Dr. Antigoni Komodiki*
Her sonbaharda devlet bütçesi tartışması, haklı olarak, sayılara odaklanır: büyüme, fazla, kamu borcu, hayat pahalılığına karşı önlemler. Uluslararası çalkantı ve enerji krizi döneminde hane halklarını desteklemek gerekiyor.
Ancak çok daha az yoğunlukla sorulan bir soru var: Ülkenin geleceğini gerçekten belirleyecek olan şeye, yani gençlerimizin becerilerine, zihniyetine ve özgüvenine ne kadar yatırım yapıyoruz?
Kıbrıs bugün az sayıda ülkenin sahip olduğu bir şeye sahip: mali alan. Bu anı, bugünü rahatlatan önlemler için değil, yarını inşa eden yatırımlar için değerlendirmeliyiz.
Bu yıl Kıbrıs, genç girişimciliğin en büyük Avrupa organizasyonu GEN-E'de çift ödül kazandı. İçeceklerde madde tespiti çözümü geliştiren öğrenci şirketi HerShield ve yapay zekâ, uydu verisi ve dronları tarımda birleştiren üniversite takımı LIVIA, Avrupa'nın en iyi ekipleriyle yarıştı ve ödül aldı.
Bu başarılar tesadüf değildi. On üç yıllık sistematik çalışmanın, öğretmenlerin, mentorların, şirketlerin ve kurumsal aktörlerin desteğiyle elde edilen bir sonucuydu.
Yine de başarılara rağmen, Junior Achievement girişimcilik eğitim programlarına bugün öğrenci nüfusunun yaklaşık 8%'i erişebiliyor. Girişimcilik eğitimi resmi müfredatın parçası olmaya devam etmiyor. Programlar, buna inanan ancak zaten yük altında olan öğretmenlerin isteğine ve boş zamanına bağlı.
Bu durum, bir çocuğun yeteneklerini keşfetme şansının sıklıkla okuluna, ilçesine ya da sosyal geçmişine bağlı olduğu anlamına geliyor. Demokratik bir toplumda bu kabul edilemez. Yetenek her yerde; fırsatlar değil.
Devletten ne istiyoruz
1. Kıbrıs'ın net bir ulusal hedef benimsemesi: Her çocuğun zorunlu eğitimi tamamlamadan önce en az bir pratik girişimcilik eğitimi deneyimi yaşaması. Bu, Avrupa Komisyonu'nun bir on yıldan uzun süredir yaptığı bir öneri. Uygulama zamanı geldi.
2. Tek seferlik hibeler yerine istikrarlı ve çok yıllık finansman. Sonuç veren programların sürekliliğe ihtiyacı var. Her yıl sıfırdan başlamak mümkün değil.
3. Girişimcilik eğitiminin ilkokuldan üniversiteye okula kurumsal olarak entegre edilmesi, özellikle teknik ve mesleki eğitim, sanat okulları ve beşeri bilimler alanında özel vurguyla. Cultural Bees programından sonra, bu yılki Ticaret Fuarı'ndaki öğrenci şirketlerinin %21'i kültürel ya da yaratıcı boyutu olan fikirler geliştirdi. Teşvik verildiğinde gençler karşılık veriyor.
4. Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim programları bittikten sonra şirketlerini tescil etmelerine ve sürdürmelerine olanak tanıyan yasal düzenleme. Bugün değerli öğrenci fikirleri, yaratıcıları reşit olmadığı için duruyor. Malta, JA Malta girişimiyle yolu gösterdi. Mart 2026'da 16 ila 18 yaş arası gençlerin güvenli ve sorumlu bir çerçevede kendi şirketlerini kurmalarına, işletmelerine ve banka hesaplarını yönetmelerine izin veren bir hukuki çerçeve oluşturdu.
5. Okul sonrası için net bir yol: En iyi öğrenci ve üniversite fikirlerinin kuluçka merkezleri, hızlandırıcılar, erken aşama finansmanı ve uluslararası ağlarla bağlantısı. Birçok iyi fikir değerli olduğu için değil, bir sonraki basamak olmadığı için kayboluyor.
6. Bölgenin desteklenmesi. Gençlik Örgütü ile iş birliğinde Pafos ve serbest Ammochostos'ta kurulan yeni İl Merkezleri sayesinde programlar bugüne kadar daha az fırsata sahip çocuklara daha yakın hale geliyor. Bu çaba güçlendirilmeli ve genişletilmeli. Her şehirde bir ofis, bölgenin gençleriyle doğrudan ve günlük temas ve okul içi ve dışı sınırsız fırsat anlamına gelir.
Avrupa düzeyindeki araştırmalar açık: Yaşayarak öğrenen girişimcilik programlarına katılan gençlerin kendi şirketlerini kurma, kendi alanlarında iş bulma ve liderlik pozisyonlarını üstlenme olasılıkları önemli ölçüde daha yüksek.
Bütçe sonuçta bir öncelik beyanıdır. Bu yıl sözlerle değil eylemlerle Kıbrıs'ın en büyük yatırımının kendi gençleri olduğunu gösterelim.
* Dr. Antigoni Komodiki Junior Achievement Kıbrıs Genel Müdürü ve JA Europe Yürütme Kurulu Başkanı.
