kadın, ailesinin damadın uyruğu nedeniyle ilişkiyi onaylamadığını ve evliliğin gizli kalmasını istediği için ailesinin evlilikten haberdar olmadığını açıkladı.
Yapılan kontrolde, çiftin ikamet ettiğini beyan ettiği konutun sahibinin Kıbrıslı kadının evi yönettiğini doğrulaması ve başka bir kiracının telefonla çiftin birlikte yaşadığını teyit etmesi de kayda geçti. Yetkili komisyon tutanaklarında iki kişinin uyumlu şekilde yaşadığı konusunda şüphe bulunmadığı belirtilmişti.
Buna karşın Mart 2022'deki yeni bir kontrolde çift, daha önce bildirilen adreste bulunamadı. Görüşmede yabancı uyruklu kişi aynı adreste yaşamaya devam ettiğini söylerken, eşi birlikte yaşamadıklarını, ailesini evlilikten haberdar etmek istemediği için Engomi'de ailesiyle yaşadığını, ancak kocasını neredeyse her gün ziyaret ettiğini belirtti.
Yetkililer ayrıca adamın Strovolos'ta kendi vatandaşlarıyla birlikte yaşadığını ve çiftin ortak sosyal ya da ekonomik yükümlülüğünün bulunmadığını tespit etti.
Davanın önemli bir parçası da Kıbrıslı kadının ailesinin İçişleri Bakanı'na 1 Ağustos 2022 tarihli mektubu oldu. Mektupta kızlarının Birleşik Krallık'a gitmesinden birkaç gün önce Nijeryalı ile gizlice evlendiği, ailenin ilişkilerinden haberi olmadığı savunuluyordu. Aile kızlarının istismara uğradığını düşündüğünü ifade ederek damadın ikamet izninin iptalini talep etti.
İstinaf Mahkemesi ise aynı mektubun farklı bir açıdan değerlendirilmesi gereken unsurlar içerdiğine dikkat çekti. Veliler hem evliliğin varlığını hem de kızlarının eşleriyle duygusal bağını doğruluyordu. Mahkeme'ye göre ailenin yoğun tepkisi ve yabancı uyruklunun ikamet izninin iptali yönündeki çabası, Kıbrıslı kadının evliliği gizli tutma gerekçesini doğrulayabilirdi.
Mahkeme ayrıca, yabancı uyruklunun Haziran 2022'de yaptığı başvuruda bildirdiği yeni ikamet adresinin dikkate alınmadığını tespit etti. Söz konusu bilgi hem 3 Kasım 2022'deki Danışma Komitesi oturumunda hem de 8 Kasım 2022'deki kararın verilmesinde yetkililerin önündeydi.
Yönetimin yabancı uyruklunun ikamet iznine ilişkin sorunlar yaşadığı iddiası da tartışmaya açıldı. İstinaf Mahkemesi'nin belirttiğine göre idari dosyadan adamın yasal kalışını düzenlemek için başvurularını zamanında ve usulüne uygun yaptığı anlaşılıyordu. Daha önce reddedilen uluslararası koruma başvurusunun tek başına sonraki evliliğin sahte olduğuna dair kanıt oluşturamayacağı vurgulandı.
Belirleyici olan bir diğer tespit de idari dosyada eşlerin ortak tasarruf hesabına ilişkin bir dökümün bulunmasıydı. Bu belge Haziran 2022 başvurusu kapsamında sunulmuştu. İstinaf Mahkemesi'ne göre bu unsur yetkililerce dikkate alınmamış ya da yeterince araştırılmamıştı.
Kararda "Davacının evliliğinin sahte olduğuna ilişkin yönetimin ulaştığı sonuç makul değildi" denildi ve çiftin etrafındaki birçok somut olgunun yeterince araştırılmadığı vurgulandı.
Buna göre İdare İstinaf Mahkemesi temyiz gerekçelerini kabul etti, ilk derece kararını söz konusu konuda bozdu ve evliliği sahte sayan yönetim kararını iptal etti.
Davacıya Kıbrıs Cumhuriyeti aleyhine KDV hariç €3.000 yargılama gideri hükmedildi.
